Te betrokken ouders bestaan niet

Peter de Vries

Expert ouderbetrokkenheid bij PeterdeVries.nu

  

  Geplaatst op 10 oktober 2023

In deze brief reageert Peter de Vries op een blog- eveneens in de vorm van een brief- van Ferdinand ter Haar over doorgeschoten betrokkenheid op de ander. 

Beste Ferdinand,

Dank je wel voor je mooie blog. Die doorgeschoten alwetendheid herken ik zeker. Maar doorgeschoten ‘alwetendheid’ en doorgeschoten betrokkenheid zijn volgens mij twee verschillende dingen. Doorgeschoten ‘alwetendheid’ is denken dat je het beter weet dan de ander, doorgeschoten betrokkenheid heeft volgens mij meer te maken met over-bezorgdheid. Een ouder met de combinatie van deze twee maakt het de leerkracht doorgaans niet gemakkelijk.

Doorgeschoten alwetendheid

Algoritmes en de snelheid van internet lijken voor onrust en verwarring te zorgen, zeker als je bezorgd bent. Want ik denk dat ook jij Ferdinand, net als veel Nederlanders inclusief mijzelf, op internet gaat zoeken als je ergens een vreemde plek op je huid ziet of pijn hebt op een bepaalde plek in jouw lichaam. Vroeger namen we al gauw genoegen met het advies om een bijsluiter maar niet te lezen, tegenwoordig zijn er allerlei betrouwbare en misschien nog wel meer onbetrouwbare zogenaamde bijsluiters op internet te vinden. Maar ook deze doorgeschoten ‘alwetendheid’ heeft denk ik te maken met een dieperliggende angst om gehoord, gezien, erkend of vooral gerustgesteld te worden.

Doorgeschoten betrokkenheid

Als het om ouders gaat geloof ik niet zo in meer of minder betrokkenheid en dus ook niet in doorgeschoten betrokkenheid.

Volgens mij zijn alle ouders evenveel betrokken, allemaal op hun eigen manier.

Misschien niet op de manier die we als school graag zouden willen zien. We vragen of ouders thuis meer met hun kind willen lezen, omdat wij denken dat dit nodig is. We willen ouders graag op een ouderavond, maar veel ouders stellen andere prioriteiten, en al gauw raken we teleurgesteld want deze ouders zouden onvoldoende betrokken zijn. We hebben ouderbetrokkenheid de laatste jaren zo geïnterpreteerd, omdat onderzoeken zeggen dat het meeste effect in ‘ouderbetrokkenheid thuis’ zit. Maar niet verder gelezen wat die ‘ouderbetrokkenheid thuis’ dan precies inhoudt.

Recent onderzoek van Van der Heul laat bijvoorbeeld zien dat het gedrag van ouders echter beperkt bijdraagt aan de ontwikkeling in de schoolprestaties van kinderen op begrijpend lezen en rekenen-wiskunde. De grootste effecten zijn in haar studie gevonden bij de verwachting van ouders ten aanzien van het niveau van presteren van hun kind (Van der Heul, 2020).

Volgens Piet van der Ploeg is daarbij ook maatschappelijk gezien de verhouding tussen school en thuis veranderd in de afgelopen decennia. Waar er thuis steeds meer aandacht is voor het (schoolse) leren, krijgen thema’s als sociale en emotionele ontwikkeling, gezondheid, seks, normen en waarden steeds meer aandacht in het onderwijs, iets wat vroeger vooral was voorbehouden aan thuis.

Door deze gezamenlijke verantwoordelijkheid op diverse gebieden vervaagt steeds meer de grens tussen school en thuis.

En ja, ouders van nu zijn beter opgeleid en kennis is veel toegankelijker geworden. Ook ouders hebben meer kennis van bijvoorbeeld leren, didactiek, intelligentie, motivatie, stoornissen en gedragsproblemen, en daardoor heeft de leraar niet meer het unieke (intellectuele) gezag dat hij vroeger bezat. Dit leidt tot spanning in de verhouding tussen school en ouders (Van der Ploeg, 2018).

Doorgeschoten bezorgdheid

En dan heb je ook nog doorgeschoten bezorgdheid. Ik herinner mij mijn eerste baan toen ik als leerkracht startte in groep 3/4 van de Oranje Nassauschool in Heerde. Een vierdaagse baan van maandag tot en met donderdag. Op de eerste vrijdagmiddag (ik leefde in blijdschap dat ik mijn eerste week had gered) belde een vader van een van de leerlingen in groep 3 dat het niet goed ging met zijn dochter sinds ik voor de klas stond. Deze vader was huisarts en ik kon wel door de grond zakken. Deed ik het echt zo slecht? Mijn directeur reageerde adequaat, maakte meteen een afspraak met de vader en binnen een week gingen we op huisbezoek. Een storm in een glas water, want de tweede week ging heel goed volgens vader. Realiseerde deze huisarts-vader wel hoe ongerust hij mij had gemaakt, vroeg ik me af. Ik heb er later vaak aan teruggedacht toen ik zelf vader werd en ik besefte hoe kwetsbaar en gevoelig je kunt zijn als ouder.

Wat niet helpt

Natuurlijk herken ik wat je schrijft, Ferdinand. Maar wat niet helpt is te oordelen over ouders. Alsof zij de enigen zijn die doorschieten in ‘alwetendheid’. Kijk maar eens hoe velen van ons ongefundeerde informatie en adviezen verspreiden op sociale media alsof zij vaccinatiedeskundigen en bekwame formateurs zijn. En ook voor deze mensen geldt: probeer hun gedachten te doorgronden. 

Want wie oordeelt stopt met luisteren.

Wat ook niet helpt, is alleen maar begrenzen van ouders. Begrenzen zonder begrip en werkelijke erkenning van gevoelens van de ouder zorgt gauw voor verharding. Op school vechten ouders dan als leeuwen voor hun kind, thuis kunnen ze huilen van machteloosheid. Ik moet denken aan een leerkracht die vertelde dat ze ergens nieuw op school kwam te werken. Met één vader mocht ze geen enkele correspondentie voeren zonder dat de directeur meelas. Want bij het minste of geringste nam de vader zijn advocaat in de arm. Maar het ene gesprek dat deze leerkracht met de vader voerde, bracht een totale verandering teweeg, het gesprek waarin de leerkracht vroeg: “Waar ben je nou ten diepste zo bezorgd over? En hoe kunnen wij jullie daarin helpen?” Deze vragen waren nog nooit eerder gesteld. Natuurlijk mag je ouders begrenzen, maar begrijpen en begrenzen moeten altijd hand in hand gaan.

Wat wel helpt

Maar wat helpt dan wel? Allereerst dat we de rollen van ouders erkennen die ze hebben: die van pleitbezorger en supporter. Laat ouders opkomen voor hun kind en hoge verwachtingen hebben, ook als het gaat om het schooladvies. Als school ga je vervolgens in gesprek om daar deskundige inzichten naast te zetten, in plaats van ouders te overtuigen van het professionele gelijk. En stuur het proces begripvol en deskundig de goede kant op. Laat ouders hun kinderen aanmoedigen en geef ze daarom voortdurend aanleidingen om trots te zijn op hun kinderen om wat ze al (wel) kunnen.

En laat de leerkracht vooral de leerkracht zijn, trots op zijn prachtige vak, deskundig, zelfbewust, niet iemand die vooral vertrouwen vráágt van ouders maar iemand die vertrouwen gééft aan ouders.

Ze mogen immers met andermans kinderen werken. En een groot inlevingsvermogen in (over)bezorgde ouders.

Ten slotte

Ouderbetrokkenheid gaat daarom vooral over eigen opvattingen en overtuigingen over ouders, en over kennis van bepaalde psychologische processen. En dat gaat verder dan het oefenen van (lastige) gesprekken met ouders, zoals pedagogiek meer is dan het oefenen van gesprekken met leerlingen. Werken aan ouderbetrokkenheid is vooral werken aan je eigen beroepshouding en -kennis, die basis moet op orde zijn. En daar is nog een wereld te winnen, want ik vind dat we leerkrachten onvoldoende voorbereid het vak insturen en dat nascholing veel te veel gericht is op het oefenen van gesprekken met ouders.

Hartelijke groet,

Peter

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Gerelateerd

Gratis webinar
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!
Bekende experts delen hun kennis
Wij-leren.online Academie 
E-learning module
Wat is ouderbetrokkenheid?
Wat is ouderbetrokkenheid?
Gratis online module over ouderbetrokkenheid in het VO
Wij-leren.nl Academie 
Cursus
Mediation voor schoolleiders
Mediation voor schoolleiders
Mediation en conflicthantering in het onderwijs
Medilex Onderwijs 
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!Ouderbetrokkenheid
Ouderbetrokkenheid - communicatie - educatief partnerschap.
Arja Kerpel
Ouderbetrokkenheid 3.0
Ouderbetrokkenheid 3.0.
Peter de Vries
Startgesprek oudergesprek
Geen omgekeerd oudergesprek maar een adaptief startgesprek.
Peter de Vries
Curlingouders - tips begeleiders
Curlingouders - tips voor leerkrachten en begeleiders! .
Peter de Vries
It takes a schoolclass to raise a child
It takes a schoolclass to raise a child
Peter de Vries
Samenwerking ouders
Leerlingsucces vraagt om samenwerking met ouders
Peter de Vries
Het polariseren van ouders helpt niet
Wie oordeelt over ouders, stopt met luisteren
Peter de Vries
Ouders pleitbezorgers van het schooladvies
Leraren onder druk door ouders vanwege schooladvies groep 7/8
Peter de Vries
Ouderbetrokkenheid en werkdruk
Samen zijn wij school
Peter de Vries
Samenwerken met veeleisende ouders door dialoog
Veeleisende ouders
Ivo Mijland
Functionele buikpijn - wat kan de leerkracht?
Omgaan met functionele buikpijnklachten bij kinderen
Peter de Vries
Ouders als pleitbezorgers
Ouders als pleitbezorgers
Peter de Vries
Pubers met gescheiden ouders
Papa wil een Harley
Ivo Mijland
oudertevredenheidsonderzoek
Waarom oudertevredenheidsonderzoeken ons in de weg kunnen zitten
Peter de Vries
Reflecteren met het team over visie
Reflecteren met het team - schrijf een brief!
Dolf Janson
Veeleisende ouders
Veeleisende ouders
Peter de Vries
Ouders voor ouders
Ouders voor ouders
Peter de Vries
10 minutengesprekken
Zijn 10-minutengesprekken nog van deze tijd?
Peter de Vries
Communiceren met ouders - tips
Lastige ouders, lastige leraren - Vijf tips voor een goede samenwerking
Peter de Vries
samenwerken met ouders in passend onderwijs
Samen met ouders onderwijs passend maken
Peter de Vries
Klagende ouders
Klagende ouders willen (n)iets
Ivo Mijland
Constructieve communicatie 2
Ouderbetrokkenheid en constructieve communicatie 2
Noëlle Pameijer
Constructieve communicatie 1
Ouderbetrokkenheid en constructieve communicatie - 1
Noëlle Pameijer
Iedere ouder telt
Iedere ouder telt - de vitale plek van ouders in de schoolloopbaan
Anne van Hees
Scheiding ouders
Kinderen en echtscheiding - papa wil niet dat zijn dochter getest wordt
Miriam de Heer
Communicatie met ouders
Thuis in school: samen leren begint bij communiceren
Annemieke Top
Missers met ouders
Missers met ouders - zes vormen die niet werken
Peter de Vries
Externe hulpverleners
De rol van externe hulpverleners
Peter de Vries
Nieuwe vormen
Ouderbetrokkenheid is niet moeilijk - Better together!
Peter de Vries
Tevredenheidsonderzoek
Klantgerichtheid en oudertevredenheid
Ronald Dulmers
Verwende kinderen
Alles voor je kind
Willem de Jong
Passende ouderbetrokkenheid
Bang voor ouders
Peter de Vries
Educatief partnerschap
Samen leren begint bij communiceren
redactie
Samenwerking ouders
Leerlingsucces vraagt om samenwerking met ouders
Peter de Vries
Ouderbetrokkenheid in VVE
Ouderbetrokkenheid in VVE
Peter de Vries
Ouderbetrokkenheid in VO
Ouderbetrokkenheid in het Voortgezet Onderwijs
Peter de Vries
Keurmerk ouderbetrokkenheid
Keurmerk ouderbetrokkenheid
Peter de Vries
Ouderbetrokkenheid een hype?
Ouderbetrokkenheid: een hype?
Peter de Vries
Ouders en onderwijs
School en ouders: samen sterker dan alleen!
Noëlle Pameijer
Verbindend communiceren
Verbindend communiceren
Hélène van Oudheusden
Vaders in het voortgezet onderwijs
Vaders in het voortgezet onderwijs
Peter de Vries
klagende ouders hebben gelijk
Klagende ouders hebben gelijk (en de school ook)
Ivo Mijland
Tips voor ouderbetrokkenheid
Ouderbetrokkenheid; zeven dingen die elke ouder moet weten
Peter de Vries
Oud nieuws, lastige ouders
Lastige ouders? - Vier tips voor ouders
Peter de Vries
Misverstanden over ouderbetrokkenheid VO
Zes misverstanden over ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs
Peter de Vries
Angst en agressie in school
Angst en agressie in de school
Kees van Overveld
Klassen en kansen
Klassen en kansen, wat te doen aan kansenongelijkheid?
Peter de Vries
Ouderbetrokkenheid plus leerlingbetrokkenheid is beter onderwijs
Ouder en jonge kind betrekken bij het onderwijsleerproces
Ite Wolters
Kansenongelijkheid in het onderwijs
Aan de slag met kansenongelijkheid in het onderwijs
Jaap Versfelt
Inzichten die kunnen helpen bij het voeren van oudergesprekken
Ouders & Leerkrachten BV - Respectvol communiceren met ouders
Adri van den Brand
Parentificatie ontrafelen
Parentificatie en hoe dit te ontrafelen
Ivo Mijland
Strategie voor opvangen van productieve relaties met ouders
Een strategie voor het opbouwen van productieve relaties met ouders
Crystal Frommert
Strategie voor opvangen van productieve relaties met ouders
Een strategie voor het opbouwen van productieve relaties met ouders
Crystal Frommert
De rol van ouders, aanwijzen en de schoolleider in subjectificatie
Wereldgericht onderwijs en schoolleiderschap - 4
Hartger Wassink
Weg met oudertevredenheidsonderzoeken
Weg met oudertevredenheids-onderzoeken!
Peter de Vries
Emo mails verboden
Emo-mails verboden!
Peter de Vries
Emo mails verboden
Emo-mails verboden!
Peter de Vries
Pedagogisch klimaat nieuwkomers
Een warm pedagogisch klimaat voor nieuwkomers
Hélène van Oudheusden
Handboek ouderbetrokkenheid
Handboek Ouderbetrokkenheid 3.0
Marianne Hogenhout
Pubermania
Pubermania - Inspirerend opvoeden
Helèn de Jong
Meester Mark -2-
Meester Mark vraagt door
Helèn de Jong
3000 jaar denkers over onderwijs
3000 jaar denkers over onderwijs
Machiel Karels
Meester Mark -1-
Meester Mark draait door - ten onder in het onderwijs
Arja Kerpel
Communicatie ouders
Professioneel communiceren met ouders
Korstiaan Karels
Samen sterk
Samen sterk - Ouderbetrokkenheid en schoolsucces
Arja Kerpel
Omgaan met ouders
Omgaan met ouders
Myriam Lieskamp
Omgaan met ouders
Omgaan met ouders
Myriam Lieskamp
Medezeggenschap in het onderwijs
Kansrijke medezeggenschap in het onderwijs
Myriam Lieskamp
Gedragsoplossingen voor de moeilijke groep
Gedragsoplossingen voor de moeilijke groep
Marleen Legemaat
Ouderbetrokkenheid NeXt
Ouderbetrokkenheid NeXt, Handboek voor mentoren in het voortgezet onderwijs
Joost Karels
Het belang van vroege mondelinge taalvaardigheid
Al pratend wijs; het belang van een goede vroege mondelinge taalvaardigheid
Paul Filipiak
Kansen(on)gelijkheid vanuit meerdere perspectieven
Wat is eerlijk? Werken aan kansengelijkheid in het onderwijs
Myriam Lieskamp
Nieuwe autoriteit - Haim Omer
Nieuwe autoriteit
Marleen Legemaat
Nieuwe autoriteit - Haim Omer
Nieuwe autoriteit
Marleen Legemaat
Klagende ouders
Klagende ouders en de kunst van samenwerking
Ivo Mijland
Participerende ouders
Luc Stevens zegt ‘Het hoort niet zo’. Het kán wel!
Joris Spekle
Huiswerkbegeleiding
Huiswerkscholen zijn géén oplossing voor onderpresteren
Lisanne van Nijnatten
Lezend in Biesta
Lezend in Biesta
Harm Klifman
Luc Stevens over ouderbetrokkenheid
Ouders moet je niet in een onderwijsleerproces zetten
Machiel Karels
Kansengelijkheid en kansrijk adviseren
Klasse(n)! Over ouders, kansengelijkheid en kansrijk adviseren
Peter de Vries

Wij-leren.nl Academie

Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Communicatie met ouders in een video van één minuut uitgelegd
Communicatie met ouders in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Ouderbetrokkenheid in een video van één minuut uitgelegd
Ouderbetrokkenheid in een video van één minuut uitgelegd
redactie
[extra-breed-algemeen-kolom2]



communicatie met ouders
gemeenschappelijke medezeggenschapsraad
medezeggenschapsraad
ouderavond
ouderbetrokkenheid
ouderbijdrage
ouderparticipatie
oudertevredenheidspeiling
voorschoolse educatie (VE)

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest