Kleuters leren meer van spel dan van school

Sieneke Goorhuis

Orthopedagoog en spraakpatholoog bij Stenden Hogeschool

  

  Geplaatst op 1 juni 2014

Goorhuis, S. (2014). Kleuters leren meer van spel dan van school.
Geraadpleegd op 25-04-2019,
van https://wij-leren.nl/kleuter-spel.php

Niet te jong naar school

Empathie is even belangrijk voor economische groei als intelligentie. Ik pleit er daarom voor om kinderen niet te jong naar school te sturen.

De vroeg opgedane ervaringen met relaties en emoties, die ons empathisch vermogen doen ontwikkelen, zijn allesbepalend voor ons latere functioneren

Met de regelmaat van de klok klinken pleidooien om kinderen eerder naar school te sturen. 'Den Haag' zet daarbij zelfs in op voorschoolse educatie vanaf 2,5 jaar. Deze pleidooien dienen allemaal hetzelfde doel: economische groei. Hoe eerder geleerd wordt, hoe beter het gaat. Deze gedachte toont aan dat er niet in het belang van het jonge kind wordt gedacht.

Kinderongeletterdheid

We hebben hier te maken met wat de kinderpsychiater Bruce Perry 'kinderongeletterdheid' noemt. Voor de allerjongsten mag niet het formele leren (dat is wat we op school leren) op de voorgrond staan, maar de mogelijkheid om de talenten te ontwikkelen op basis van sociaal-emotionele stabiliteit. Alle formele leren, vanaf ongeveer 6 jaar, wordt daar vervolgens op geënt.

Empathie

Wanneer baby's in voldoende mate worden gekoesterd, kan zich empathie ontwikkelen. De essentie van empathie is dat je mee kunt voelen met andere mensen. Empathie is diep in de biologische opmaak van ons brein geworteld. De ontwikkeling ervan begint al in het eerste levensjaar door de interactie tussen ouders en kind.

Responsenetwerk

De aandachtige zorg die van de ouder uitgaat, beïnvloedt ook de reacties van de baby. Er ontstaat een responsenetwerk dat zich vastlegt in het limbische systeem. Dit systeem ligt diep verankerd in het brein en ontwikkelt zich eerder dan de meest naar buiten gelegen hersengebieden, de cortex, die taal, abstract denken en planning mogelijk maken.

Financiële debacles

De vroeg opgedane ervaringen met relaties en emoties, die ons empathisch vermogen doen ontwikkelen, zijn allesbepalend voor ons latere functioneren. Moeilijkheden met empathie of misvattingen over de gevoelens van anderen vormen een belangrijk onderdeel van het ontstaan van psychiatrische stoornissen. Het leidt ook tot financiële debacles, zoals we hebben kunnen leren uit de kredietcrisis. ABN Amro ging kapot onder een intelligente leider die een groot gebrek aan empathisch vermogen had.

"Kinderen mogen geen object zijn van economische groei."

Spelen

Na de eerste koestering door de ouders wordt vervolgens voor peuters en kleuters spelen de basis voor de ontwikkeling van empathie. In het spel met andere kinderen leren ze naar elkaar te luisteren en verschillende standpunten in te nemen.

Vooral in het fantasiespel oefenen kinderen ook de verbeelding, de basis voor het later kunnen verstaan van cultuur: schilderkunst, beeldhouwkunst, muziek, dans, proza en poëzie.

Helaas komen jonge kinderen steeds meer terecht in strak geregisseerde, door volwassenen gedomineerde activiteiten. Hierdoor kunnen ze hun basistalenten onvoldoende ontwikkelen: leren praten, controle krijgen over de grove en fijne motoriek, denkstappen maken, concentratie opbouwen.

Zelfvertrouwen

Wanneer deze vaardigheden onvoldoende vanuit spontane ontwikkeling tot stand zijn gekomen, is de uitrusting om aan het formele leren te beginnen niet toereikend. Jonge kinderen ontwikkelen zich op basis van zelfvertrouwen dat ontstaat door het ervaren van sociaal-emotionele stabiliteit in de omgang met hun ouders en andere opvoeders. Wie dit niet begrijpt, heeft geen verstand van kinderen en is in pedagogisch opzicht een analfabeet.

Kinderen mogen geen object zijn van economische groei. Kinderen moeten, fasegewijs, uitgedaagd worden om zich te kunnen ontwikkelen naar de talenten die ze hebben meegekregen. Die fasegewijze ontwikkeling start met de emotionele ontwikkeling.

"Intelligentie zonder empathie leidt tot maatschappelijke blunders en persoonlijke tragedies."

Tragedies

Wanneer we de emotionele ontwikkeling negeren, lopen we zelf gevaar. Wanneer pedagogisch analfabetisme gecombineerd wordt met een individualistische cultuur die competitie bevordert in plaats van samenwerking, dan heb je een wereld waarin de empathie bedreigd wordt. Intelligentie zonder empathie leidt tot maatschappelijke blunders en persoonlijke tragedies.

Goorhuis, S. (2014). Kleuters leren meer van spel dan van school.
Geraadpleegd op 25-04-2019,
van https://wij-leren.nl/kleuter-spel.php

Gerelateerd

Jonge kinderen, grote onderzoekers
Jonge kinderen, grote onderzoekers
Hoe wakker je de onderzoekende houding van kleuters aan?
Bazalt | HCO | RPCZ 
Dans, muziek en spel in de kinderopvang
Dans, muziek en spel in de kinderopvang
Het jonge kind in beweging
Medilex Onderwijs 
Het vrije spel
Het vrije spel
Sieneke Goorhuis
Weerbaar maken
Rol spelontwikkeling bij weerbaar maken zwakke leerlingen
Hans van Rijn
Kleuters en vrij spel
De kleuter leert alleen spelend in vrij spel
Ewald Vervaet
Rijk taalaanbod
Rijk taalaanbod door spel
Sieneke Goorhuis
opbrengstgericht onderwijs voor jonge kinderen
Betekenisvolle opbrengsten voor jonge kinderen
Bea Pompert
Verrijkend themaonderwijs kleuters
Verrijking bij thema's in de kleuterklas
Martine Blonk - Meulenkamp
Werken in een kleuterwereld
Werken in een kleuterwereld - met juf Bianca
Marleen Legemaat


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Sportbeleving na shuttlerun
Shuttle Run test: worden leerlingen daar fitter van?
Monitoring brede ontwikkeling po-leerling
Hoe kun je emotieregulatie van leerlingen bijhouden?
Effect onwaarheden op de soc.em.ontwikkeling
Wat doet liegen met een kind?
Doorgaande lijn van voorschool naar vroegschool
Heeft een soepele overgang vanaf de voorschool voordelen?
Invloed wisselende leerkrachten op jonge kind
Wisselende leerkrachten op één dag: heeft dat invloed op het welbevinden?
Onderwijs aan gestresste leerlingen in instelling
Leerlingen onder stress: direct onderwijs geven of even wachten?
Tools voor het versterken van pedagogische relatie
Welke tools zijn er om docenten te versterken in hun gedragsrepertoire?
Effect complimenten op zelfvertrouwen
Welk effect hebben complimenten op zelfvertrouwen?
Stoeien goed voor ontwikkeling?
Heeft stoeien op school altijd een positief effect op kinderen?
Verrijking voor lezende kleuters
Lezende kleuters: hoe help je hen verder?
Leereffecten computerspel kleuters
Leereffecten computerspel voor rekenen bij kleuters
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
Onderwijsachterstandenbeleid op voorschool en basisschool
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Taallijn peuters kleuters
Het effect van Taallijn bij peuters en kleuters
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Kleuters en spel



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.