Aan de slag met professionele leergemeenschap

Jaap Versfelt

Initiatiefnemer en leider van stichting leerKRACHT bij stichting leerKRACHT

  

  Geplaatst op 23 februari 2021

Versfelt, J. (2021). Aan de slag met professionele leergemeenschap.
Geraadpleegd op 23-06-2021,
van https://wij-leren.nl/professionele-leergemeenschap-verbetercultuur.php

Hoe komt het dat het concept ‘professionele leergemeenschap’ al jaren populair is in onderwijsland? Waarschijnlijk omdat het een belofte met zich mee brengt van meer autonomie voor leraren: de professionals in de school onderzoeken en verbeteren, samen met collega’s, hun eigen handelen en zo het onderwijs aan de leerlingen. Geen verbeteringen die van bovenaf zijn opgelegd, maar initiatieven die door leraren bedacht en uitgevoerd worden. Aan populariteit dus geen gebrek, maar toch worstelen veel scholen met de uitvoering. Want hoe zorg je ervoor dat de uitwisseling met je collega’s ook echt leidt tot verbeteringen in je les? Zodat het meer wordt dan ‘praten over onderwijs’?

In deze blog de volgende 4 praktische handreikingen om een professionele leergemeenschap te laten slagen:

  1. Werk in samenhangende teams
  2. Maak jullie doelen en acties zichtbaar
  3. Bezoek of ontvang één keer in de 2 weken een collega in de les
  4. Werk in periodes van 6 tot 8 weken

Aan goede bedoelingen geen gebrek..

Elke verandering begint met overtuiging, erin geloven dat het je wat gaat opleveren. Deze overtuiging heb je dus ook nodig als je de omslag naar een professionele leergemeenschap wilt maken. Waarschijnlijk heb jij die overtuiging, je leest niet voor niets dit artikel. En met jou zijn er vast nog een aantal collega’s op school die enthousiast zijn. Dat is een belangrijke voorwaarde, je hebt kartrekkers nodig. Die het gewoon gaan doen en daarmee aan de collega’s laten zien hoe het kan. Maar hoe ga je dan verder?

Vaak blijven de ontwikkelingen hangen bij de enthousiastelingen van het eerste uur. Dit komt omdat er geen beeld is bij hoe je je andere collega’s erbij kunt betrekken. Wat ook vaak gebeurt, is dat een groepje leraren wel veel in gesprek is met elkaar over onderwijsverbeteringen, maar dat het omzetten naar acties achterwege blijft of zich beperkt tot een paar leraren. Waardoor de leerlingen uiteindelijk weinig merken van de verbeterideeën. Hoe kun je ervoor zorgen dat het wèl werkt en blijft werken? Je hebt daarvoor een structuur nodig die ervoor zorgt dat samenwerken tussen collega’s goed georganiseerd wordt en het resultaat van de samenwerking tot in de klas merkbaar wordt. Oftewel: je moet de professionele leergemeenschap inrichten. Daar zit vaak de bottleneck. We geven je hiervoor 4 praktische handreikingen hoe je dat kunt doen.

1. Werk in samenhangende teams

Deel het lerarenteam op in kleine teams van 6 tot 8 mensen. Zowel te groot als te klein werkt niet. In een groot team word je niet geprikkeld om écht mee te doen. Maar te klein is ook niet goed. Je kunt dan onvoldoende van elkaar leren.

Zorg bij de indeling van jullie teams voor samenhang. Een lerarenteam werkt pas echt goed als ze samen verantwoordelijk zijn voor een groep leerlingen of voor het leerling resultaat op een vakgebied. Denk in het basisonderwijs bijvoorbeeld aan bouwen, in het middelbaar onderwijs aan bouwen, jaarlagen of vaksecties en in het mbo aan leerlingclusters, niveaus of leerjaren. Zulke teams praten minder en werken doelgerichter, waardoor er meer effect is.

