Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Leren met kunst Hogere denkvaardigheden Kunst in curriculum Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is méér dan getal
Ouders
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen Strategieën leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Begrijpend lezen is een houding taalgericht zaakvakonderwijs 1 Reflectie Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal? OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Reflectieopdrachten en zelfregulatie Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3 Vmbo leerlingen Leescoaches Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling oefenen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Spel en beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Geïntegreerd taal/vakonderwijs meerwaarde woordenschat citotoetsen
Techniek
Techniek en vakmanschap Practicum als onderwijsactiviteit Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Kind centraal Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Kunstintegratie: barrières en succes Kunstintegratie als betekenisgeving kunstintegratie nascholing schoolcultuur Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurcoördinator kunst integreren in je lessen
Engels
Engels aanbieden aan kleuters met taalachterstand Stimulering leesvaardigheid vo tweetalig onderwijs in het mbo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bèta

 

Is onderscheid tussen technisch, begrijpend en studerend lezen zinvol?

  Geplaatst op 23 januari 2017

Filipiak, P. (2017) Is onderscheid tussen technisch, begrijpend en studerend lezen zinvol?
Geraadpleegd op 20-10-2017,
van https://wij-leren.nl/onderscheid-technisch-begrijpend-studerend-lezen.php

In het basisonderwijs wordt van oudsher een onderscheid gemaakt tussen aanvankelijk, voortgezet technisch, begrijpend en studerend lezen. Is dit eigenlijk wel zinvol? Volgen we met deze traditionele onderverdeling misschien een oud dwaalspoor en vervallen we in de fout door een misplaatst vak als begrijpend lezen telkens te willen renoveren?

Een lezer van het Trouwartikel van van Oosten (2016) reageerde: ‘Toen ik als volwassene voor het eerst hoorde over het vak "begrijpend lezen" heb ik een uur over de grond liggen dweilen van het lachen’. Een andere lezer: ‘Begrijpend lezen, zo heet het echt! Er is ook het ‘Technisch lezen, dan hoef je als kind zogenaamd niet te begrijpen wát je leest, als je het maar correct leest. Bij zoveel onzin kwam de stoom soms uit mijn oren, want ik heb op een school gewerkt waar men deze mening had. Volkomen lariekoek: lezen is lezen! In mijn tijd, werd begrijpend lezen niet apart gegeven’.

Beginnend en voortgezet lezen

Het is slimmer voor een samenhangend leesbeleid in de school alleen een onderscheid te maken tussen beginnend lezen in groep 1 tot en met 4 en voortgezet lezen in groep 5 tot en met 8. Technische, begrijpende en leesmotivationele aspecten spelen bij het (leren) lezen immers altijd een rol.

Luisteren en lezen zonder begrip is onzinnig en je kunt niet met begrip nadenken tijdens het lezen zonder een geautomatiseerde en betekenisvolle letter-, woordeel- en woordgroep-herkenning. Denk aan hoe het materiaal Vloeiend & Vlot (Zwijsen) in groep 4 dat aanpakt: betekenisvol inslijpen van technische leesmoeilijkheden.

Beginnend lezen bestaat uit een doorgaande lijn van voorlezen thuis en op school en een speelse en thematische aandacht voor klankletteractiviteiten in groep 1 tot en met 4, zoals dat ooit in ‘Beginnend Lezen’ (Leeshuis, Wolters Noordhoff) is vorm gegeven, ingebed in een thematisch gebruik van prentenboeken met hun rijke woordenschat.

Verder is er aandacht nodig voor begrijpend technisch lezen in groep 3 en 4 met als eindniveau AVI-E4 of hoger, dat vlot, vloeiend, correct, met begrip en op tempo moet worden beheerst. In groep 3 en 4 is in ieder geval geen ruimte voor een methode en een toets voor begrijpend lezen. Dat heeft namelijk geen effect op beter lezen en het wordt alleen maar gedaan omdat het moet. Niet alles wat moet is goed. Vaak bederft het de leesmotivatie bij de leerlingen.

