Werken met de Roos van Leary

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

A.Kerpel.(2014) Werken met de Roos van Leary. www.wij-leren.nl

  >> Roos van Leary -2- direct bestellen.

Boek bij de Roos van Leary

Gedrag roept bepaald gedrag op. Een team is geen optelsom van vaststaande persoonlijkheden, maar er is een wisselwerking tussen de teamleden. Een model dat beschrijft hoe bepaalde sociale processen verlopen, is de Roos van Leary. Dit model is wordt veelgebruikt in de groepsdynamica. In het boek Werken met de Roos van Leary legt Sjaak Vane uit hoe de Roos van Leary werkt en hoe je hiermee effectieve communicatie kunt bevorderen.

Deze boekrecensie geeft aanvullende informatie op het basisartikel over de Roos van Leary. Als je basiskennis wat weggezakt is, dan raad ik je aan om eerst dit artikel te lezen: Roos van Leary.

De belangrijkste sleutel

Groepen zijn te beïnvloeden. Teamleden spelen in op elkaars reacties. De Roos van Leary biedt mogelijkheden voor gedragsverandering van teamleden. De belangrijkste sleutel daarvoor is je eigen gedrag. Daarom moet je de Roos van Leary eerst op jezelf toepassen. Ontwikkel zicht op je eigen (tot nu toe onopgemerkte) reacties. Als je je hiervan bewust bent, kun je bepaalde interventies gebruiken om groepen of individuele teamleden aan te sturen.

De manier waarop teamleden communiceren, verschilt op de volgende aspecten:

  • De mate waarin de groepsleden invloed op elkaar uitoefenen.
  • Hoe persoonlijk of afstandelijk de betrokkenen met elkaar omgaan.

Acht communicatiestijlen

De Roos van Leary onderscheidt acht communicatiestijlen:

  • Leidend. Gedrag, gericht op beïnvloeding. Je benadert anderen als medestander. Kenmerken: taakgericht leiderschap, advies geven, energiek, initiatiefrijk.
  • Competitief. Invloedrijk gedrag, waarbij je jezelf onderscheidt van de ander. Kenmerken: het geloof in eigen kunnen, bewondering opwekken voor zijn prestaties, voorbijgaan aan kritiek. Niet als eerste veranderingen invoeren, maar afzetten om te onderscheiden.
  • Agressief. Afzetten tegen anderen en hiermee eigen richting geven aan het groepsproces. Kenmerken: goed in verwoorden van kritiek die in de groep leeft, actief bestrijden wat niet in orde is.
  • Opstandig. Verongelijkt afkeren van anderen. Weinig invloed uitoefenen. Kenmerken: onafhankelijk, waakzaam, kritisch, niet perse erop uit om anderen te overtuigen.
  • Teruggetrokken. Niet-invloedrijk gedrag. Innerlijk tegenover anderen opstellen, maar dat niet laten merken. Kenmerken: eigen mening wijkt af en wordt achtergehouden, ongenoegen, desinteresse, weinig initiatief.
  • Afhankelijk. Zoeken naar binding. Kenmerken: niet onderscheiden door eigen mening, niet gericht op invloed, verlangen naar leiding, instemming zoeken voordat je met een initiatief komt.
  • Meewerkend. Samengedrag met weinig sturing. Kenmerken: welwillend, belangstellend uitnodigend, conflicten toedekken, verzoenend optreden. Zegt graag ‘wij’ en ‘iedereen’.
  • Helpend. Initiatiefrijk, ondersteunend gedrag. Kenmerken: gericht op samenwerking, moeite met protest, vaak de sociaal-emotioneel leider. Niet de taak, maar de sfeer staat voorop.

Hieronder zie je de communicatiestijlen (zij het in iets andere bewoordingen):

roos van leary, gedrag, leiderschap, agressief, leidend, helpend, tips, competitie

Kanttekeningen

Soms wordt de Roos van Leary niet goed geïnterpreteerd. Bij een al te strakke indeling kun je nuances over het hoofd zien. Daarom enkele kanttekeningen:

  • Elke stijl kan functioneel zijn voor het groepsproces. Het is niet zo dat boven-gedrag en samen-gedrag garant staan voor een goede samenwerking. Het is ook nodig dat groepsleden elkaar volgen (onder-gedrag) en elkaar aanscherpen (tegen-gedrag). Ook teruggetrokken gedrag kan belangrijk zijn, om anderen de kans te geven zich uit te spreken.
  • Niet elke communicatieve stijl hoeft aanwezig te zijn in het team, het kan zijn dat sommige delen van de Roos onbezet zijn.
  • Het kan voorkomen dat verschillende groepsleden dezelfde communicatieve stijl hanteren op een bepaald moment, het is dus niet zo dat iemand altijd op dezelfde plek past in de Roos. Het is een momentopname van de zich ontwikkelende dynamiek in een groep.
  • Er zitten grenzen aan de effectiviteit van het werken met dit. Verwarde personen of teamleden die vastzitten in verstokte gewoontes, zijn nauwelijks te beïnvloeden. Wat je wel kunt proberen, is om de personen eromheen in een bepaalde richting te bewegen. 

Kwaliteiten en valkuilen

Teveel is niet goed. Zo is het ook met Roos van Leary. Je kunt ook doorschieten in je communicatiestijl. Teveel helpend gedrag kan veranderen in bemoeizucht, teveel leidend gedrag in de baas spelen. Elk segment van de Roos heeft zijn kwaliteiten, maar het heeft ook zijn valkuilen. In de Roos van Leary vallen de kwaliteiten in de binnenring, en de valkuilen in de buitenring. De kenmerken hiervan worden uitgewerkt in het hoofdstuk Kwaliteiten en valkuilen.

De wisselwerking tussen gedragsstijlen

In dit hoofdstuk werkt de auteur uit hoe gedragsprocessen verlopen en mensen op elkaar reageren. Ook de symmetrische reactie en de complementaire reactie komen aan bod.

Het mooie van de Roos van Leary is dat je gedrag kunt beïnvloeden en bijsturen, zonder dat je het concreet ter sprake hoeft te brengen. Dit is een kenmerkend verschil met andere sturingselementen.
Hierbij is het belangrijk om flexibel te kunnen zijn. Een goede begeleider kan razendsnel schakelen in zijn benaderingswijze. Om het toe te passen op een leerkracht: Soms gaat de leerkracht nadrukkelijk boven zitten leerkracht, terwijl hij zich op een ander moment inhoudt om teruggetrokken leerlingen de ruimte te geven.

Tot slot

Bij het boekje Werken met de Roos van Leary hoort ook een website, waarop je twee jaar toegang hebt tot bijbehorende filmpjes, opdrachten en een zelftest. In de filmpjes zie je telkens gedeeltes van een teamvergadering, waarbij de teamleden in verschillende segmenten van de Roos zitten. Je leert het gedrag herkennen en ziet welke reacties elk gedrag uitlokt. 

Werken met de Roos van Leary is een dun boekje, wat je snel uit hebt. Na het lezen heb je een helder beeld van de verschillende communicatiestijlen. De uitleg over symmetrisch en complementair gedrag vind ik niet supersterk, dat heb ik weleens eenvoudiger gelezen. Maar als je het goed leest en herleest, wordt het steeds duidelijker. 

Goed dat de auteur dit thema onder de aandacht brengt. De Roos van Leary komt ook wel aan bod in opleidingen, maar op dat moment zien niet alle studenten het nut ervan in. En dan blijft het ook minder goed hangen. Terwijl het juist heel belangrijk is om dit voor jezelf helder te hebben, als je functioneert in een team. Met een effectief communicerend team kun je veel meer bereiken. 

Bestellen

Vane, S., Werken met de Roos van Leary, Boom Lemma Uitgevers, ISBN 978 90 5931 978 3, 47 blz. €17,50. Het boek is te bestellen via

A.Kerpel.(2014) Werken met de Roos van Leary. www.wij-leren.nl

Gerelateerd

opleiding
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
E- learning module
Groepsdynamica in de eerste schoolweken (vo)
Groepsdynamica in de eerste schoolweken (vo)
Benut het gouden moment!
Medilex Onderwijs 
Pedagogisch klimaat
Pedagogisch klimaat - leidinggeven - veiligheid - orde in de klas
Arja Kerpel
Roos van Leary -1-
Roos van Leary - uitleg - test - gebruik
Arja Kerpel
Leraar, een rijk beroep
Leraar, een rijk beroep
redactie
Bekwaamheidseisen PO
De bekwaamheidseisen voor de leraar primair onderwijs (groepsleraar)
redactie
Bekwaamheidseisen VO
De bekwaamheidseisen voor de leraar voortgezet onderwijs en de docent educatie en beroepsonderwijs
redactie
Bekwaamheidseisen VHO
De bekwaamheidseisen voor de leraar voorbereidend hoger onderwijs
redactie
Teamcommunicatie
Teamcommunicatie in een lerende school
Jan Jutten
Interventies gedragsproblemen
Interventie bij gedragsproblemen - De Eerste Stap
Monique Baard
Zelfvertrouwen
Vertrouwen en zelfvertrouwen als kwaliteiten van ontwikkeling en leren
Luc Stevens
Pedagogisch basisklimaat
Pedagogisch (basis) klimaat
Luc Stevens
Professionalisering
De leraar die zichzelf ontwikkelt of zelfprofessionalisering
Luc Stevens
Hoogbegaafdheid leerkrachtcompetenties
Zeven domeinen van leerkrachtcompetenties
Eleonoor van Gerven
Gedragsproblemen tips
Gedragsproblemen: rol pedagogische sensitiviteit leerkracht
Peter de Vries
Verantwoordelijkheid geven
Verantwoordelijkheid is geven en nemen. Maar wat als taken blijven liggen?
Henk Galenkamp
SBL competenties VO
SBL competenties onderwijs leraar vho
redactie
SBL competenties BAO
De SBL competenties leerkracht primair onderwijs
redactie
Zo kun je mij bereiken
Zo kun je mij bereiken - PCM in de klas
Marleen Legemaat
Interactiewijzer
Interactiewijzer - Analyse en aanpak van interactieproblemen
Helèn de Jong
Persoonlijke effectiviteit
Persoonlijke effectiviteit in het basisonderwijs
Helèn de Jong
Visie op leren - Transactionele Analyse
Sturen op autonomie
Nelleke Herrewijnen


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

De Big Five in een video van één minuut uitgelegd
De Big Five in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Groepsdynamica in een video van één minuut uitgelegd
Groepsdynamica in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Pedagogisch klimaat in een video van één minuut uitgelegd
Pedagogisch klimaat in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Roos van Leary in een video van één minuut uitgelegd
Roos van Leary in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Inzet onderwijsassistenten
Hoe zet je onderwijsassistenten rendabel in?
Effecten van duobaan op leerlingen
Duobaan: wat zijn de effecten voor leerlingen?
Docentinterventies op ongewenst gedrag en onderpresteren
Wat kun je als docent doen aan onderpresteren?
Emotieregulatie bij escalerend leerlinggedrag
Dreigende escalatie: wat helpt jou op zo'n moment als leerkracht?
Leraarbekwaamheden, overeenkomsten en verschillen
Maakt het uit welk vak je geeft hoe bekwaam je moet zijn?
Talentontwikkeling bij multidiversiteit
Hoe zorg je dat leerlingen die minder goed mee komen het toch leuk vinden op school?
Theorie als bijdrage aan positief klasklimaat
Helpt theorie bij het vormen van een positief klasklimaat?
Invloed wisselende leerkrachten op jonge kind
Wisselende leerkrachten op één dag: heeft dat invloed op het welbevinden?
Samenwerking met jeugdhulp
Samenwerking in jeugdhulp: wat levert het op?
Onderwijs aan gestresste leerlingen in instelling
Leerlingen onder stress: direct onderwijs geven of even wachten?
Emotionele processen leraren
Lesgeven en emotionele processen bij leraren: transactionele verbanden met welzijn van leraren en functioneren van leerlingen
Gedrag en schoolprestaties
Invloed van antisociaal gedrag en prosociaal gedrag op schoolprestaties
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Interventies adhd
Doen wat werkt: interventies in de klas voor kinderen met symptomen van ADHD
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Roos van Leary -2-



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.