Meer motivatie door oplossingsgerichte feedback

Dirk van der Wulp

Counselor, trainer en coach bij Dirk van der Wulp Training

  

dirkvanderwulp@chello.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

van der Wulp, D. (2014). Meer motivatie door oplossingsgerichte feedback.
Geraadpleegd op 17-07-2018,
van https://wij-leren.nl/motivatie-oplossingsgerichte-feedback.php

Oplossingsgerichte korte counseling is een krachtig middel om de motivatie van de leerling te bevorderen. Vergelijkbaar is het model ‘de kracht van feedback’, dat mentoren en vakdocenten prima handvatten biedt voor niet alleen meer motivatie, maar ook betere leerresultaten.

Bevragen op andere manier

In hun standaardwerk zoeken Hattie & Timperley(2007) naar de effectiefste manier om leerlingen beter te laten leren. Ze tonen aan dat het ‘t beste is als docent en mentor hen op een andere manier feedback geven. Door ze op een bepaalde manier te bevragen, blijven ze de baas over hun eigen beslissingen (autonomie-bevorderend). Daarnaast kunnen ze eigen oplossingen gaan bedenken die ook voor hen haalbaar zijn (positief competentiegevoel). Tenslotte zal de relatie met de docent of mentor volwassener en prettiger worden. In het artikel ‘Meer motivatie door meer autonomie’ heb ik laten zien dat precies dát de drie voorwaarden zijn om de leerling meer te motiveren. Hoe pas je als docent of mentor die feedback toe?

Stel drie vragen op drie niveaus 

De oplossingsgerichte manier van feedback geven houdt in dat docenten en mentoren drie typen vragen stellen die de leerling zelf laten bedenken wat er ‘eigenlijk’ anders moet. Vervolgens moeten zij samen met de leerling ook op proces- en zelfregulatie-niveau vaststellen wat er anders kan (zie kaders).

Oplossingsgerichte feedback

Stel drie vragen:
  • Wat is je doel?
  • Waar sta je nu?
  • Wat is je volgende stap?
Op drie niveaus:
  • Taak
  • Proces
  • Zelfregulatie

Feedback op Taakniveau

Gaat over inhoud van wat geleerd of gedaan is.
  • antwoord correct?
  • gedrag acceptabel?
  • begrip voldoende?
  • interpretaties kloppend?
Toenemend effectief is:
  • focus op correctie van interpretaties en gebruik van strategieën richten (i.p.v. alleen kennis corrigeren)

Feedback op zelfregulatie niveau

Maakt dat ze het uiteindelijk helemaal zelf kunnen en gaan doen.
  • Hoe kreeg je dat (…) voor elkaar? (beginnen/echt doen/volhouden/doorgaan/jezelf controleren)
    • Internaliseren van zelfmonitoring
    • Interne feedback (zelfreflectie)
    • Wanneer wél vragen om hulp van buiten?
    • Toeschrijven van succes of falen aan een oorzaak, niet toeschrijven aan je ‘zelf’ of je ‘zijn’ of je ‘wezen’.

Meest effectief is:

  • Verband laten zien/leggen tussen inzet en succes!

Feedback op Procesniveau

Leidt tot meer verdiepend leren.
  • Hoe deed je dat?
  • Hóe heb je het geleerd?
  • Wat heb je gedaan om dit nu te kennen en kunnen?
  • Aanmoedigen tot …
    • zelf je werk checken
    • eigen fouten herkennen
    • zelfcorrectie
    • gebruik strategieën
Toenemend effectief is:
  • focus op gebruik van proces-strategieën richten.

Op zich is het stellen en beantwoorden van zulke vragen niet heel moeilijk. Het echte probleem is dat de leerlingen wel weten wat ze ‘eigenlijk’ zouden moeten doen, maar dat dat nog niet betekent dat ze het ook echt gaan doen. Hun puberhersens zijn daar vaak nog niet aan toe. De drang tot directe behoeftebevrediging is nog sterker dan de ratio. Zo vertelt Leoniek uit 5h: ‘Ik moet wel zeggen dat ik me niet aan m’n planning heb gehouden. Nu moet ik alles weer in die laatste week doen. Maar ja, had ik het maar niet moeten uitstellen!’