2. Maak jullie doelen en acties zichtbaar

Hang een flap op of gebruik een whiteboard. Schrijf hierop de leerlinggerichte doelen waar jullie als team in een periode van 6 tot 8 weken aan willen werken. Bijvoorbeeld: leerlingen krijgen bij alle talen een eenduidige uitleg over zinsontleding. Om dit doel te bereiken, heb je leraaracties nodig. In dit geval bijvoorbeeld het maken van een gezamenlijk stappenplan voor zinsontleding. Deze acties schrijf je ook op, met deadline en de namen van degenen die het uitvoeren. Sta wekelijks 15 minuten bij de flap of het bord om de voortgang van het doel te bespreken en eventuele nieuwe acties te bedenken. Dat zorgt ervoor dat jullie ideeën de lessen verbeteren.

3. Bezoek of ontvang één keer in de 2 weken een collega in de les

Ga in tweetallen nadenken over de invulling van lessen, in relatie tot jullie doelen. Stel jullie doel is om het eigenaarschap van leerlingen te vergroten. Wat betekent dat voor de manier waarop je lesgeeft? Wat doe je dan morgen anders in je les? Ga na dit lesontwerp bij elkaar kijken hoe het uitpakt in de les en bespreek samen wat wel en niet werkte. Gebruik deze kennis om een volgende les nog beter te maken. Op deze manier leer je van elkaar en word je nog beter in je vak.

4. Werk in periodes van 6 tot 8 weken

Voorkom dat het samenwerken ‘voortkabbelt’ waardoor je weinig bereikt voor de leerlingen. Dat kabbelen kun je voorkomen door in duidelijke periodes te gaan werken, bijvoorbeeld van vakantie tot vakantie of van proefwerkperiode tot proefwerkperiode. Zo’n periode start je dan door een duidelijk leerlinggericht doel op te pakken als team en daar week-in week-uit aan te werken. Aan het einde van de periode kijk je terug: Is het gelukt wat we ons tot doel hadden gesteld? Welke verbeteringen willen we borgen zodat we ze vasthouden? Dit is ook het moment om met de andere teams uit te wisselen en te bepalen welke verbeteringen jullie schoolbreed willen invoeren. Zo stimuleer je jezelf om iets op te leveren waar de leerlingen iets van merken.

Wil je weten hoe je samen met je team ritmiek kan inzetten, bekijk dan deze video.

Als jullie op bovenstaande manier gaan werken, dan zal je merken dat de structuur jullie helpt om niet alleen maar te praten maar kleine concrete stappen te zetten die merkbaar zijn in de les. Zo maak je effectief gebruik van alle kennis en ervaring die er binnen het team al is. Het heet niet voor niets een professionele leergemeenschap.

 

Versfelt, J. (2021). Aan de slag met professionele leergemeenschap.
Geraadpleegd op 23-06-2021,
van https://wij-leren.nl/professionele-leergemeenschap-verbetercultuur.php

Gerelateerd

Prijsvraag
Maak kans op het Europese Talenlabel!
Maak kans op het Europese Talenlabel!
Heb jij een innovatief taalproject ontwikkeld waarin meertaligheid centraal staat?
Nuffic 
congres
Buitenlessen
Buitenlessen
Behaal je lesdoelen in de buitenlucht
Medilex Onderwijs 
Schoolorganisatie
Schoolorganisatie en teamwork op een basisschool - leiderschap.
Arja Kerpel
Deel 1: leren van elkaar
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 1: leren van en met elkaar..
Harm Klifman
Deel 2: consultatie
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 2: consultatie. .
Harm Klifman
De school als professionele leergemeenschap
Samen werken en leren in een professionele leergemeenschap
Myriam Lieskamp
Teamleren
Teamleren in een lerende school: samen werken aan beter onderwijs
Jan Jutten
Werken met verbeterborden
Meer werkplezier en motivatie met Lean & Scrum-borden
Jaap Versfelt
Visitatie onderwijs 1
Collegiale visitatie, een sympathiek en krachtig instrument -1-
Harm Klifman
Leren samen leren
De meerwaarde van professionele leergemeenschappen en lerende netwerken
Naomi Mertens
Hoe je het NPO inzet om leerachterstanden te beperken met beperkte capaciteit
Hoe je met schaarse capaciteit maximaal effect bereikt met het Nationaal Programma Onderwijs
Jaap Versfelt
Professionele leergemeenschap
De professionele leergemeenschap
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
redactie
Maarten van Buuren over autonomie en zelfsturing volgens Spinoza
Maarten van Buuren over autonomie en zelfsturing volgens Spinoza
redactie
Omix Webtalks met Joost Leenders - Excelleren in het onderwijs
Omix Webtalks met Joost Leenders - Excelleren in het onderwijs
redactie
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
redactie
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
redactie
Onderwijskwaliteit in een video van één minuut uitgelegd
Onderwijskwaliteit in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
redactie
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
redactie
Hoe organiseer je als school kwalitatief goed onderwijs? Tjipcast 044
Hoe organiseer je als school kwalitatief goed onderwijs? Tjipcast 044
redactie
Hoe krijg je hoopgeleide mensen met een WW-uitkering voor de klas?
Hoe krijg je hoopgeleide mensen met een WW-uitkering voor de klas?
redactie
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
redactie
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
redactie
Vaart maken in organisaties. Tjipcast 016
Vaart maken in organisaties. Tjipcast 016
redactie
Wat is professionaliteit? Tjipcast 015
Wat is professionaliteit? Tjipcast 015
redactie
Veranderen in organisaties: hoe hou je het simpel? Tjipcast 039
Veranderen in organisaties: hoe hou je het simpel? Tjipcast 039
redactie
Grote innovatie in kleine stappen. Tjipcast 029
Grote innovatie in kleine stappen. Tjipcast 029
redactie
Hoe maak je van kleine stappen een grotere innovatie beweging?
Hoe maak je van kleine stappen een grotere innovatie beweging?
redactie
Hoe ontwerp je een goed leertraject? Tjipcast 013
Hoe ontwerp je een goed leertraject? Tjipcast 013
redactie
Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 0012
Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 0012
redactie
Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002
Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002
redactie
Leren en opleiden aantrekkelijk maken: Tjipcast 001
Leren en opleiden aantrekkelijk maken: Tjipcast 001
redactie
Uitschrijven leerdoelen op het bord
Is het uitschrijven van leerdoelen op het bord helpend?
Leren na schoolloopbaan stimuleren
Hoe kun je verder leren stimuleren?
Herkansen van toetsen leerresultaten en leergedrag
Herkansen: leidt dit tot betere leerresultaten en een beter leergedrag?
Effect van gepersonaliseerd onderwijs op achterstandsleerlingen
Wat is het effect van gepersonaliseerd onderwijs op achterstandsleerlingen?
Driehoeksgesprek tussen leerkracht, leerling en ouders
Een driehoeksgesprek: hoe bevorder je actieve deelname van ouders?
Praktijksimulaties ontwerpen op mbo
Hoe ontwerp je effectieve praktijksimulaties voor het mbo?
Effectieve prikkels voor een duurzame kwaliteitsverbetering
Hoe stimuleer je scholen tot duurzame kwaliteitsverbetering?
Stimulansen voor het effectief kennisdelen in professionele netwerken
Hoe stimuleer je actief kennisdeling?
Fysieke of digitale bijeenkomst effect op leerkracht
Leren leraren het meest van een fysieke of digitale bijeenkomst?
Stage en zelfsturend leren, mbo
Hoe kan tijdens de stage zelfsturend leren bij mbo-studenten worden bevorderd, zodat het leerrendement wordt vergroot?
Professionele leergemeenschappen
Professionele leergemeenschappen in het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs: Effecten van wederzijdse afhankelijkheid o...
Competentiegericht beroepsonderwijs
Teamleren in het kader van competentiegericht beroepsonderwijs
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]



autonomie
collegiale consultatie
innovleren
lerende school
onderwijskwaliteit
onderwijsvernieuwing
professionele leergemeenschap
schoolontwikkeling
teamleren

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest