Spelbegeleiding

Bertine van den Oever

Onderwijsadviseur en coach bij Wij-leren.nl

 

  Geplaatst op 21 november 2022

‘Ken je dat? Je kijkt naar de kinderen die in de hoeken spelen en vraagt je af of en wat je nu kan doen als leraar...’

Vooral blijven kijken en niet gelijk 'op de koffie gaan' of vragen of de toren ook hoger kan. Wat zie je de kinderen doen? Wat hoor je ze zeggen? Dit geeft je al heel veel informatie over hun ontwikkeling. Loop nu in gedachten langs de onderstaande punten om na te gaan of en hoe je kan handelen als leraar.

Verhaal

Missen de kinderen een verhaal om na te spelen? Het kan helpen om het spel te verbinden aan een prentenboek met een avontuur of een eigen verhalend ontwerp. De gedachte is dat de kinderen dan geïnspireerd worden om dit verhaal uit te spelen. Probeer eens wat scriptkaarten toe te voegen waar kinderen kunnen zien welke scènes ze allemaal na kunnen spelen. Gewoon een rij kaarten met een foto, tekening of kopie van een scène. Heb je wel eens geprobeerd om vooraf met een groepje kinderen te gaan zitten en hen nieuwsgierig te vragen wat ze gaan spelen en wie dan wat gaat spelen? Als je weet dat er kinderen zijn die moeilijk verder komen in hun spelontwikkeling, kan je dat eens proberen. Begrijp me goed, dit doe je dus absoluut niet bij iedereen. Vaak zal je zien dat er heerlijk gespeeld wordt als je een goed verhaal hebt aangeboden.

Communicerende hoeken

Kinderen tonen vaak rijker spel als ze van de ene naar de andere hoek kunnen. Bijvoorbeeld vanuit de huishoek naar de huisarts en dan misschien nog even langs de apotheek. Wanneer er maar één hoek is voor de kinderen ontstaat er een soort 'quarantainegedrag'. De kinderen hebben op een gegeven moment alles al gezien en gedaan en komen niet meer tot spel. Het is overigens mooi om te zien hoe kinderen die wel toe zijn aan manipulerend spel en eenvoudige rolgebonden handelingen, helemaal op kunnen gaan in hun spel in een enkele hoek.

Rollen

Wanneer je waarneemt dat kinderen hun rol niet echt pakken, kan het ook helpend zijn om te werken met rolkaarten of verkleedkleren. Het kan stimulerend werken als kinderen zien welke rollen er allemaal gespeeld kunnen worden en hieruit kunnen kiezen. Je kan dit organiseren met rolkaarten, maar het is ook mooi als je dit duidelijk maakt doordat er verschillende setjes verkleedkleren uitnodigend hangen op kindhoogte. Soms is het ook handig, meestal wanneer het karakter een dier is uit een boek, wanneer je een papieren hoofdband maakt met daarop het hoofddeksel, de kop of de oren van het karakter. Let op dat er altijd keuze blijft voor de kinderen, dat er dus meer rollen te kiezen zijn dan kinderen die in de hoek kunnen spelen.

Doekaarten

Soms zie je dat kinderen wel een rol pakken, maar niet goed weten wat ze dan kunnen doen. Dan kan je 'doekaarten' aanbieden waarop te zien is welke handelingen passen bij deze rol. Bijvoorbeeld dat de bakker eerst zijn ingrediënten verzamelt, dan alles in een kom doet en dit mengt en dan gaat kneden en dan het baksel in de oven doet. Wat doet hij eigenlijk als hij aan het wachten is tot het baksel klaar is? Hij zet een time-timer en gaat even zijn werkplek schoonmaken en daarna zelf even bellen en een kopje koffie drinken. Je kan deze handelingen vaak ook heel handig uit prentenboeken halen wanneer je op zoek gaat naar de werkwoorden in het verhaal. Wanneer je dit bewust inzet met een visualisatie erbij, werk je ook nog aan de verrijking van de woordenschat van de kinderen.

Rollenspel in de bouwhoek

Sommige kinderen spelen veel liever in de bouwhoek. Laat ze! Ook in de bouwhoek zitten allerlei ontwikkelkansen die ook in de themahoeken zitten. Zolang je maar zorgt voor karakters of poppetjes, hoe je het ook noemen wil. Ik doel op figuren die net alsof kunnen praten. Of het nu LEGO, PLAYMOBIL, houten poppetjes of Cars auto's met ogen zijn. Zolang ze maar een rol krijgen en er gepraat wordt met de karakters is er sprake van klein regisserend rollenspel.

Speelmaatje

Soms komt het spel beter op gang met een ander speelmaatje. Hoe zou het spel beïnvloed kunnen worden als een leerling samenspeelt met iemand anders? Wellicht kan je hier als leraar ook af en toe een leerling toe uitdagen? Als je dit doet, zorg dan wel dat je de tijd hebt om te observeren wat het effect is.

Regressie

Wanneer je een leerling ziet die voorheen rollenspel liet zien en nu bijvoorbeeld alleen speelt, dingen kapot maakt of steeds dezelfde handeling doet. Dan kan er sprake zijn van een belemmerende factor. Misschien heeft de leerling slecht geslapen, is er thuis iets veranderd in de gezinssituatie of wordt hij gepest. Houd de leerling in de gaten en ga voorzichtig op onderzoek uit wanneer het gedrag niet verandert. Sensopathisch spel kan voor deze kinderen een geruststellend of troostend effect hebben. Zorg dat deze spelvorm ook aanwezig is in je aanbod. Denk hierbij aan klei, vingerverven of de zandtafel.

Géén huisdieren en baby's!

Accepteer niet dat de kinderen bijvoorbeeld een poes of een baby naspelen. Voor je het weet heb je een klas vol miauwende poezen of huilende baby's. Het hele doel van de ontwikkeling van de mondelinge communicatie valt weg én voor wie het herkent: dat kan best lang duren, soms weken of zelfs maanden. Bied vervanging aan, bijvoorbeeld een knuffelpoes aan met etensbakjes, een ligkussen en een kattenbak. En geef aan dat de kinderen geen poes mogen spelen, daar is de knuffelpoes voor bedoeld.

Onderzoeken door DOEN.

Wanneer je signalen waarneemt bij kinderen in het thematisch spel dat de behoefte aan ‘echt’ sterker wordt, dat ze precies willen weten hoe iets werkt of dat ze precies willen doen zoals het hoort, dan groeit hun behoefte van spel naar onderzoek als leidende activiteit. Probeer dan eens activiteiten aan te bieden waar ‘echt’ iets te doen valt. Denk bijvoorbeeld aan het plakken van een band bij de fietsenmaker i.p.v. alleen net alsof aan fietsen sleutelen.

Gerelateerd

Cursus
Specialist kleuterspel
Specialist kleuterspel
Kleuterspel verdiepen en verrijken
Medilex Onderwijs 
Scholing
Ontwikkeling
Ontwikkeling
Van kind naar volwassene, van beginner naar expert
oo.nl 
Tips voor thuis - jonge kinderen
Tips om thuis spelend te leren met je jonge kind.
Bertine van den Oever
Spel van kinderen stimuleren
Hoe stimuleer ik het spel van mijn kind?.
Bertine van den Oever
Werkvormen - Spel
Didactische werkvormen - Spelvormen
Arja Kerpel
rollenspel versterkt rekentaal
Begeleid rollenspel versterkt rekentaal
Aafke Bouwman
Verrijkend themaonderwijs kleuters
Verrijking bij thema's in de kleuterklas
Martine Blonk - Meulenkamp
Zelfsturing stimuleren door spel
Zelfsturing en executieve functies stimuleren in spel
Lilian van der Bolt
rekentaal in rollenspel
Rollenspel als middel om de rekenwoordenschat te ontwikkelen
Aafke Bouwman
Spelontwikkeling
De betekenis van spel voor de sociaal-emotionele ontwikkeling
Hans van Rijn
Weerbaar maken
Rol spelontwikkeling bij weerbaar maken zwakke leerlingen
Hans van Rijn
Kleuterleerkracht
Kleuterleerkracht, het naslagwerk voor kwaliteitsvol kleuteronderwijs
Lianne Jongsma


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Bewegend leren en spelling
Is bewegend leren effectief bij spelling?
Didactiek en werkvormen die hoogbegaafden stimuleren
Hoogbegaafden: hoe geef je hen wat ze nodig hebben?
Kleuters activiteiten vaardigheden leerkrachten
Kleuters die wel kunnen maar niet willen, hoe ga je daar mee om?
Kleuters combinatieklas gezamenlijke instructie
Kleuters in een combinatieklas: gezamenlijke instructie of apart?
Ontwikkelingsaspecten voorspellen leerprestaties kleuters
Welke ontwikkelingsaspecten van kleuters voorspellen leerprestaties in groep 3?
Instructie en begeleiding begrijpend luisteren in relatie begrijpend lezen
Heeft begrijpend luisteren invloed op begrijpend lezen?
Bevorderen van fitheid van leerlingen in bo
Hoe bevorder je de fitheid van leerlingen?
Zingend lezen en de invloed daarvan op kleuteronderwijs
Zingend of zoemend lezen: heeft dit impact op kleuteronderwijs?
Voorbereidend schrijven in groep 1 en 2
Wat doe je in groep 1 en 2 aan voorbereidend schrijven?
Training auditief geheugen bij kleuters
Trainen van het auditief geheugen bij kleuters, waar doe je het voor?
Leereffecten computerspel kleuters
Leereffecten computerspel voor rekenen bij kleuters
Taallijn peuters kleuters
Het effect van Taallijn bij peuters en kleuters
Verhaalbegrip kleuters met ICT
Verhaalbegrip van kleuters met ICT en digitale boeken
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Peuters begeleiden spel
Peuters begeleiden bij spel is goed voor hun leervermogen
[extra-breed-algemeen-kolom2]




spelbegeleiding

Inschrijven nieuwsbrief


jonge kind
kleuter
spelontwikkeling
spelvormen

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest