Onderwijs- en schoolontwikkeling

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling.
Geraadpleegd op 27-01-2021,
van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php

Geschiedenis

In het verleden was het klassikale onderwijs met een uniforme aanpak gebruikelijk. Aan het begin van de twintigste eeuw kwam daar verandering in. Onderwijsvernieuwers, zoals Helen Parkhurst, Celestin Freinet en Maria Montessori, stelden het individuele kind meer centraal. Er werd steeds meer gezocht naar gelijke kansen voor alle leerlingen. 

De inbreng van de overheid werd steeds groter. Aan het begin waren het vooral veranderingen in de structuur van de school. Een voorbeeld daarvan is de totstandkoming van de basisschool. Sinds het einde van de twintigste eeuw zijn het meer inhoudelijke en didactische wijzigingen. De politiek let ook scherp op de onderwijskwaliteit en de aandacht voor burgerschap, achterblijvers en getalenteerde kinderen. 

Maatschappelijke invloeden

Scholen blijven veranderen, dat komt omdat ze midden in de samenleving staan. Onderwijsveranderingen zijn direct gelinkt aan ontwikkelingen in de maatschappij, de cultuur en de wetenschap. Onderwijsontwikkeling omvat het blijvend werken aan kwaliteitsverbetering en het doorvoeren van kleine of grote wijzigingen. Soms stuurt de overheid deze veranderingen aan, maar de school zelf kan ook het initiatief nemen. 

Veranderingen doorvoeren

Bij het doorvoeren van veranderingen is het belangrijk om rekening te houden met de volgende zaken:
  • De strategie. Daarbij gaat het om de kernwaarden en de doelen die de school wil realiseren.
  • De structuur. Dit behelst de verdeling van taken en verantwoordelijkheden.
  • De cultuur. Dit is het totaal van gedragingen, overtuigingen, mogelijkheden en ervaringen.
  • Het leervermogen van de teamleden en de organisatie. Dit heeft te maken met de competenties van de leerkrachten, maar ook door de schoolcultuur. Openheid ten opzichte van nieuwe ontwikkelingen is belangrijk.
  • Leiderschap. Om het proces goed te laten verlopen, zijn bepaalde leiderschapskwaliteiten nodig. Voorbeelden hiervan zijn: een duidelijke visie, openheid en het goed kunnen communiceren en omgaan met weerstanden. 

Duurzame veranderingen

Veel onderwijsvernieuwingen mislukten, omdat de invoering te oppervlakkig was. Het is van belang dat de leerkrachten kennis hebben van de achtergronden van de wijziging en dat ze veel betrokken zijn bij het proces. Er zijn een aantal voorwaarden, waaraan voldaan moet zijn om een onderwijsvernieuwing te laten slagen. Elk teamlid moet:
  • Overtuigd zijn van de noodzaak van de vernieuwing.
  • Bereid zijn om te veranderen en vertrouwen hebben in de situatie.
  • Bereid zijn om zich te verdiepen in de diverse oplossingen.
  • Willen luisteren en zich kunnen uitspreken.
  • Op een lijn zien te komen met de andere teamleden.
  • Anderen steunen in de realisatie van de onderwijsvernieuwing.

Ouders

Sinds de invoering van de ouderparticipatie is de rol van ouders bij onderwijsontwikkeling ingrijpend veranderd. Ze kunnen nu meedenken, meepraten en zelfs betrokken zijn bij het nemen van besluiten. Het is onmogelijk om onderwijsontwikkelingen te realiseren zonder de betrokkenheid van ouders. Ouders kunnen er op verschillende manieren bij betrokken worden:
  • Ze kunnen geïnformeerd worden via een nieuwsbrief, schoolkrant of bijeenkomst.
  • Ze kunnen meedenken en meepraten in bijeenkomsten.
  • Ze kunnen meebeslissen via de medezeggenschapsraad.

Recente ontwikkelingen

De meest recente tendens is dat scholen zich willen profileren door een onderwijsconcept. Dit gaat dus minder ver dan het ontstaan van een aparte school. De school kiest een concept, dat leidend is voor de visie en de strategie. Voorbeelden van onderwijsconcepten zijn: ontwikkelingsgericht onderwijs, ervaringsgericht onderwijs en adaptief onderwijs

Literatuur

Alkema, E. e.a. (2011) Meer dan onderwijs, Assen: Uitgeverij Van Gorcum
Korthagen, F. en Langewerf, B. (2008) Leren van binnenuit. Onderwijsontwikkeling in een nieuwe tijd. PM Professioneel. Uitgeverij Nelissen.
Stevens, L. (1997) Overdenken en doen, Den Haag: PMPO .
Stevens, L. (2002) Zin in leren. Antwerpen/Apeldoorn: Garant.

Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling.
Geraadpleegd op 27-01-2021,
van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php

Gerelateerd

adviestraject
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar gepersonaliseerd onderwijs?
Wij-leren.nl schoolontwikkeling 
E- learning module
Situationeel leidinggeven
Situationeel leidinggeven
Leer leidinggeven met oog voor de situatie en de leerkracht
Medilex Onderwijs 
Schoolorganisatie
Schoolorganisatie en teamwork op een basisschool - leiderschap.
Arja Kerpel
Professionalisering
Leraar die zichzelf ontwikkelt: professionalisering onderwijs.
Luc Stevens
Passend onderwijs
Passend onderwijs op een basisschool - ondersteuningsplicht
Arja Kerpel
Elementen veranderproces onderwijs
Vijf elementen voor succesvol veranderen binnen het onderwijs
Sietske van der Wegen
Sociale ongelijkheid binnen het onderwijs
Sociale ongelijkheid binnen het onderwijs
Ilse Erich
Wat doen Daltonscholen anders?
Dat doen wij anders, want wij zijn een daltonschool…
Dolf Janson
Scholing in het onderwijs
Scholing van medewerkers: naar een meer volwassen aanpak
Theo Wildeboer
Werkend schoolplan
Hoe maak je een schoolplan dat werkt?
Jaap Versfelt
nieuwe vorm inspectietoezicht in 2017
Bestuur én inspectie sturen samen op kwaliteit
Theo Wildeboer
Onderweg naar kindgericht onderwijs
Successen realiseren - onderweg naar kindgericht onderwijs
Dolf Janson
Opgestapelde veranderingen
Werkplezier draagt bij aan fundamentele verandering
Dolf Janson
Bouwstenen verandercapaciteit
MBO-docenten die samen blijven leren, gaan beter met verandering om
Annemieke Top
Intern begeleider
De positie van leerkrachten in passend onderwijs
Albert de Boer
Overladenheid
Overladenheid, de erfzonde van het onderwijs
Henk Sissing
Management en organisatie
Complete make-over voor Management & Organisatie als schoolvak
René Leverink
Schoolinterieur
Interieur en identiteit
René Leverink
Professional in de spiegel 1
Professional in de spiegel - achtergronden
Hanne Touw
Professional in de spiegel 2
Professional in de spiegel - werkwijze
Hanne Touw
Bezoek raad van toezicht
Aandachtspunten bezoek raad van toezicht
Harm Klifman
Governance & opbrengst 2
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -2-
Harm Klifman
Varianten bestuur en toezicht
Varianten voor scheiding van bestuur en intern toezicht
Harm Klifman
Diversiteit in besturen
Meervoudigheid van perspectieven. Over de functie van diversiteit in bestuurlijke organen
Harm Klifman
Bovenschools leiderschap
Bovenschools leiderschap in een lerende organisatie
Jan Jutten
Duurzame schoolontwikkeling
Duurzame schoolontwikkeling: werken aan het schoolplan in een lerende organisatie
Jan Jutten
Teamleren
Teamleren in een lerende school: samen werken aan beter onderwijs
Jan Jutten
Oud zeer in schoolorganisaties en weg tot herstel
Oud zeer in schoolorganisaties
Henk Galenkamp
Succesvolle transitie kenmerken naar IKC
Een succesvolle transitie naar een IKC heeft deze zes kenmerken
Joost Karels
Regieversterkend leiderschap - inleiding
Het onderwijs wil door! Regieversterkend onderwijs
Elena Carmona van Loon
Handboek professionele schoolcultuur
Handboek professionele schoolcultuur
Machiel Karels
Professioneel leren
Heeft nascholing zin? Tien principes voor succesvolle professionalisering
Korstiaan Karels
pedagogische sensitiviteit
Werken aan pedagogische sensitiviteit in je team
Myriam Lieskamp
Van deze rotonde
Hoe komen we van deze rotonde? Over het belang van creatief en probleemoplossend denken bij schoolontwikkeling
Myriam Lieskamp
Platform #onderwijs2032
Het platform #onderwijs2032: hun eerste advies
Casper Hulshof
Vreemde talen onderwijs
Platform Onderwijs2032 helpt vreemde talen onderwijs om zeep
Erna Brummel
Kwaliteit in de klas
Kwaliteit in de klas? Onderwijskwaliteit op papier of in de klas...
Bea Pompert
Nationaal curriculum
De vorming van een nationaal curriculum: #onderwijs2032
Marjolein Zwik


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
redactie
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
redactie
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
redactie
Helma van der Hoorn - Bestuurlijke vernieuwingen door vertrouwen
Helma van der Hoorn - Bestuurlijke vernieuwingen door vertrouwen
redactie
Onderwijskwaliteit in een video van één minuut uitgelegd
Onderwijskwaliteit in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
redactie
Tip van Tjip 010  en de spieken studiedag voor onderwijsmanagers
Tip van Tjip 010 en de spieken studiedag voor onderwijsmanagers
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
redactie
Hoe krijg je middelbare scholieren geïnteresseerd in het vak van leerkracht?
Hoe krijg je middelbare scholieren geïnteresseerd in het vak van leerkracht?
redactie
Hoe organiseer je als school kwalitatief goed onderwijs? Tjipcast 044
Hoe organiseer je als school kwalitatief goed onderwijs? Tjipcast 044
redactie
Hoe krijg je hoopgeleide mensen met een WW-uitkering voor de klas?
Hoe krijg je hoopgeleide mensen met een WW-uitkering voor de klas?
redactie
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
redactie
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
redactie
Vaart maken in organisaties. Tjipcast 016
Vaart maken in organisaties. Tjipcast 016
redactie
Verwaarloosde organisaties: Tjipcast 010
Verwaarloosde organisaties: Tjipcast 010
redactie
Veranderen in organisaties: hoe hou je het simpel? Tjipcast 039
Veranderen in organisaties: hoe hou je het simpel? Tjipcast 039
redactie
Hoe bouw je aan een topteam? Tjipcast 033
Hoe bouw je aan een topteam? Tjipcast 033
redactie
Wat is de invloed van management op werk, leven en democratie?
Wat is de invloed van management op werk, leven en democratie?
redactie
Tip van Tjip 012: Leiderschapslessen uit de praktijk
Tip van Tjip 012: Leiderschapslessen uit de praktijk
redactie
Gespreid leiderschap: Tjipcast 003
Gespreid leiderschap: Tjipcast 003
redactie
Innovaties schoolbreed invoeren in vo
Hoe voer je innovaties schoolbreed in?
Voortijdige uitstroom leerkrachten en pabostudenten
Waarom stoppen pabo-studenten of startende leerkrachten ermee?
Redenen waarom leraren binnen vijf jaar stoppen
Waarom stoppen leraren soms binnen vijf jaar?
Mix van talenten in een managementteam
Welke mix van talenten heeft een ideaal managementteam?
Correcte toetsconstructie portfoliomethodiek
Hoe toets je met de portfoliomethodiek bij volwassenen?
Invloed van middenmanagers vo op een positieve leercultuur
Hoe kunnen middenmanagers in het voortgezet onderwijs invloed hebben?
Professionalisering van schoolleiders vo
Maakt professionalisering van schoolleiders onderwijs echt beter?
Leiderschapspraktijken voor veranderbereidheid leraren
Veranderbereidheid van leraren: welke leiderschapsskills zijn daarbij helpend?
Verwachtingen van werkgevers over mbo studenten
Welke verwachtingen schept een MBO-excellentieprogramma?
Interventies voor realiseren en instandhouden beroepsorganisatie
Hoe ontwikkel je een beroepsorganisatie van leraren?
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Onderwijs- en schoolontwikkeling



Inschrijven nieuwsbrief


authentiek leiderschap
dienend leiderschap
duurzame organisatieontwikkeling
kwaliteitskaarten
kwaliteitszorg
leiderschapsstijl
lerarenregister
medezeggenschapsraad
onderwijskwaliteit
onderwijsleerproces
onderwijsontwikkeling
onderwijstoezicht
onderwijsvernieuwing
registerleraar
schoolbegeleidingsdienst
schoolbestuur
schoolontwikkeling
situationeel leiderschap

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest