Onderwijs- en schoolontwikkeling

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling.
Geraadpleegd op 24-06-2018,
van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php

Geschiedenis

In het verleden was het klassikale onderwijs met een uniforme aanpak gebruikelijk. Aan het begin van de twintigste eeuw kwam daar verandering in. Onderwijsvernieuwers, zoals Helen Parkhurst, Celestin Freinet en Maria Montessori, stelden het individuele kind meer centraal. Er werd steeds meer gezocht naar gelijke kansen voor alle leerlingen. 

De inbreng van de overheid werd steeds groter. Aan het begin waren het vooral veranderingen in de structuur van de school. Een voorbeeld daarvan is de totstandkoming van de basisschool. Sinds het einde van de twintigste eeuw zijn het meer inhoudelijke en didactische wijzigingen. De politiek let ook scherp op de onderwijskwaliteit en de aandacht voor burgerschap, achterblijvers en getalenteerde kinderen. 

Maatschappelijke invloeden

Scholen blijven veranderen, dat komt omdat ze midden in de samenleving staan. Onderwijsveranderingen zijn direct gelinkt aan ontwikkelingen in de maatschappij, de cultuur en de wetenschap. Onderwijsontwikkeling omvat het blijvend werken aan kwaliteitsverbetering en het doorvoeren van kleine of grote wijzigingen. Soms stuurt de overheid deze veranderingen aan, maar de school zelf kan ook het initiatief nemen. 

Veranderingen doorvoeren

Bij het doorvoeren van veranderingen is het belangrijk om rekening te houden met de volgende zaken:
  • De strategie. Daarbij gaat het om de kernwaarden en de doelen die de school wil realiseren.
  • De structuur. Dit behelst de verdeling van taken en verantwoordelijkheden.
  • De cultuur. Dit is het totaal van gedragingen, overtuigingen, mogelijkheden en ervaringen.
  • Het leervermogen van de teamleden en de organisatie. Dit heeft te maken met de competenties van de leerkrachten, maar ook door de schoolcultuur. Openheid ten opzichte van nieuwe ontwikkelingen is belangrijk.
  • Leiderschap. Om het proces goed te laten verlopen, zijn bepaalde leiderschapskwaliteiten nodig. Voorbeelden hiervan zijn: een duidelijke visie, openheid en het goed kunnen communiceren en omgaan met weerstanden. 

Duurzame veranderingen

Veel onderwijsvernieuwingen mislukten, omdat de invoering te oppervlakkig was. Het is van belang dat de leerkrachten kennis hebben van de achtergronden van de wijziging en dat ze veel betrokken zijn bij het proces. Er zijn een aantal voorwaarden, waaraan voldaan moet zijn om een onderwijsvernieuwing te laten slagen. Elk teamlid moet:
  • Overtuigd zijn van de noodzaak van de vernieuwing.
  • Bereid zijn om te veranderen en vertrouwen hebben in de situatie.
  • Bereid zijn om zich te verdiepen in de diverse oplossingen.
  • Willen luisteren en zich kunnen uitspreken.
  • Op een lijn zien te komen met de andere teamleden.
  • Anderen steunen in de realisatie van de onderwijsvernieuwing.

Ouders

Sinds de invoering van de ouderparticipatie is de rol van ouders bij onderwijsontwikkeling ingrijpend veranderd. Ze kunnen nu meedenken, meepraten en zelfs betrokken zijn bij het nemen van besluiten. Het is onmogelijk om onderwijsontwikkelingen te realiseren zonder de betrokkenheid van ouders. Ouders kunnen er op verschillende manieren bij betrokken worden:
  • Ze kunnen geïnformeerd worden via een nieuwsbrief, schoolkrant of bijeenkomst.
  • Ze kunnen meedenken en meepraten in bijeenkomsten.
  • Ze kunnen meebeslissen via de medezeggenschapsraad.

Recente ontwikkelingen

De meest recente tendens is dat scholen zich willen profileren door een onderwijsconcept. Dit gaat dus minder ver dan het ontstaan van een aparte school. De school kiest een concept, dat leidend is voor de visie en de strategie. Voorbeelden van onderwijsconcepten zijn: ontwikkelingsgericht onderwijs, ervaringsgericht onderwijs en adaptief onderwijs

Literatuur

Alkema, E. e.a. (2011) Meer dan onderwijs, Assen: Uitgeverij Van Gorcum
Korthagen, F. en Langewerf, B. (2008) Leren van binnenuit. Onderwijsontwikkeling in een nieuwe tijd. PM Professioneel. Uitgeverij Nelissen.
Stevens, L. (1997) Overdenken en doen, Den Haag: PMPO .
Stevens, L. (2002) Zin in leren. Antwerpen/Apeldoorn: Garant.

Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling.
Geraadpleegd op 24-06-2018,
van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php

Gerelateerd

Gesprekstechnieken voor leidinggevenden
Gesprekstechnieken voor leidinggevenden
Verbindend communiceren binnen het onderwijs
Medilex Onderwijs 
Marzano's Model voor Effectief Lesgeven
Marzano's Model voor Effectief Lesgeven
key-note van Robert Marzano
Bazalt | HCO | RPCZ 
Bestuursaanpak ICT
Bestuursaanpak ICT
Grip op je ICT beleid
Timpaan Onderwijs 
Passend onderwijs
Passend onderwijs op een basisschool - ondersteuningsplicht
Arja Kerpel
Schoolorganisatie
Schoolorganisatie en teamwork op een basisschool - leiderschap
Arja Kerpel
Professionalisering
De leraar die zichzelf ontwikkelt of zelfprofessionalisering
Luc Stevens
Professional in de spiegel 1
Professional in de spiegel - achtergronden
Hanne Touw
Professional in de spiegel 2
Professional in de spiegel - werkwijze
Hanne Touw
Diversiteit in besturen
Meervoudigheid van perspectieven. Over de functie van diversiteit in bestuurlijke organen
Harm Klifman
Varianten bestuur en toezicht
Varianten voor scheiding van bestuur en intern toezicht
Harm Klifman
Governance & opbrengst 2
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -2-
Harm Klifman
Bezoek raad van toezicht
Aandachtspunten bezoek raad van toezicht
Harm Klifman
Bovenschools leiderschap
Bovenschools leiderschap in een lerende organisatie
Jan Jutten
Duurzame schoolontwikkeling
Duurzame schoolontwikkeling: werken aan het schoolplan in een lerende organisatie
Jan Jutten
Teamleren
Teamleren in een lerende school: samen werken aan beter onderwijs
Jan Jutten
Overladenheid
Overladenheid, de erfzonde van het onderwijs
Henk Sissing
Intern begeleider
De positie van leerkrachten in passend onderwijs
Albert de Boer
Schoolinterieur
Interieur en identiteit
René Leverink
Management en organisatie
Complete make-over voor Management & Organisatie als schoolvak
René Leverink
Bouwstenen verandercapaciteit
MBO-docenten die samen blijven leren, gaan beter met verandering om
Annemieke Top
Opgestapelde veranderingen
Werkplezier draagt bij aan fundamentele verandering
Dolf Janson
Opgestapelde veranderingen
Werkplezier draagt bij aan fundamentele verandering
Dolf Janson
Onderweg naar kindgericht onderwijs
Successen realiseren - onderweg naar kindgericht onderwijs
Dolf Janson
nieuwe vorm inspectietoezicht in 2017
Bestuur én inspectie sturen samen op kwaliteit
Theo Wildeboer
Professioneel leren
Heeft nascholing zin? Tien principes voor succesvolle professionalisering
Korstiaan Karels
Handboek professionele schoolcultuur
Handboek professionele schoolcultuur
Machiel Karels
Kwaliteit in de klas
Kwaliteit in de klas? Onderwijskwaliteit op papier of in de klas...
Bea Pompert
Nationaal curriculum
De vorming van een nationaal curriculum: #onderwijs2032
Marjolein Zwik
Platform #onderwijs2032
Het platform #onderwijs2032: hun eerste advies
Casper Hulshof
Vreemde talen onderwijs
Platform Onderwijs2032 helpt vreemde talen onderwijs om zeep
Erna Brummel










Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding
Heeft aandacht voor ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleidingen resultaat?
Effecten van centrale vaklestijd
Wat zijn de effecten van een aanpassing in het lesaanbod?
Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Voelen studenten VO zich klant?
Klantbeleving studenten VO: hoe breng je dat in beeld?
Leerlingen betrekken bij schoolbeleid werkt positief?
Leerlingen betrekken bij schoolbeleid: heeft dat positief effect?
Leernetwerken van schoolleiders
Dragen leernetwerken van schoolleiders bij aan hun professionele ontwikkeling?
Functiemix en salaris
Hoe hangt het loon en vooral de functiemix voor onderwijspersoneel in po en vo samen met carrièreperspectieven, opleidingsniv...
Meerscholendirectie en de effecten hiervan
Effect van een meerscholendirectie: is iedereen tevreden?
kwaliteitsbeleid en lerend vermogen
Welke relatie is er tussen kwaliteitsbeleid en lerend vermogen?
Tijdsbesteding aan onderwijsontwikkeling mbo
Onderwijsontwikkeling: hoeveel tijd kost het een mbo-docent?
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
Onderwijskwaliteit po 2009 2012
Onderwijskwaliteit in het basisonderwijs in de periode 2009-2012
Kwaliteitsbeleid
Educational governance: strategie, ontwikkeling en effecten
Schoolgrootte
Effecten van schoolgrootte op de schoolorganisatie, de kwaliteit van het onderwijsproces en de leerprestaties
Functioneren besturen po
Functioneren van besturen in het primair onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Onderwijs- en schoolontwikkeling



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.