Verrijking bij thema's in de kleuterklas

Martine Blonk - Meulenkamp

Onderwijsadviseur bij Driestar Onderwijsadvies

  

m.blonk@driestar-educatief.nl

  Geplaatst op 18 maart 2019

Blonk, M. (2019). Hoe je een thema voor elke kleuter interessant maakt!
Geraadpleegd op 25-03-2019,
van https://wij-leren.nl/thema-verrijken-kleuters-ontwikkelingsvoorsprong.php

Thema’s in de onderbouw inzetten als verrijking

Hoe kun je in de kleuterklas een thema gebruiken om verrijking aan te bieden aan kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong?

In dit artikel illustreert de auteur dit aan de hand van een praktijkvoorbeeld.

Het voorbeeld

“Waar gaan we het de komende tijd met elkaar over hebben in onze klas?” Groep 2 van basisschool De Springplank denkt intensief na. De leerkracht en de kinderen zijn gewend het nieuwe thema samen te bespreken: Wat hebben de kinderen al geleerd in de afgelopen tijd en wat willen ze nog leren?

Een van de leerlingen ziet dat het buiten flink regent en zegt: “Ik zou het wel over de regen willen hebben, juf.” Tot verbazing van de leerkracht is gelijk een heel aantal kinderen enthousiast en zo ontstaat met elkaar het nieuwe thema.

Thema betekenisvol maken

Een succesvol thema moet betekenisvol zijn voor de leerlingen. Het thema ‘regen’ voldoet aan die eis; alle kinderen hebben er mee te maken en weten er vragen over te bedenken.

De leerkracht verkent daarom allereerst wat de leerlingen al weten van regen en wat ze nog willen weten. Ze komt er dan direct ook achter wat de voorkennis is van leerlingen met een ontwikkelingsvoorsprong. Bij deze kleuters merkt ze dat bepaalde thema’s voor hen net zo nieuw zijn als voor de andere kinderen in de klas en dat ze daarmee prima aansluiting vinden bij de rest van de groep.

In het gesprek in groep 2 over ‘regen’ komen de volgende vragen naar boven:

  • Wat is regen eigenlijk?
  • Hoe ontstaan wolken?
  • Hoe werkt een regenmeter?
  • Wat voor kleding draag je als het regent?
  • Hoe hoog kunnen waterdruppels komen als ik in een regenplas spring?

Er is een aantal kinderen dat een paar vragen bedenkt waarvoor niet alle leerlingen interesse hebben, maar die de leerkracht wel als verrijking in kan zetten:

  • Regent het overal op de wereld evenveel?
  • Waarom heet een regenwoud zo?
  • Hoe kan het dat je soms de kleuren van de regenboog ziet in een plas?

De juf kiest met de kinderen voor het thema ‘regen’ met als verdieping ‘het regenwoud’.

Denken en leren in het thema

Bij het verder uitwerken van het thema zorgt de leerkracht dat ze haar lessen opbouwt voor alle niveaus binnen de groep. Met in haar achterhoofd de niveaus uit de Taxonomie van Bloom bedenkt ze vragen en activiteiten die aansluiten bij de verschillende ontwikkelingsniveaus.

Bloom onderscheidt verschillende stappen van denkvaardigheid, tot en met het ‘hogere orde denken’ waarmee kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong uitgedaagd kunnen worden. Dat geeft leerkrachten handvatten om in hun lessen alle niveau’s van denken aan de orde te laten komen.

Aan de hand van dit ene thema kan de leerkracht daarmee op een natuurlijke manier zorgen voor differentiatie in de gespreksactiviteiten, lessen en opdrachten.

Figuur 1. Bron: talentstimuleren.nl

Een voorbeeld van hoe de leerkracht denkvaardigheden inzet bij de vraag: ‘hoe ontstaan wolken’:


Figuur 2. Eigen ontwerp

Het aanspreken van het denken is juist voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong zo belangrijk, omdat zij van nature vaak op een creatieve, analytische en kritische manier denken en daarmee worden uitgedaagd op iets wat bij hen past.

Door bewust bezig te zijn met denkvaardigheden heeft de leerkracht van De Springplank ontdekt dat zij kinderen eerder vaak aansprak op het niveau van onthouden, begrijpen en toepassen.

Nu zij andersoortige vragen heeft leren stellen is haar onderwijs veel afwisselender geworden. Er komen kinderen in beeld die ze niet eerder had gesignaleerd als een leerling met een ontwikkelingsvoorsprong.

Bovendien valt het haar op dat de open vragen/opdrachten die ontstaan door het bewust inzetten van hoge denkvaardigheden vaak voor alle kinderen interessant zijn. Alle antwoorden en oplossingen zijn dan namelijk goed.

En voor haarzelf als leerkracht is het ook echt leuk om te doen; ze geniet er van om te ontdekken hoe kinderen denken!

Onderzoekend leren

Naast het inzetten van de Taxonomie van Bloom heeft de leerkracht het onderzoekend leren in elk thema een plek gegeven. Binnen een thema van zes weken heeft ze minimaal één week ruimte voor een onderzoeksproject met de kinderen voor wie deze verdieping goed is. Dit doet ze volgens het TASC model, dat ze heeft aangepast op het niveau passend bij kleuters.


 

Figuur 3. B. Wallace 

In de kleine kring verdiept de leerkracht zich met een aantal leerlingen in het regenwoud. Ze doet dat net als anders volgens een vaste volgorde, zodat de kinderen het onderzoekend leren onder de knie krijgen. Daar hebben ze in de verdere schoolloopbaan profijt van.

 
Figuur 4. Eigen ontwerp

Het resultaat is een gezamenlijk gemaakte maquette van een regenwoud. Aan de hand van de maquette leggen de leerlingen aan de rest van de groep uit dat het daar door het warme en vochtige klimaat vaak regent. Dat hadden ze thuis ook onderzocht door een test in de badkamer, waarbij condens ontstond in een natte ruimte.

Samenvattend

In groep 2 op De Springplank heeft iedereen plezier met het thema regen. De kinderen verdiepen zich in een voor hen betekenisvol onderwerp en passen dat in de pauze praktisch toe (leuk, dat springen in de plassen op het schoolplein!)

Sommige leerlingen gaan een stapje verder en denken na over regen in de rest van de wereld én ze weten dit uit te leggen aan hun klasgenoten.

En de juf geniet ervan hoe al haar leerlingen leren en hoe zij erin geslaagd is goede verrijking aan te bieden door middel van een verdiepend deelthema (het regenwoud), het inzetten van de Taxonomie van Bloom en de onderzoeksopdracht met behulp van ontdekken leren.

Bronnen

  1. De Bode, J., Nijman, L. (2014). Hoe bedenk je het? Creatief denken in het basisonderwijs
  2. Website over 'Omgaan met verschillen' 
  3. Algra, H. Ontwikkelingsvoorsprong en hoogbegaafdheid
  4. Meersman, A. (2017). Kleuters die net iets meer kunnen
  5. Wallace, B. (2000). Tasc model

Blonk, M. (2019). Hoe je een thema voor elke kleuter interessant maakt!
Geraadpleegd op 25-03-2019,
van https://wij-leren.nl/thema-verrijken-kleuters-ontwikkelingsvoorsprong.php

Gerelateerd

Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Spelend leren of leren spelen?
Spelend leren of leren spelen?
Kleuters en spel
Medilex Onderwijs 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
Wij-leren.nl 
Ontwikkeling kleuter
Je zal maar kleuter mogen zijn!
Dolf Janson
Visies op begaafdheid
Het verschil mag er wezen - Twee visies over begaafdheid
Eleonoor van Gerven
Uitdagend onderwijs
Beter begeleiden van uitdagend onderwijs
Eleonoor van Gerven
Leerhonger bij hoogbegaafden
Honger...! naar leren
Martine Blonk - Meulenkamp
Kleuters en vrij spel
De kleuter leert alleen spelend in vrij spel
Ewald Vervaet
Fase jonge schoolkind
De fase van het jonge schoolkind - kunnen kleuters leren lezen?
Ewald Vervaet
Groepsplan kleuters
Werken met een groepsplan in de onderbouw - HGW met kleuters
Sonja de Lange
Ontluikende geletterdheid
Ontluikende geletterdheid stimuleren met digitale prentenboeken: verschillen tussen kleuters
redactie
opbrengstgericht onderwijs voor jonge kinderen
Betekenisvolle opbrengsten voor jonge kinderen
Bea Pompert
De Gids
De Gids - over begaafdheid in het basisonderwijs
Arja Kerpel
Basisontwikkeling bij OGO
Basisontwikkeling voor peuters en de onderbouw
Arja Kerpel
Ontwikkeling jonge kind
Naar school - Psychologie van 3 tot 8 jaar
Arja Kerpel
De Gids
De Gids - over begaafdheid in het basisonderwijs
Arja Kerpel
Werken in een kleuterwereld
Werken in een kleuterwereld - met juf Bianca
Marleen Legemaat
Kleuters en spel
Kleuters leren meer van spel dan van school
Sieneke Goorhuis


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Vreemde talen
Wat is de relatie tussen vreemde talen en toegang tot de arbeidsmarkt?
Differentiatievormen
Leren leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs beter volgens convergente of divergente differentiatie?
Differentiatie in kleine kring onderbouwklas
Werken met een kleine kring in de onderbouwklas
Effect educatieve tv-programma's op jonge kind
Wat leren jonge kinderen van educatieve tv-programma's?
Kleuterverlenging
Wat is effectiever: verlengde kleuterbouw of snelle doorstroom naar groep 3?
Effect muziek tijdens zelfstandig werken
Helpt muziek luisteren onder het zelfstandig werken?
Rekening houden met verschillen tussen mbo-studenten
Hoe houd je rekening met verschillen tussen mbo-studenten?
Werken met hoogbegaafde leerlingen
Wat is de meest effectieve manier van werken met (hoog-, meer-) begaafde leerlingen?
Gestandaardiseerde toetsen in groep 1 en 2
Groep 1 en 2: wijzen gestandaardiseerde toetsen de weg?
Kritisch denkvermogen stimuleren
Hoe stimuleer je kritisch denkvermogen?
Werkt kennis moderne vreemde taal mee of tegen?
Kennis van een moderne vreemde taal: handig of juist belemmerend?
Interventies die technische leesontwikkeling stimuleren
Hoe stimuleer je zwakke lezers in groep 3?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Tweelingen
Wat is beter voor tweelingen: in verschillende klassen of bij elkaar?
Relatie hoogbegaafheid en onderpresteren
Is er een relatie tussen hoogbegaafdheid en onderpresteren?
Leren in een buitenles
Les in een buitenlokaal: welke invloed heeft dat?
Effect tutorlezen op technische leesvaardigheid
Welk effect heeft tutorlezen op de ontwikkeling van technische leesvaardigheid?
Invloed wisselende leerkrachten op jonge kind
Wisselende leerkrachten op één dag: heeft dat invloed op het welbevinden?
Verrijking voor lezende kleuters
Lezende kleuters: hoe help je hen verder?
Versnellers op het mbo
Versnellen op het mbo: hoe organiseer je dat?
Leeropbrengsten van werken met een weektaak
Weektaak bij kleuters: wat brengt het op?
Opdrachtgestuurd leren
Differentiatie in de klas middels opdrachtgestuurd leren
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Techniek en vakmanschap
Differentiatie binnen beroepsgerichte lessen Techniek & Vakmanschap
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Excellentie
Excellentie bij samenwerkend leren in het hoger onderwijs
Bevorderen intelligentie
Bevorderen van de ontwikkeling van intelligentie in de bovenbouw van de basisschool
Identificatie excellente leerling
Identificatie en ontwikkeling van excellente leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Verrijkingsprogramma
Invloed van verrijkingsprogramma’s op de leerprestaties van hoogbegaafde leerlingen
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Verrijkend themaonderwijs kleuters



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.