Kiezen voor het jonge kind

Lianne Jongsma

Trainer en eigenaar bij De Kleuterspecialist

 

lianne@dekleuterspecialist.nl

  Geplaatst op 18 mei 2020

Jongsma, L. (2020). Kiezen voor het jonge kind.
Geraadpleegd op 28-10-2020,
van https://wij-leren.nl/kiezen-voor-het-jonge-kind.php

  >> Kiezen voor het jonge kind direct bestellen.

Kleuterleerkrachten zijn vaak op zoek naar praktische handvatten waarmee ze hun lessen vorm kunnen geven. Tegelijkertijd is het belangrijk dat ze weten vanuit welke theoretische achtergrond ze dit doen. Het boek ‘Kiezen voor het jonge kind’, van Helma Brouwers komt aan beide wensen tegemoet. Het boek is sterk theoretisch onderbouwd en maakt tevens de vertaalslag naar de praktijksituatie in de klas.

Het boek is opgebouwd uit drie delen. In deel 1 wordt aandacht besteed aan basale achtergrondkennis: kennis die elke onderbouwleerkracht nodig heeft om bewust en deskundig te kunnen handelen. Elk hoofdstuk begint met een praktijkverhaal waaraan de theorie wordt opgehangen. Met concrete voorbeelden wordt telkens de praktische relevantie of consequentie van theoretische inzichten aangetoond. In een zestal hoofdstukken komen achtereenvolgens aan de orde:

  1. Kenmerken van jonge kinderen: Er is een duidelijk verschil tussen kleuters en schoolkinderen. Het schoolse leren begint vanaf ca. 7 jaar. Tot die tijd leren kinderen als hun hele innerlijke wezen ergens door gegrepen wordt. En dat is niet altijd hetgeen leerkrachten willen onderwijzen.
  2. Ontwikkeling van jonge kinderen: Het onderwijs aan kleuters richt zich meer op ontwikkelingsprocessen dan op leerinhouden. Je kunt wel ontwikkeling stimuleren en voorwaarden scheppen om ontwikkeling te laten plaatsvinden, maar het kind moet het zelf doen. Een kleuterleerkracht is vooral een stimulator en begeleider en helpt kinderen vooral door ontwikkelingskansen optimaal te benutten.
  3. Het belang van spelen: Van spelen leren kinderen alles wat ze nodig hebben om later volwaardig te kunnen functioneren. Ze leren sociaal gedrag te interpreteren, ze leren gevaren in te schatten en ze oefenen lichamelijke vaardigheden. Door te spelen worden kinderen weerbaarder en zijn ze beter toegerust voor het leven.
  4. Spelontwikkeling en spelbegeleiding: Het spel van kinderen kan op een hoger niveau komen wanneer leerkrachten het spelverloop op een natuurlijke manier weten te ondersteunen. Dit lukt vooral door mee te spelen en mee te denken met de kinderen.
  5. Verschillende visies op doelen voor het onderwijs aan jonge kinderen: Goede onderbouwleerkrachten zullen niet proberen hun doelen aan kinderen op te dringen. Wel moeten ze weten wat belangrijke leer- en ontwikkelingsdoelen zijn. Deze doelen zijn immers richtinggevend bij de kwaliteitsbewaking.
  6. Het pedagogisch en didactisch handelen: Bij pedagogisch handelen in de onderbouw ligt het accent op het tot stand brengen van een warme stabiele relatie tussen kinderen onderling en leerkracht en kind. Bij het didactisch handelen is al het handelen er op gericht om leer- en ontwikkelingsprocessen van kinderen te stimuleren en te optimaliseren.

In deel 2 wordt aandacht besteed aan de grote ‘kleuterpedagogen’ en hun denkbeelden (Fröbel, Montessori en Decroly). Daarnaast wordt een aantal invloedrijke onderwijsconcepten (EGO, OGO, Reggio Emilia en Kaleidoscoop) en de programma gerichte visie met een programma (Piramide) toegelicht. Ook het vve-beleid en de effectiviteit ervan komen uitgebreid aan bod. Waar uit internationaal onderzoek blijkt dat de effecten van voor- en vroegschoolse educatie positief zijn, zien we in Nederland wisselende resultaten. In sommige onderzoeken traden kleine, positieve maar soms zelfs ook negatieve effecten op.

Speelleeromgeving

Tenslotte wordt in deel 3 de eerder verworven theoretische kennis omgezet naar de praktijk. Hierbij wordt een onderverdeling gemaakt in klassenmanagement en een rijke speelleeromgeving. In het hoofdstuk ‘Klassenmanagement’ wordt de inhoud en de organisatie van verschillende activiteiten, de omgang met klassenregels en de keuzes voor de groepssamenstelling besproken. Het hoofdstuk ‘Een rijke speelleeromgeving’ vind ik nóg interessanter. Hierin worden de kenmerken besproken van een goed ingerichte klas. Een plattegrond en tips hoe je je klas in kunt richten werken verhelderend en inspirerend. Ook uitleg omtrent de verschillende speel- / werkhoeken en de materialen die daarin een plaats kunnen krijgen, worden uitgebreid behandeld. Deze praktische vertaalslag is erg sterk en goed onderbouwd.

Wat deel 3 helemaal sterk maakt is de aandacht voor een rijke speelleeromgeving in de buitenlucht. Hier wordt in meerdere paragrafen aandacht aan besteed. Buiten is de ideale plek voor bouw- en timmeractiviteiten. Kinderen kunnen dan immers met groter materiaal werken. Denk aan bakstenen, boomstammetjes, planken, kisten, stokken en takken. Met deken- of landbouwplastic kunnen bouwwerken goed worden afgewerkt. Bij de bevestiging hiervan kun je gebruik maken van touw, ijzerdraad of knijpers. Met dit soort praktische tips sluit het boek goed aan bij de praktijk van het kleuteronderwijs.

Het boek ‘Kiezen voor het jonge kind’ zal bij veel kleuterleerkrachten bekend zijn. Zeker bij diegenen die recentelijk zijn afgestudeerd aan de PABO of een post HBO opleiding Jonge kind hebben gevolgd. Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit boek een tweede druk heeft ondergaan. In deze druk zijn ook de nodige aanpassingen gemaakt ten opzichte van de eerste druk.

Zo is er aandacht voor de nieuwste wetenschappelijke inzichten, bijvoorbeeld op het gebied van hersenontwikkeling en over het belang van risicovol mogen spelen. Verder worden belangrijke kwaliteitsindicatoren als interactievaardigheden, gericht op ontwikkelingsstimulering en executieve functies besproken. Ook het thema rekenontwikkeling van het jonge kind is in deze editie meer uitgewerkt. Tevens krijgen de ontwikkelingen op het gebied van de Vroeg en Voorschoolse Educatie (VVE) extra aandacht.

Recensie

Het moge duidelijk zijn dat ‘Kiezen voor het jonge kind’ een inhoudelijk sterk en ook inspirerend boek is. Wat het nog sterker maakt is de bijbehorende website https://www.coutinho.nl/hetjongekind/studiemateriaal.html . Ook als je het boek niet hebt aangeschaft, kun je hier gebruik van maken. Per hoofdstuk kun je aan de slag met opdrachten en reflecterende vragen. Van toegevoegde waarde vind ik eveneens de links en bijlagen op deze site. Hier vind je voorbeeldfilmpjes, lezingen en verwijzingen naar sites waardoor je nog verder op de materie in kunt gaan. Als de site verdieping te bieden heeft, is dit middels een icoontje terug te vinden in het boek. Dat maakt het duidelijk en overzichtelijk.

In deze herziene versie zie ik actuele verbeteringen ten opzichte van het eerste deel. Tegelijkertijd denk ik dat er ruimte was geweest om nog meer actuele vraagstukken aan bod te laten komen. Veel scholen zijn nu bijvoorbeeld zoekende naar een goede doorgaande lijn van groep 2 naar groep 3. Daar wordt in dit boek mijns inziens te weinig aandacht aan besteed. Ook het programmeren en de computerhoek komen in het boek vrij basic aan bod en zijn weinig vernieuwend. Mogelijk kunnen deze onderwerpen sterker worden gepositioneerd door op de site links te plaatsen naar onderzoeken, filmpjes en boekrecensies over deze onderwerpen.

Al met al ben ik erg positief deze herziene druk ‘Kiezen voor het jonge kind’ en denk ik dat het voor veel onderbouwleerkrachten houvast en inspiratie zal bieden in het lesgeven aan het jonge kind.

N.a.v. Kiezen voor het jonge kind, Helma Brouwers, uitgeverij Coutinho, ISBN 9789046904473

Bestellen

Het boek Kiezen voor het jonge kind is te bestellen via:

Jongsma, L. (2020). Kiezen voor het jonge kind.
Geraadpleegd op 28-10-2020,
van https://wij-leren.nl/kiezen-voor-het-jonge-kind.php

Gerelateerd

congres
Gamification: activeren met spedidactiek (vo)
Gamification: activeren met spedidactiek (vo)
Activeer, motiveer en differentieer met spelelementen in je les
Medilex Onderwijs 
Spel van kinderen stimuleren
Hoe stimuleer ik het spel van mijn kind?.
Bertine van den Oever
Montessori onderwijs methode
Montessori methode - wat is Montessori onderwijs?
Machiel Karels
Lapbook maken met kleuters
Een lapbook maken met kleuters - Praktische voorbeelden en tips
Lianne Jongsma
Verrijkend themaonderwijs kleuters
Verrijking bij thema's in de kleuterklas
Martine Blonk - Meulenkamp
opbrengstgericht onderwijs voor jonge kinderen
Betekenisvolle opbrengsten voor jonge kinderen
Bea Pompert
Slimme kleuters
Slimme kleuters
Eleonoor van Gerven
Rijk taalaanbod
Rijk taalaanbod door spel
Sieneke Goorhuis
Het vrije spel
Het vrije spel
Sieneke Goorhuis
Kleuters en vrij spel
De kleuter leert alleen spelend in vrij spel
Ewald Vervaet
Zelfsturing bij jonge kinderen stimuleren
Zelfsturing van jonge kinderen stimuleren
Lilian van der Bolt
Executieve functies bij peuters en kleuters
Zelfsturing bij peuters en kleuters en de rol van de ib'er
Lilian van der Bolt
Een doorgaande lijn in zelfsturing
Een doorgaande lijn in zelfsturing
Lilian van der Bolt
Onderzoekend leren bij kleuters
Oei, dat weet ik niet, laten we het samen onderzoeken
Martine Blonk - Meulenkamp
Zelfsturing stimuleren door spel
Zelfsturing en executieve functies stimuleren in spel
Lilian van der Bolt
Breinhelden
Breinhelden - Doordacht werken aan executieve functies
Marleen Legemaat
Spelen in uitdagende hoeken
Spelen in uitdagende hoeken
Marleen Legemaat
Werken in een kleuterwereld
Werken in een kleuterwereld - met juf Bianca
Marleen Legemaat
Stapsgewijs onderwijs: Het kind centraal
Stapsgewijs onderwijs: Het kind centraal!
Lianne Jongsma
Executieve functies kleuters
Zet je EF-bril op
Bertine van den Oever
Stop de kleutertest
Stop het testen van peuters en kleuters. Ervaren leerkrachten zijn deskundig.
Dick van der Wateren
Kleuters en iPads
Kleuters worden dommer van iPads
Sieneke Goorhuis
Kleuters en spel
Kleuters leren meer van spel dan van school
Sieneke Goorhuis


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Effect van vakinhoudelijke aankleding van mbo-klaslokaal
Een mbo-lokaal vakinhoudelijk aankleden: wat is het effect?
Voorbereidend schrijven in groep 1 en 2
Wat doe je in groep 1 en 2 aan voorbereidend schrijven?
Effect combinatieklas op leerprestaties en leerkracht
De combinatieklas: wat doet die met de leerprestaties en leerkracht?
Training auditief geheugen bij kleuters
Trainen van het auditief geheugen bij kleuters, waar doe je het voor?
Bewegend leren in het vo en mbo
Helpt bewegend leren ook voor pubers en adolescenten?
Werken met weektaak relatie metacognitieve vaardigheden
Werken met een weektaak: wat levert het op voor leerlingen?
Effect van cijfers op leerlingen
Wat doen hoge of lage cijfers met leerlingen?
Ondersteuning van kleuterspel
Hoe stimuleer je kleuters bij stagnerend spel?
Invloed van fysieke omgeving op leren
Heeft de fysieke omgeving invloed op het leren?
Invloed kiesbord op natuurlijk leerproces kleuters
Welke invloed heeft een kiesbord op het leerproces van kleuters?
Leereffecten computerspel kleuters
Leereffecten computerspel voor rekenen bij kleuters
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
Onderwijsachterstandenbeleid op voorschool en basisschool
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Taallijn peuters kleuters
Het effect van Taallijn bij peuters en kleuters
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Kiezen voor het jonge kind



Inschrijven nieuwsbrief


dalton-onderwijs
jonge kind
klasinrichting
kleuter
montessori-onderwijs
psychosociale ontwikkeling
sociaal-emotionele ontwikkeling
sociale vaardigheden
spelontwikkeling
spelvormen

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest