Taxonomie van bloom

Machiel Karels

Directeur Wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij Wij-leren.nl

  

machiel@wij-leren.nl

  Geplaatst op 24 maart 2020

Karels, M. (2020). Taxonomie van bloom.
Geraadpleegd op 07-07-2020,
van https://wij-leren.nl/taxonomie-van-bloom-uitleg.php

Definitie 

De taxonomie van Bloom is een bekende indeling van verschillende kennisniveaus. Vooral binnen het onderwijs en de pedagogiek wordt deze taxonomie regelmatig gebruikt.

Het oorspronkelijke model komt van Benjamin Bloom die een set van drie hiërarchische modellen bedacht om educatieve leerdoelen in te delen op niveaus van complexiteit en specificiteit. Deze drie modellen houden het cognitieve, affectieve en sensorische domein in, waarbij het cognitieve domein momenteel de focus is van het huidige onderwijssysteem. De taxonomie is een overzicht waarin verschil wordt gemaakt tussen het ‘hogere orde’ en ‘lagere orde’ denken.

Inhoud taxonomie van Bloom

Het verschil in de hogere of lagere orde van denken is weergegeven in zes verschillende niveaus. De onderstaande niveaus zijn zoals ze in het huidige onderwijssysteem worden gebruikt:

1. Onthouden

Informatie en kennis beschrijven, herinneren of kunnen benoemen. Het herkennen en onthouden van feiten.

2. Begrijpen

Concepten of ideeën kunnen samenvatten, uitleggen, interpreteren of classificeren.

3. Toepassen

Informatie kunnen toepassen in een andere situatie of context. Kennis of informatie kunnen gebruiken of uitvoeren.

4. Analyseren

Informatie in verschillende delen kunnen splitsen om het te onderzoeken en verbanden te kunnen leggen. Vragen kunnen stellen bij bepaalde kennis en zoeken naar relaties. Verder kunnen kijken dan de kennis die je al hebt.

5. Evalueren

Een genomen besluit of gebeurtenis kunnen beoordelen, bekritiseren of controleren. Op basis van kennis vorm je een mening waarbij je meningen, invalshoeken en argumenten tegen elkaar kunt afwegen.

6. Creëren

Nieuwe producten, invalshoeken, ideeën of ontwerpen kunnen maken/bedenken.

Taxonomie van Bloom

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster.

Lagere orde denken en hogere orde denken

De eerste drie niveaus vallen onder de lagere orde van denken en de hoogste drie niveaus vallen onder de hogere orde van denken. De taxonomie wordt vaak weergegeven in de vorm van een piramide, waarbij niveau zes het hoogst haalbaar zou zijn. Dit is de variant die het meest bekend is en vaak gebruikt wordt. De niveaus dienen volgens Bloom primair echter niet als volgorde, maar om onderscheid te maken in de complexiteit van kennisniveaus.

De huidige niveaus die worden weergegeven in de taxonomie van Bloom komen niet precies overeen met hoe hij het heeft bedacht. Niveau vijf bestond volgens hem uit synthese: nieuwe systemen en patronen kunnen bedenken vanuit de kennis die je hebt. Niveau zes was vervolgens de evaluatie. In het huidige systeem zijn niveau vijf en zes omgewisseld, en is synthese vervangen door creatie.

Geschiedenis

Benjamin Samuel Bloom (1913-1999) was een onderwijspsycholoog die er heilig in geloofde dat de resultaten in het onderwijs een stuk beter konden. Door meer aandacht te besteden aan verschillen in leervermogen en tempo zou het mogelijk moeten zijn 95% van de leerlingen dezelfde stof bij te kunnen brengen.

Tussen 1940 en 1959 was Bloom staflid en examinator van ‘the Board of Examinations’ van de University of Chicago waar hij zocht naar manieren voor het vereenvoudigen en verbeteren van examineren. Hieruit heeft hij een specifiek classificatiesysteem ontwikkeld, bestaande uit het cognitieve (hoofd en kennis), affectieve (hart en gevoelens) en het psychomotorische (handen en doen) domein.

Allereerst werd het cognitieve model getest en uitgewerkt. Om dit model beter te kunnen begrijpen kan het begrip gevisualiseerd worden met een trap, waaruit later de vorm van een piramide is bedacht. De taxonomie van Bloom was niet het enige waar Bloom zich mee bezig hield. Hij had uitzonderlijke interesse in de denkprocessen van leerlingen en verwierf onder andere ook bekendheid met zijn Mastery Learning Model.

Aanpassingen

De taxonomie van Bloom werd door Anderson en Sosniak (1994) onder de loep genomen nadat het veertig jaar bestond. Zij kwamen met een terugblik en de impact van de taxonomie van Bloom, waaruit ook vele varianten zijn ontstaan. Het model was geen neutraal classificatiesysteem van leerdoelen meer, maar een model dat onderwijsontwerp ondersteunt en werd ingezet om docenten maar aandacht te laten besteden aan de hogere orde denkprocessen. Na deze terugblik besloten Anderson en Krathwol om in 1995 een groep te organiseren als revisie. Dit resulteerde in 2001 tot Bloom revisited.

Tussen de oorspronkelijke taxonomie van Bloom en de revisie in 2001 is een aantal veranderingen op te merken. Een van de belangrijkste is dat de eendimensionale variant is vervangen door een twee dimensies. Een doel wordt benaderd vanuit twee elementen:

- Zelfstandige naamwoorden die inhoudelijk vertellen wat geleerd moet worden, oftewel het type kennis. Het leerdoel kan bijvoorbeeld cognitieve kennis, conceptuele kennis, procedurele of feitenkennis zijn.

- Werkwoorden die vertellen wat de leerling moet doen met deze inhoud, de processen die hierdoor geleerd worden. Hier gaat het over de specifieke niveaus van de taxonomie, dus herinneren, begrijpen, toepassen, analyseren, evalueren en creëren.

De tweede grote verandering is het aanpassen van de elementen in de indeling. Niet alleen worden niveau vijf en zes verwisseld, het woord synthese wordt vervangen door creatie.

Overige domeinen

Naast het cognitieve domein bedacht Bloom in zijn taxonomie ook het affectieve en sensorische domein. Het affectieve domein beschrijft de vaardigheden van de manier waarop mensen emotioneel reageren en hun vermogen om pijn of vreugde van andere mensen te voelen. Affectieve doelen zijn gericht op het bewustzijn en de groei van houding, emoties en gevoelens. In het affectieve domein zijn de volgende vijf niveaus te onderscheiden: ontvangen, reageren, waarderen, organiseren en karakterisering.

Het psychomotorische of sensorische domein beschrijft het vermogen om een gereedschap of instrument fysiek te gebruiken of manipuleren. Doelstellingen binnen dit domein richten zich vaak op veranderingen of ontwikkelingen in gedrag en vaardigheden. Bloom en zijn collega’s hebben geen subcategorieën bedacht voor dit domein, maar Simpson (1972) bedacht de volgende acht niveaus: perceptie, voorbeelden, handelen, begeleide reactie, mechanisme, complexe open reactie, aanpassing en creatie.

Kritiek op de taxonomie van Bloom

Het blijkt lastig te zijn om de taxonomie van Bloom – het cognitieve domein - te formuleren op een manier of variant wat werkbaar is voor iedereen. Dat verklaart ook de discussies en varianten die er in de afgelopen jaren zijn ontstaan. Er was in eerste instantie al kritiek (Morshead, 1965) op de taxonomie van Bloom doordat er geen systematische grondgedachte van constructie was. Daardoor zou het systeem ook zijn aangepast in 2001.

Echter is er nu nog steeds kritiek op de variant die gebruikt wordt in het moderne onderwijssysteem. De piramide zou een vorm van hiërarchie aangeven die er niet hoort te zijn, waarbij het hoogste niveau het doel lijkt. In plaats daarvan zou de bedoeling van Bloom zijn dat kennis een basis is, dat niveaus naast elkaar staan, en dat de hogere en lagere orde in de piramide helemaal niet bestaan.

Soorten leergedrag

Al met al is de taxonomie van Bloom een beschrijving van verschillende soorten leergedrag. Bloom en zijn collega’s hebben in hun theorie aangegeven dat het mogelijk was dat ze niet honderd procent gelijk hadden, mede door gebrek aan bewijzen. Daardoor is het logisch dat er in de loop der tijd aanpassingen zijn geweest en dat er (nog steeds) verschillende opvattingen zijn. De taxonomie van Bloom blijft echter belangrijk in het onderwijs, en het gaat erom dat het model kan blijven fungeren als een handige tool.

Bronnen:

Bruyckere, P. de, (2017) Een wat langer stuk over de taxonomie van Bloom, https://pedrodebruyckere.blog/2017/04/17/een-wat-langer-stuk-over-de-taxonomie-van-bloom/

Lucassen, M. (2018, 13 oktober). De Taxonomie van Bloom: inhoudelijk goed, maar vaak fout gebruikt. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://www.vernieuwenderwijs.nl/de-taxonomie-van-bloom-vaak-verkeerd-gebruikt-maar-zo-werkt-het-wel/

Ruijters, M. (z.d.). Taxonomie. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://www.twynstraguddekennisbank.nl/sites/default/files/pictures/Taxonomie%20-%20Canon%20van%20het%20leren%20%20-%202012.pdf

Taxonomie van Bloom . (z.d.). Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://talentstimuleren.nl/thema/stimulerend-signaleren/rijke-leeractiviteiten/bloom

Vos, H., & Cowan, J. (z.d.). Reflecteren en onderwijs: een taxonomie. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://research.utwente.nl/en/publications/reflecteren-en-onderwijs-een-taxonomie

Wikipedia. (z.d.). Bloom’s taxonomy. Geraadpleegd op 16 maart 2020, van https://en.wikipedia.org/wiki/Bloom%27s_taxonomy#The_affective_domain_(emotion-based)

Karels, M. (2020). Taxonomie van bloom.
Geraadpleegd op 07-07-2020,
van https://wij-leren.nl/taxonomie-van-bloom-uitleg.php

Gerelateerd

training
Samen de leerkuil in
Samen de leerkuil in
De leeruitdaging
Bazalt | HCO | RPCZ 
adviestraject
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar gepersonaliseerd onderwijs?
Wij-leren.nl schoolontwikkeling 
congres
Creatief, kritisch en praktisch denken
Creatief, kritisch en praktisch denken
Stimuleer 21e-eeuwse denkvaardigheden bij je leerlingen
Medilex Onderwijs 
Creatief, kritisch en praktisch denkenHoogbegaafden uitgedaagd door denkopdrachten van hogere orde
Daag hoogbegaafden uit met Hogere Orde Denkopdrachten
Lisanne van Nijnatten
Hogere denkvaardigheden
Uitdagende opdrachten voor het betere denkwerk
René Leverink
Denkend lezen
Denkend lezen - begrijpend lezen naar een hoger niveau
Dolf Janson
(Creatieve) denkvaardigheden stimuleren
De vergeten gave van creativiteit
Martine Blonk - Meulenkamp
Naar een goede toets
Toetsen die recht doen aan de leerling: 5 stappen naar een goede toets
Eveline van Baalen
Effectieve vragen stellen
Effectieve vragen stellen essentieel voor een onderzoekende houding
Sietske van der Wegen
Een klas van denkers
Een klas van denkers
Dick van der Wateren
Sleutels effectieve les (1)
De vier sleutels voor een effectieve les - deel 1
Theo Wildeboer
Formatief evalueren
Formatief evalueren, hoe pak ik dat aan in mijn les? Tien voorbeelden
Gerdineke van Silfhout
Verrijkend themaonderwijs kleuters
Verrijking bij thema's in de kleuterklas
Martine Blonk - Meulenkamp
Persoonlijk leren
Effectief differentiëren, individualiseren en personaliseren in de 21e eeuw
Jos Cöp
Leerbevorderende feedback
Feedback in de praktijk, hoe doe je dat?
Lia Voerman
Leren denken
Leren denken als basis voor succes op school
Dolf Janson
Scholing in het onderwijs
Scholing van medewerkers: naar een meer volwassen aanpak
Theo Wildeboer
Sterke rekenaars
Sterke rekenaars in het basisonderwijs
Marianne Hogenhout
Juffen zijn toffer dan meesters
Juffen zijn toffer dan meesters
Marianne Hogenhout
Zes rollen van de leraar
De zes rollen van de leraar
Helèn de Jong
Formatieve assessment
Leren zichtbaar maken met formatieve assessment - In de praktijk
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Aanpak theorie en praktijk onderzoekende houding
Hoe stimuleer je een onderzoekende houding bij studenten?
Theorie leervoorkeuren invloed op leerresultaten
Heeft kennis over leervoorkeuren invloed op leren?
Vergroot huiswerk verantwoordelijkheid voor eigen leerproces?
Vergroot huiswerk verantwoordelijkheid voor eigen leerproces?
Effect aanmeldingen VO-loten
Loten om op school te komen, wat doet dat met aanmeldingen?
Emotieregulatie bij escalerend leerlinggedrag
Dreigende escalatie: wat helpt jou op zo'n moment als leerkracht?
Vakwedstrijden op het mbo
Skills Heroes vakwedstrijden: hebben zij effect op vakontwikkeling?
Wat zijn de opbrengsten van vakintegratie
Wat zijn de opbrengsten van vakintegratie?
Helpt een huiswerkplanner?
Helpt een huiswerkplanner?
Vreemde taal leren op school of in beroep
Vreemde taal leren: in een beroepsgerichte context of op school?
Werkt kennis moderne vreemde taal mee of tegen?
Kennis van een moderne vreemde taal: handig of juist belemmerend?
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Beoordeling eigen leren
Zelfbeoordeling en zelfregulatie bij het leren problemen op te lossen
nieuwe leren po
Het nieuwe leren in het basisonderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Taxonomie-van-bloom



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.