Helder beeld van kansen

Maar gelukkig, volgens de puberbreinwetenschappers, kunnen we daar als docent en mentor iets aan doen. ‘Een kind van tien kan lange termijn doelen niet overzien en kiest alleen voor de korte termijn; een jongere van 14 begint dat te leren. Daarom is de leraar als motivator en inspirator zo belangrijk. Om te zorgen dat het kind een heldere voorstelling krijgt van de mogelijkheden en de korte en lange termijn consequenties.’ (Jelle Jolles, 2007 in Bij de Les). Mooi, dat laatste is precies wat je met de oplossingsgerichte feedback doet! 

In een oplossingsgericht feedback-gesprek laat je de leerlingen in zoveel mogelijk detail beschrijven wat ze ‘eigenlijk’ zouden moeten gaan DOEN. Daardoor wordt het al bijna echt. Door hún doel en de stappen er naar toe telkens opnieuw te benadrukken, gaan ze voelen dat ze dat echt willen. Bernadette uit 4m bv, op mijn vraag of de doelvraag haar geholpen heeft, zegt het zo: ‘Nou dat denk ik wel want ik wil stewardess worden en omdat dát wél je interesse heeft … dat wil je natuurlijk wel gewoon graag gaan doen … ja … je wilt zeg maar iets en je gaat er voor zorgen dat dat gebeurt.’

Doorvragen is cruciaal

Voor de leerling is het de uitdaging om uiteindelijk tot zelfregulatie te komen. Voor de docent of mentor die daarbij wil helpen, is het dus zaak om ook op proces- en zelfregulatieniveau door te vragen. Je begint bijvoorbeeld met: ‘Je hebt nu een 4 gehaald … ‘(of: ‘een doubleerrapport’ of ‘elke dag straf’) … ‘is dat wat je wilt?’ Bijna elke leerling zal zeggen dat hij/zij daar niet tevreden mee is. Dat geeft je het aanknopingspunt om verder te vragen. ‘Wat is wel je doel? (Een vijf?, een zes? Een acht?). En op hun antwoord aansluitend zijn vragen aan de orde als: ‘Hoe kun je zorgen dat je dat hogere cijfer, dat inzicht, die extra oefening gaat krijgen?’ Al gauw is de leerling dan zelf aan het filosoferen over allerlei mogelijkheden om het proces van huiswerk maken, leren, gedragsverandering etcetera te verbeteren. Echter, een week later hebben ze de prachtigste verklaringen waarom ze het toch niet gedaan hebben. Wat nu? Dat is het moment om terug te keren naar hún doel! ‘Wat wilde je ook alweer? OK, dat is op deze manier dus nog niet gelukt? Wil je het nog steeds? Zeker weten? Wat kun je dan alsnog meer doen om te zorgen dat het vanaf nu wel goed gaat? … dat je het nu wel gaat doen?’ … en, ‘welk nieuw idee ga je nu uitvoeren?’

Door het doel in hun hersens in te slijpen, is de kans steeds groter dat ze het echt gaan doen. Of in de woorden van Joey uit 2h: ‘Als je eenmaal weet wat je wilt... dan kan je ervoor gaan werken.’

van der Wulp, D. (2014). Meer motivatie door oplossingsgerichte feedback.
Geraadpleegd op 17-07-2018,
van https://wij-leren.nl/motivatie-oplossingsgerichte-feedback.php

Gerelateerd

De Grondslag
De Grondslag
Hoe kunt u invloed uitoefenen op de leerprestaties van leerlingen?
OnderwijsAdvies 
Hoogbegaafdheid in het VO
Hoogbegaafdheid in het VO
Verdiepende cursus over het begeleiden en uitdagen van hoogbegaafde leerlingen
Medilex Onderwijs 
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Onderpresteren
Onderpresteren: kenmerken - oorzaken - gevolgen - aanpak
Arja Kerpel
Autonomie en motivatie
Meer motivatie door meer autonomie
Dirk van der Wulp
Autonome motivatie
Hoger leerrendement door vergroten autonome motivatie
Michel Verdoorn
Tips motivatie lezen
Suggesties voor motivatieproblemen bij lezen
Machiel Karels
Differentiatie zelfregulatie (1)
Beter differentiŽren dankzij zelfgereguleerd differentiŽren
Michel Verdoorn
Gemotiveerde leerhouding
Adaptief onderwijs: de actieve en gemotiveerde leerhouding centraal
Jos CŲp
Gedragsproblemen
Indicaties van gedragsproblemen en werkhoudingproblemen
Machiel Karels
Huiswerk maken
Motiveren: Ga je je huiswerk ook echt maken?
Dirk van der Wulp
Korte counseling
Oplossingsgerichte Counseling helpt je sneller verder
Dirk van der Wulp
Autonomie counseling
Jouw oplossing is niet heilig. Maar je bent wel de deskundige vragensteller!
Dirk van der Wulp
Counseling vervolggesprek
Leerling zoekt eigen oplossing: counseling vervolggesprek
Dirk van der Wulp
Zelf gereguleerd leren
Hoe laat je intrinsieke motivatie groeien?
Dirk van der Wulp
Drijfveren voor leren
Vier inzichten over drijfveren voor leren
Wilfred Rubens
Gerichte feedback
Leer van een 3 een 8 te maken!
Marjoke Hinnen
Digitale feedback
Directe feedback in digitale leermiddelen; succes gegarandeerd? Ė deel 1
Pepijn Dousi
Didactisch coachen 3
Meerwaarde van Didactisch Coachen - deel 3
Lia Voerman en Frans Faber
Vragen stellen
Leerlingen zelf vragen laten stellen
Dolf Janson
Feedback op emotie
Wanneer draagt feedback bij aan leren?
Lia Voerman
Mindset bij rekenen
Groeien in de getallenwereld - over belang growth mindset bij rekenen
Dolf Janson
Motivatie vmbo
Training helpt leraren vmbo-leerlingen te motiveren
Annemieke Top
Motivatie vergroten leerlingen
Zo vergroot je de motivatie van je leerlingen!
Jaap Versfelt
Leren zichtbaar maken
Leren zichtbaar maken - John Hattie
Arja Kerpel
Mindset
Mindset, de weg naar een succesvol leven
Arja Kerpel
Onderwijsmythes
Jongens zijn slimmer dan meisjes - 35 mythes over leren en onderwijs
Arja Kerpel










Motivatie MBO
Met welke didactische strategieŽn kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beÔnvloeden?
betrokkenheid van leerlingen bij innovatieprocessen
Betrokkenheid van leerlingen bij innovatie vergroot motivatie?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
E-portfolioís
Dragen e-portfolioís in het basisonderwijs bij aan meer leerwinst, metacognitie en zelfsturing?
Effect huiswerk
Wat is het effect van huiswerk op het leerrendement en de schoolprestaties van de leerling?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beÔnvloeden?
Effecten van centrale vaklestijd
Wat zijn de effecten van een aanpassing in het lesaanbod?
Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Eigenaarschap leerlingen vo
Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen (vo) versterken?
Gunstige lestijden vmbo
Wat zijn gunstige lestijden voor vmbo-leerlingen?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen
Wat is de invloed van het Ďkwartiertjesroosterí op de taakgerichtheid van leerlingen?
Voelen studenten VO zich klant?
Klantbeleving studenten VO: hoe breng je dat in beeld?
Leanprincipes in het basisonderwijs
Versterken leanprincipes het eigenaarschap van leerlingen BO?
Het versterken van eigenaarschap door leerlijnen
Hoe versterk je het eigenaarschap bij leerlingen?
Leerlingen betrekken bij schoolbeleid werkt positief?
Leerlingen betrekken bij schoolbeleid: heeft dat positief effect?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
Onderzoeksvaardigheden mbo studenten
Onderzoeksvaardigheden van mbo studenten: hoe bevorder je die?
StrategieŽn voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
Verband tussen wereldbeeld en gebrek motivatie
Wereldbeeld en motivatie: is daar een verband tussen?
Meisjes risicomijdend?
Zijn meisjes meer risicomijdend dan jongens?
Reflectieopdrachten en zelfregulatie
Een reflectieopdracht: is dit een struikelblok voor vmbo-leerlingen?
Heterogene brugklas
Zorgt een brede brugklas voor een effectieve selectie?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beÔnvloeden?
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Zelfgestuurd leren
Reviewstudie: metacognitie en zelfgestuurd leren
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Motivatie door feedback



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.