Schoolorganisatie en teamwork

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). Schoolorganisatie en teamwork.
Geraadpleegd op 16-01-2018,
van https://wij-leren.nl/schoolorganisatie-en-teamwork.php

Een school is er voor de kinderen. Als ouders een basisschool kiezen, letten ze er op of de school bij hen en hun kinderen past. Maar het is alleen mogelijk om zo’n keuze te maken als scholen transparant zijn met betrekking tot hun visie, kwaliteiten en resultaten.

Een goede naam is voor elke school belangrijk. Er is verschil tussen het imago en de identiteit van de school. Bij identiteit gaat het erom hoe de school wil zijn, bij imago gaat het om het beeld dat de buitenwereld van de school heeft. Veel ouders kijken tegenwoordig op de website van de school of van de inspectie. Het is belangrijk dat school helder communiceert met ouders over de ontwikkeling van hun kind. Dat kan zowel schriftelijk als mondeling. Schriftelijk gaat het vooral via de schoolgids, het schoolplan en de schoolkrant. Mondeling gaat het bijvoorbeeld om contactavonden, klassenavonden en vieringen.

Ouderparticipatie

De betrokkenheid van ouders blijkt uit de ouderparticipatie. Dit kan gaan om het helpen bij activiteiten, maar evenzo om het meedenken over het onderwijs. In de Medezeggenschapsraad zijn ook de ouders vertegenwoordigd.

Contacten met andere scholen

School heeft meestal ook contacten met de instanties die de voorschoolse educatie verzorgen. Daarbij gaat het vooral om het zorgen voor een doorgaande lijn in de overgang naar de basisschool. Die doorlopende ontwikkelingslijn speelt eveneens een rol in de contacten met de scholen voor het voortgezet onderwijs. Binnen het samenwerkingsverband is een goede samenwerking nodig om ervoor te zorgen dat de zorgleerlingen geplaatst worden op de school waar zij het best passen.

Verdere contacten

Naast de contacten met ouders en andere scholen heeft de basisschool contact met veel organisaties, want scholen staan midden in de samenleving. De politiek heeft veel invloed op de onderwijskwaliteit en de financiering. De onderwijsinspectie controleert de kwaliteit van de school. Daarnaast heeft school contacten met vakorganisaties, die opkomen voor de belangen van het personeel. De PO-raad speelt daar een belangrijke rol in. Ook zijn er contacten met de Pabo. 

Omdat de taak van de school erg complex is, zijn er diverse ondersteuningsorganisaties. Daar vallen landelijke pedagogische centra, het CITO, SLO en diverse onderzoeksinstellingen onder. Uit de opdracht van de school om kinderen op te voeden in gezond gedrag, sport en cultuur vloeien ook contacten voort. 

Organisatie van klassen

Een school kan op diverse manieren ingedeeld zijn in groepen. Dat is afhankelijk van de visie van de school. De mogelijkheden zijn:
  • Groepen op basis van kalenderleeftijd. Dit heet het leerstofjaarklassensysteem. De leerstof is gekoppeld aan een bepaald leerjaar. Dit komt niet tegemoet aan verschillen in ontwikkelingsniveau, want als een kind van vijf wil leren lezen dan is daar geen ruimte voor. 
  • Groepen op basis van ontwikkelingsniveau. Er zitten dus kinderen van verschillende leeftijden bij elkaar in de klas. 
  • Stamgroepen. Kinderen van verschillende leeftijden zitten bij elkaar, zodat een jong kind kan leren van een ouder kind. Deze groepen gelden niet voor alle leergebieden, maar voor bepaalde vakken. Dit is gebruikelijk in het Jenaplan-onderwijs.
  • Individualiseren. Een kind blijft wel in een vaste groep zitten, maar krijgt binnen de klas de kans om op zijn eigen ontwikkelingsniveau te leren. Dit is tegenwoordig het meest gangbaar.

Vaak komen binnen een school verschillende groeperingsvormen voor. Er zijn ook scholen die getalenteerde kinderen apart onderwijs aanbieden in een plusgroep, die groepsdoorbrekend is.  

Leiderschap

Binnen de school is onderwijskundig leiderschap belangrijk. Dat wil zeggen dat de leiding gericht is op het ontwikkelen van leerlingen door instructie en begeleiding van de leerkrachten. Er moet naast de aandacht voor de leerprestaties van kinderen ook blijvende aandacht zijn voor de professionele ontwikkeling van de leraren. Uit onderzoek is gebleken dat krachtig onderwijskundig leiderschap een belangrijke succesfactor bij het goed functioneren van de school. 
Er zijn verschillende soorten van leidinggeven:
  • De directieve leider. Hierbij wordt het team geacht om de visie van de leidinggevende zo goed mogelijk uit te voeren. Er is weinig ruimte voor de eigen inbreng van de leerkrachten. Voordelen zijn: duidelijkheid, doelgericht werken en een heldere taakverdeling. Nadelen zijn: de teamleden zijn vaak minder betrokken en de professionaliteit van de leerkrachten wordt miskent. 
  • De laissez-faire leider. Deze leider laat alles gebeuren vanuit het vertrouwen in de zelfontplooiing van de leerkrachten. Voordelen zijn: grote vrijheid en verantwoordelijkheid van de teamleden. Nadelen zijn: een leerkracht kan zich erg onzeker en onveilig voelen. Het is ook erg gericht op het individu. 
  • De democratische leider. Deze leider overlegt veel met zijn team en probeert zo de goede kant op de leiden. Hij heeft een duidelijke visie, maar weet dat hij nergens komt zonder de inzet van de leraren. Voordelen zijn: gezamenlijk draagvlak voor beleid, goede communicatie en taakverdeling. Nadelen zijn: veel overleggen en het gevaar van weinig daadkracht.
  • De coachende leider. Dit is sterk in opkomst. Hierbij gaat de leidinggevende uit van de professionaliteit van de medewerkers. Hij gaat naast hen staan en probeert via coaching de sterke kanten verder te ontwikkelen. 

De lerende organisatie

De kern hiervan is: een organisatie is niet statisch, maar een lerend organisme. Persoonlijk meesterschap en een gemeenschappelijke visie zijn hierbij belangrijk. Er is een duidelijke overlegstructuur en iedereen weet wat zijn taak is. De leider is niet alleen zakelijk, maar ook menselijk. Hij is verantwoordelijk voor de leerprocessen van zijn team. Door deze manier van werken neemt het plezier van de leraar toe en groeit het teamwork. 

Het team

Bij een goede samenwerking van het team hoort het gezamenlijk zoeken naar een visie. Ook is er sprake van een gezamenlijke en gedeelde verantwoordelijkheid. Bij de samenstelling van het team is het belangrijk om te kijken op welke manier alle kwaliteiten het beste ingezet worden. In een goed team is er waardering voor originele en afwijkende meningen. Het ideale teamlid voelt zich verantwoordelijk voor het hele schoolgebeuren. Hij is betrokken bij school en het werk van de collega’s. Ook kan hij zijn persoonlijke belangen aanpassen ten goede van het schoolbelang.

Literatuur

Alkema, E. e.a. (2011) Meer dan onderwijs, Assen: Uitgeverij Van Gorcum.
Bos, C. (2003) WMK-PO. Werken met kwaliteitskaarten. Kwaliteitszorg gebaseerd op het toetsingskader Primair Onderwijs. Assen: Van Gorcum.
Senge, P. e.a. (2001) Lerende scholen.Den Haag: Academic Service.

Kerpel, A. (2014). Schoolorganisatie en teamwork.
Geraadpleegd op 16-01-2018,
van https://wij-leren.nl/schoolorganisatie-en-teamwork.php

Gerelateerd

Visieversneller ICT
Visieversneller ICT
In één middag de onderwijskundige ICT-visie duidelijk
Timpaan Onderwijs 
Leren Zichtbaar Maken
Leren Zichtbaar Maken
John Hattie
Bazalt | HCO | RPCZ 
Groepsdynamica in het primair onderwijs
Groepsdynamica in het primair onderwijs
Voor het creëren van een positieve groep
Medilex Onderwijs 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Waardengedreven onderwijs
Waardengedreven onderwijs: universele waarden - waardencreatie
Arja Kerpel
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken - wat is OGW op de basisschool?
Arja Kerpel
Onderwijs- en schoolontwikkeling
Onderwijs- en schoolontwikkeling: veranderingen doorvoeren
Arja Kerpel
Leiderschapsstijlen
Leiderschap en leiderschapsstijlen
Machiel Karels
Diversiteit in besturen
Meervoudigheid van perspectieven. Over de functie van diversiteit in bestuurlijke organen
Harm Klifman
Varianten bestuur en toezicht
Varianten voor scheiding van bestuur en intern toezicht
Harm Klifman
Governance & opbrengst 2
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -2-
Harm Klifman
Bezoek raad van toezicht
Aandachtspunten bezoek raad van toezicht
Harm Klifman
Bovenschools leiderschap
Bovenschools leiderschap in een lerende organisatie
Jan Jutten
Duurzame schoolontwikkeling
Duurzame schoolontwikkeling: werken aan het schoolplan in een lerende organisatie
Jan Jutten
Teamleren
Teamleren in een lerende school: samen werken aan beter onderwijs
Jan Jutten
Verantwoordelijkheid geven
Verantwoordelijkheid is geven en nemen. Maar wat als taken blijven liggen?
Henk Galenkamp
Motivatie
Motiveren is altijd demotiveren
Henk Galenkamp
Orde en grenzen
Orde en grenzen. Het aandeel van de leerkracht in de wanorde.
Henk Galenkamp
Leidinggeven autonomie
Leidinggeven vanuit angst of vanuit autonomie. Wat kun jij bijdragen?
Henk Galenkamp
Professionele vrijheid
Professionele vrijheid in het onderwijs
Machiel Karels
Luisteren bij leiderschap
Schoolleiders en hun team: (Her)waardering luisterfunctie
Harry van de Pol
Tweetalig communiceren
Tweetalig communiceren in een lerende school
Jan Jutten
Duo-collega
Duo-partner? Teach your talent!
Angela Kouwenhoven
Leerstofjaarklassensysteem
Jij maakt het verschil voor je leerlingen
Dolf Janson
Bouwstenen verandercapaciteit
MBO-docenten die samen blijven leren, gaan beter met verandering om
Annemieke Top
Professionele leergemeenschap
De professionele leergemeenschap
Arja Kerpel
Persoonlijke effectiviteit
Persoonlijke effectiviteit in het basisonderwijs
Helèn de Jong
Persoonlijke effectiviteit
Persoonlijke effectiviteit in het basisonderwijs
Helèn de Jong
Ga tot de mier!
Ga tot de mier! - Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties
Arja Kerpel
Leiderschap tonen
Toon leiderschap door de kantjes te markeren, dan lopen we ze er niet af.
Alex de Bruijn
Dienend leiderschap
Is dienend leiderschap te leren?
Harm Klifman










Hoe kunnen scholen ouderbetrokkenheid vergroten?
Hoe kunnen scholen ouderbetrokkenheid versterken?
Wanneer zijn handelingsadviezen effectief?
Wanneer zijn externe handelingsadviezen effectief?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Theorie van Human Dynamics
Effect van onderwijs op basis van Human Dynamics-theorie
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Ouderbetrokkenheid en leerresultaten
Wat is de relatie tussen ouderbetrokkenheid en leerresultaten?
Tijdsbesteding aan onderwijsontwikkeling mbo
Onderwijsontwikkeling: hoeveel tijd kost het een mbo-docent?
Ouderportalen
Welke voor- en nadelen zien scholen, ouders en besturen in ouderportalen?
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Nurture of nature
Invloed van gezin, school en docent op ontwikkeling natuurlijke talenten in het basisonderwijs
Welwillend tegenover zorgleerlingen
Ouders welwillend tegenover ‘zorgleerlingen’ in de klas
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Digitaal oefenen en ouderbetrokkenheid bij taal- en rekenprestaties in het voortgezet onderwijs
Leraren en ouderbetrokkenheid
De rol van leraren in de effectiviteit van ouderbetrokkenheid
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
Functioneren besturen po
Functioneren van besturen in het primair onderwijs
Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po
Ouderbetrokkenheid bij schoolbeleid van het primair onderwijs
Gemeenten schoolbesturen
De rol van gemeenten en schoolbesturen bij VVE
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Schoolorganisatie



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.