Mindset, de weg naar een succesvol leven

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). Mindset, de weg naar een succesvol leven.
Geraadpleegd op 13-12-2018,
van https://wij-leren.nl/mindset-talent.php

  >> Mindset direct bestellen.

Mindset

Een eye-opener. Zo kan je het boek Mindset, de weg naar een succesvol leven van Carol S. Dweck wel noemen. Deze Amerikaanse psychologe beschrijft haar bijzondere ontdekkingen na tientallen jaren onderzoek naar prestatie en succes. Wat ontdekte ze? Niet alleen onze talenten en vaardigheden zorgen voor succes. Het hangt ook af van onze mindset, onze denkstijl. Ze ontdekte dat er twee mindsets zijn: de statische mindset en de op groei gerichte mindset.

Na een introductie over de mindsets schrijft Carol Dweck over de invloed van de mindset op de verschillende terreinen: sport, leiderschap, liefde, ouders en leraren. Ze sluit af met handreikingen hoe je je mindset kan veranderen.
 

De mindsets

Liggen menselijke capaciteiten vast, of kunnen ze ontwikkelen? Dit vraagstuk is al eeuwen oud. Vandaag de dag zijn de meeste deskundigen het erover eens dat het een wisselwerking is tussen nature (aanleg) en nurture (opvoeding). De visie die je hebt op de mogelijkheid van het ontwikkelen van kwaliteiten heeft belangrijke consequenties voor je leerhouding. Er zijn twee overtuigingen, die hieronder uitgewerkt worden.

Statische mindset / fixed mindset

Iemand met deze mindset gaat ervan uit dat intelligentie vast staat. Dit zorgt ervoor dat hij graag slim wil over komen. Hij vermijdt uitdagingen, want dan kun je fouten maken. Hij zoekt steeds bevestiging zijn intelligentie, persoonlijkheid of karakter. Het draait om succes hebben, slim overkomen, geaccepteerd worden en een winnaar voelen. De grote angst is falen, dom overkomen, afgewezen worden en een verliezer voelen. Hij gedraagt zich defensief bij belemmeringen en geeft het al gauw op. 
 
Inspanning is zinloos, want als je echt een genie bent, dan hoef je je niet in te zetten. Kritiek komt over als een bedreiging, daarom negeren ze leerzame negatieve feedback. Het succes van anderen zien ze als een bedreiging. Het resultaat van de statische mindset is dat je niet echt ontwikkelt en dus minder bereikt dan mogelijk is. De statische mindset beperkt de prestaties. Het werkt destructief op de gedachten en leidt tot slechte leermethoden. 

Op groei gerichte mindset / growth mindset

Mensen zijn verschillend als het gaat om talent, interesse en temperament, maar iedereen is in staat om te veranderen door te leren en ervaringen op te doen.  Iemand met deze mindset gaat er vanuit dat je jouw basiskwaliteiten kunt ontwikkelen door er moeite voor te doen. Intelligentie is te ontwikkelen. Dit zorgt ervoor dat hij graag wil leren. Denkt hij dat hij een Einstein wordt? Nee, maar hij gelooft wel dat de ware potentie van de mens onbekend is en dat het niet te voorspellen is wat hij kan bereiken door jarenlang te werken en te oefenen. Het geloof dat kwaliteiten ontwikkeld kunnen worden kan een liefde tot leren geven. 
 
Iemand met een op groei gerichte mindset is blij met uitdagingen en geeft niet op bij tegenslag. Inspanning is de weg tot meesterschap. De liefde om jezelf volledig in te zetten en vol te houden stelt mensen in staat om zich door de moeilijkste perioden van hun leven heen te slaan. 
Iemand met een op groei gerichte mindset leert van kritiek en laat zich inspireren door het succes van anderen. Het resultaat van deze mindset is dat je een steeds hoger niveau bereikt.
 
Als je de mindsets begint te begrijpen, zie je hoe het een tot het ander leidt: als je gelooft dat je capaciteiten vast staan, leidt dat tot bepaalde gedachten en handelingen. Terwijl de overtuiging dat je capaciteiten ontwikkelbaar zijn, zorgt voor een grote diversiteit aan gedachten en handelingen.
 
In schema zien de mindsets er zo uit:
 
mindset, carol dweck, fixed mindset, growth mindset, groeimindset, starre mindset, statische mindset,
Figuur 1:  fixed en growth mindset (klik op de afbeelding om deze te vergroten in een nieuw venster) Bron: ‘Van Eiland naar WIJland, collegiaal leren in de praktijk’ Heijmans, J & Creemers, M. 2013, Uitgeverij OMJS. De figuur is te downloaden op www.onderwijsmaakjesamen.nl

Binet, de uitvinder van de IQ-test

Interessant is het feit dat juist Alfred Binet, de uitvinder van de IQ-test, niet uitgaat van een vaststaande intelligentie. Hij ontwikkelde de IQ-test om te testen welke kinderen niet mee konden komen op het openbare onderwijs, met als doel om hen door een speciaal onderwijsprogramma weer op de rit te krijgen. Een citaat van Binet (blz 17): ‘Enkele moderne filosofen (…) beweren dat intelligentie een vast omvang heeft, een omvang die niet vergroot kan worden. We moeten protesteren tegen en actie ondernemen tegen dit grove pessimisme (…) Met oefening, training en bovenal regelmaat kunnen we onze scherpzinnigheid, geheugen en inzicht vergroten en intelligenter worden dan we waren.’

Talent en inspanning

Carol Dweck deed onderzoek naar de reactie van leerlingen op een slecht cijfer voor een nieuw vak. Leerlingen met een op groei gerichte mindset zeiden dat ze de volgende toets meer zouden studeren. Maar leerlingen met een statische mindset zeiden juist dat ze de volgende keer minder zouden studeren. Want waarom zou je leren als je de capaciteiten er niet voor hebt? Ze proberen niet van hun fouten te leren en die te herstellen, maar ze proberen alleen hun eergevoel te herstellen. Bijvoorbeeld door te kijken naar leerlingen die nog slechter scoorden. En als iets mislukt, dan zoeken ze de oorzaak daarvoor buiten zichzelf. Dit heet ook wel een externe locus of control. Het probleem is dan dat je jezelf niet aanpakt. En dus leer je niet. Leerlingen met een interne locus of control onderzoeken bij zichzelf wat ze een volgende keer anders zouden doen.
 
Mensen met een statische mindset houden niet van inspanning, maar alleen van talent. Ze vinden dat inspanning ervan getuigd dat je geen talent hebt. Want als je talent hebt, dan komt het vanzelf aanwaaien. Mensen met een op groei gerichte mindset kijken daar heel anders tegenaan. Ook genieën moeten werken om succesvol te worden. En, wat is er zo heroïsch aan het hebben van talent? Natuurlijk willen zij ook wel graag talent, maar ze bewonderen de inspanning. Want wat je capaciteiten ook zijn, het is de inzet die talent doet ontvlammen en omzet in prestaties. 
 
‘Ik verdeel de wereld niet in zwak of sterk of in successen en fiasco’s, ik verdeel de wereld in mensen die leren en mensen die niet leren’ - Benjamin Barber

Prestatie en feedback

Carol Dweck deed ook onderzoek naar prestatie en feedback. In het onderzoek verdeelde ze leerlingen in twee groepen en legde hen een redelijk moeilijke opdracht voor. Daarna gaf ze de ene groep als feedback: ‘Geweldig, je hebt een mooi cijfer, je moet hier wel erg goed in zijn.’ De andere groep kreeg als feedback: ‘Geweldig, je hebt een mooi cijfer, je moet wel hard gewerkt hebben.’ Toen ze daarna een opdracht mochten kiezen, sloegen leerlingen uit de eerste groep een nieuwe uitdaging af. Ze wilden niet het risico lopen dat hun talent in twijfel getrokken zou worden. Van de leerlingen uit de tweede groep koos 90% procent voor een moeilijkere uitdaging waarvan ze konden leren. 
 
Daarna gaf ze beide groepen moeilijkere opdrachten, die ze niet zo goed deden. De eerste groep vond zichzelf niet zo slim meer en vond er niets meer aan. Na deze moeilijkere opdrachten kelderden hun cijfers, ook als ze eenvoudigere opdrachten kregen. Ze hadden het vertrouwen in hun talenten verloren. De tweede groep vond het nog steeds leuk en hadden plezier in de moeilijkere opdrachten. Ze presteerden steeds beter. Het prijzen van talent heeft dus een negatief effect, terwijl het prijzen van inzet een positief effect heeft. Dit laat zien hoe belangrijk het is op welke wijze leerkrachten feedback geven. 
 
Poster Mindset
 
Poster over Mindset van de leerkrachtshop.

Sport: de mindset van een kampioen

 

Sommige sporters komen wel aan de top, maar weten de prestaties niet vast te houden. Waarom niet? Omdat ze uitgingen van aangeboren talent, dat niet ontwikkeld hoeft te worden. Juist de mensen die bleven oefenen en leerden van hun fouten, bleven succesvol. Ze noemt voorbeelden van mensen met karakter. Geen van hen dacht dat hij bijzonder was en het recht had om te winnen. Ze deden hun uiterste best en leerden geconcentreerd te blijven onder druk.

Mindset en leiderschap in het bedrijfsleven

 

In dit hoofdstuk beschrijft Carol Dweck de mindset die werkgevers, werknemers en bedrijven succesvol maakt. Interessant is het dat sommige bedrijven hun werknemers aannemen op basis van hun mindset. Het is belangrijk om een werksfeer te creëren waarin:
  • Vaardigheden als ontwikkelbaar gepresenteerd worden.
  • Leren en doorzettingsvermogen gewaardeerd worden, niet alleen de aanwezigheid van talent.
  • Feedback stimuleert om te leren.

De mindsets op school

 

Leerlingen met een statische mindset gedijen als ze hun zaken goed onder controle hebben. Bij een grote uitdaging verliezen ze hun interesse. Ze zeggen dan: ‘dit kan ik niet’, en vergeten het woordje ‘nog’. Leerlingen met een op groei gebaseerde mindset blijven geïnteresseerd, ook als de leerstof moeilijk wordt. 
 
Ook het pesten op school komt aan de orde. Ze stelt dat scholen een einde kunnen maken aan het pesten, door de mindset te veranderen. Schoolculturen accepteren – of zelfs stimuleren – de statische mindset. Ze accepteren dat sommige kinderen zich superieur aan anderen vinden het recht menen te hebben om anderen te bekritiseren. Pesten kan verminderen door de sfeer van veroordeling tegen te gaan en een sfeer te creëren waarin samenwerking en verbetering centraal staan.
 
Sommige opvoeders denken dat ze hun kind zelfvertrouwen kunnen geven door hun verstand en talent te prijzen. Helaas heeft dat het tegenovergestelde effect, want kinderen gaan aan zichzelf twijfelen als iets moeilijk is of fout gaat. Opvoeders kunnen hun kind beter leren om te houden van uitdagingen, nieuwsgierig te zijn naar fouten, te genieten van inspanning en te blijven leren. Dan zijn ze onafhankelijk van beloningen en kunnen ze hun eigen zelfvertrouwen versterken en herstellen.

Houding van de leerkracht

Uit onderzoek van Falko Rheinberg is gebleken dat de mindset van de leerkracht van groot belang is. Als een leerkracht ervanuit ging dat de prestaties van de leerlingen het hele jaar hetzelfde zouden blijven, dan bleef dat ook zo. Als een leerkracht ervanuit ging dat de prestaties van de leerlingen konden groeien en daarnaar handelde, dan ontwikkelden de leerlingen veel beter. 
 
Goede leraren geloven in ontwikkeling van intelligentie en talent en zijn gefascineerd door het leerproces – Carol S. Dweck

Samenvatting van het boek 'Mindset' van Carol Dweck

Van mindset veranderen

Mindsets maken een belangrijk deel van je persoonlijkheid uit, maar ze zijn te veranderen. Alleen al als je weet dat ze bestaan, kan dat ervoor zorgen dat je anders denkt en reageert. Je kunt jezelf aanpakken als je merkt dat je in de greep bent van de statische mindset, bijvoorbeeld als je kansen om te leren laat schieten of ontmoedigd raakt als iets veel inspanning kost. Schakel dan over naar de op groei gerichte mindset: pak kansen, leer van fouten, blijf moeite doen.
 
Bovendien is het zo dat iemand met een statische mindset niet altijd op die manier hoeft te denken. Ook kan je mindset verschillen per vaardigheid. Je kunt bijvoorbeeld geloven dat intelligentie ontwikkelbaar is, maar dat kunstzinnige vaardigheden vastliggen.
 
Bij het veranderen van mindset speelt de interne monoloog - de zelfspraak -  een belangrijke rol. Een interne monoloog die gericht is op veroordelen moet veranderen in een monoloog die aanstuurt op ontwikkeling. 
 
Kennis over de werking van het brein kan bijdragen aan het veranderen van de mindset. Sommige mensen denken dat je slim, middelmatig of dom bent en dat altijd blijft. Maar recent hersenonderzoek laat zien dat het brein lijkt op een spier: hij wordt sterker als je hem vaker gebruikt. Bij het leren ontstaan er nieuwe, kleine verbindingen. Hoe meer je jezelf uitdaagt om te leren, hoe meer hersencellen ontstaan. Het resultaat? Een gezonder, scherper verstand.
 
Veranderen van mindset is geen chirurgische ingreep. Als je mindset verandert, zijn je oude overtuigingen niet ineens weg. De nieuwe overtuigingen krijgen een plaatsje naast de oude. Als ze sterker worden, bieden ze een andere manier van denken, voelen en gedragen. Dit moet je volhouden. Het veranderen van je mindset bestaat niet uit het toepassen van een paar trucjes. Het gaat niet enkel om het toepassen van op groei gerichte methoden, maar om het veranderen van denken. 
 
Aan het einde van elk hoofdstuk geeft Carol Dweck tips hoe je je mindset kunt ontwikkelen. Het boek Mindset, de weg naar een succesvol leven is toegankelijk geschreven. Soms is het wel erg uitgebreid, in de hoofdstukken over sport en bedrijfsleven staan veel voorbeelden die ongeveer hetzelfde bedoelen. Dit boek is echt een must read, vooral voor mensen die in het onderwijs werkzaam zijn. 

Bestellen

N.a.v. Carol S. Dweck, Mindset, de weg naar een succesvol leven, Uitgeverij SWP, ISBN 978 90 8850 205 7, € 24,90. Het boek is te bestellen via

Kerpel, A. (2014). Mindset, de weg naar een succesvol leven.
Geraadpleegd op 13-12-2018,
van https://wij-leren.nl/mindset-talent.php

Gerelateerd

Motiveren met een groeimindset (VO)
Motiveren met een groeimindset (VO)
Geef je leerlingen in het vo vertrouwen in hun ontwikkelingsmogelijkheden
Medilex Onderwijs 
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Leren van fouten
Van je eigen fouten leer je het meest?
Casper Hulshof
Coachen van leerlingen
De coachende leraar is van doorslaggevend belang voor de opbrengsten.
Dolf Janson
Hoge verwachtingen
Verwachtingen van kinderen? Leer van het Rosenthaleffect!
Marcel Schmeier
Informeel leren
Informeel leren: zelf laten denken helpt
Dolf Janson
Feedback op emotie
Wanneer draagt feedback bij aan leren?
Lia Voerman
Mindset bij rekenen
Groeien in de getallenwereld - over belang growth mindset bij rekenen
Dolf Janson
Formatieve assessment
Leren zichtbaar maken met formatieve assessment - In de praktijk
Arja Kerpel
Ken je brein
Ken je brein - en haal eruit wat erin zit
Arja Kerpel










Aandeel lln met disharmonisch IQ profiel
Wat zegt een disharmonisch intelligentieprofiel over de vervolgopleiding?
Brede talentontwikkeling door goed pedagogische klimaat
Brede talentontwikkeling: hoe pak je dat aan?
Welke factoren beïnvloeden schoolloopbaansucces in vo?
Wat beïnvloedt het schoolloopbaansucces in het VO?
Hoogsensitiviteit herkennen
Hoe herken je hoogsensitiviteit en hoe ga je er mee om?
Meisjes risicomijdend?
Zijn meisjes meer risicomijdend dan jongens?
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Mindset



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.