Vanaf groep 5 staat leesbevordering verder centraal. Begin met actuele korte geïllustreerde teksten over het leven van jonge mensen, bijvoorbeeld in Kidsweek Junior, met iets dergelijks als ‘Jong010; Dé Rotterdamse kinderkrant!’ (Hoogvliet), waar kinderen ook zelf in schrijven. En met Nieuwsbegrip-achtige materialen, maar dan zonder werkbladen. Niet met allerlei stapjes en strategietraining.

Het onderscheid in Nederland tussen aanvankelijk, voortgezet technisch, begrijpend en studerend lezen is eigenlijk een oude dwaalweg. Begrijpend lezen is een pleonasme. Probeer dan ook niet steeds weer opnieuw een nog beter alternatief voor begrijpend lezen te vinden. Want dan blijft het een apart en ‘transferloos vak’.

Accent op leesbevordering

Richt de klassen- en schoolbibliotheken in, samen met de leerlingen. Inventariseer hun interessegebieden met behulp van de onderwerp- en boekenindex van de bibliotheek met gevarieerde leesmaterialen en leesgenres. Verander regelmatig de boekencollectie.

Sluit aan bij informatieve boeken en bij (langere en complexere) zaakvakteksten en leer leerlingen die te lezen met de manieren van studerend lezen, gericht op studie- en schrijfvaardigheden. Oefen oude Cito- (Eind) toetsen en beperk toetsgericht onderwijs’.

Peil 2 x per jaar met een aantal vragen uit de Leesattitude schaal van Aarnoutse (1990) de op-brengsten in termen van leesmotivatie en pas je leesbeleid daarop aan, bijvoorbeeld:

  • Vind je het leuk op school?
  • Lees je op school omdat het moet?
  • Lees je thuis?
  • Vind je lezen belangrijk?
  • Lees je in de vakantie?
  • Word je van lezen gauw moe?
  • Vind je een boek leuk als verjaardagscadeau?
  • Vind je elke dag lezen leuk?
  • Vind je lezen in de klas saai?
  • Zijn er thuis veel boeken?

Technisch lezen met begrip

Volg niet voor alle leerlingen in feite een remediërende aanpak van ‘Voortgezet technisch lezen’ tot en met groep 8. Het leidt vaak tot te weinig effectieve leestijd door het invullen van werkboekjes met vragen na afloop van een gelezen tekst. Gebruik vanaf groep 5 bijvoorbeeld het ‘Verhelpen van technische leesproblemen bij begrijpend lezen’ (Filipiak, 2009 ). De grens tussen begrijpend en technisch lezen vervaagt daarmee en lezen blijft hoofdzakelijk gericht op de inhoud van teksten. Onverwachte technische leesproblemen worden ter plekke verholpen in de context van zinvol lezen.

Gebruik de vrijgekomen tijd voor studie- en schrijfvaardigheden in de context van de zaakvakken. Dan zou je zelfs methoden voor studievaardigheid los kunnen laten en ontlast je het overvolle lesrooster in de basisschool. Leer anders gezegd studievaardigheid aan in de zaakvakken: lezen om te leren als boter bij de vis.

Uitzonderingen

Alleen voor de hardnekkig moeizame lezers is intensievere oefening van technische leesaspecten tot en met groep 8 gewenst, zoals het verder verhogen van het leestempo. Overigens, voor het zelfvertrouwen, niet in concurrentie met klasgenoten. Ook zij moeten net als de betere lezers vooral veel lezen en geen werkboekjes invullen. Ook dát moet plaats vinden in een betekenisvolle context voor de betreffende leerling.

Er zijn goede methoden van voortgezet technisch lezen beschikbaar. Het invullen van werkboekjes bij het deze methoden is contraproductief, want dat gaat af van de effectieve leestijd, vooral bij moeizame lezers die worstelen met de achterafvragen bij teksten. Lezen leer je namelijk vooral door veel en gemotiveerd en samen met anderen te lezen. Vooral hardopdenkend en pratend lezen over de inhoud door betere en mindere lezers in een groepje of in een tweetal, dat werkt. Er zijn hiervoor onder andere ‘Samen-leesboeken’ beschikbaar.

Tot slot

Het traditionele onderscheid tussen fonemisch bewustzijn, aanvankelijk lezen, voortgezet technisch lezen, begrijpen lezen en studerend lezen of studievaardigheid, is eigenlijk een oude dwaalweg. Het heeft geleid tot verschillende leesmethoden die in opeenvolgende groepen niet of onvoldoende  op elkaar zijn afgestemd. Dit bevordert de samenwerking van leerkrachten in het basisonderwijs niet.

Vervang het door beginnend lezen in groep 1 tot en met 4 en voortgezet lezen in groep 5 tot en met 8. Leg een accent op het culturele lezen in het perspectief van leesbevordering en integreer studerend lezen en schrijven in de zaakvakken. Als dat laatste nog niet lukt: gebruik apart methodisch materiaal voor studievaardigheid. Altijd spelen daarbij technische en begripsvolle aspecten van lezen een rol. Gebruik voor een professioneel leesbevorderingsbeleid: Open Boek, van Jos Walta. En volg de gelijknamige cursus van Stichting Lezen bij een bibliotheek. Gebruik de leesbevorderingsideeën van Marieke Baselmans, te vinden in het tijdschrift JSW.

Literatuur

  • Aarnoutse, C. Woordenschattest en leesattitudeschaal, Berkhout, 1990.
  • Filipiak, P. Aantrekkelijk en effectief leesonderwijs; Wij leren, 1 juni 2015.
  • Filipiak, P. Verhelpen van technische leesproblemen bij begrijpend lezen, OMJS, 2009.
  • Oosten, L. van. Nederland is het enige land in Europa waar begrijpend lezen een apart vak is. Dat is achterhaald; Trouw, 06/12/16, 15:35 http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/4428779/2016/12/06/Begrijpend-lezen-is-een-achterhaald-vak.dhtml
  • Wilhelm, J.D. Hardopdenkend leren lezen, OMJS, 2008.

Filipiak, P. (2017) Is onderscheid tussen technisch, begrijpend en studerend lezen zinvol?
Geraadpleegd op 20-10-2017,
van https://wij-leren.nl/onderscheid-technisch-begrijpend-studerend-lezen.php

Gerelateerd

NT2 Onderwijs
NT2 Onderwijs
Anderstalige leerlingen in uw klas wegwijs maken in de Nederlandse taal
Bazalt | HCO | RPCZ 
Voortgezet technisch lezen in het primair onderwijs
Voortgezet technisch lezen in het primair onderwijs
Leesonderwijs in groep 4 t/m 8
Medilex Onderwijs 
Voorkom leesproblemen met BOUW!
Voorkom leesproblemen met BOUW!
Bouw! is een effectief computergestuurd interventieprogramma
OnderwijsAdvies 
Begrijpend lezen
Begrijpend lezen is kwestie van denken
Karin van de Mortel
Goede schoolteksten
Een goede schooltekst. Het begin van goed leesonderwijs.
Gerdineke van Silfhout
Effectief leesonderwijs
Aantrekkelijk en effectief leesonderwijs: motiverend!
Paul Filipiak
Goed taal- en leesonderwijs
Vijf onderwijskundige voorwaarden voor goed taal- en leesonderwijs
Jos Cöp
Begrijpend lezen vak
Begrijpend lezen als vak afschaffen?
Paul Filipiak
Close Reading
Begrijpend lezen vervangen door Close Reading?
Paul Filipiak
Woordenschat uitbreiden
Woordenschat uitbreiden bij begrijpend lezen en bij de zaakvakken
Paul Filipiak
Leesdorst lessen - 1
Leesdorst lessen (1) – Tien tips voor een goede les
Paul Filipiak
Leesdorst lessen - 2
Leesdorst lessen (2) – Acht valkuilen van leesmethodes
Paul Filipiak

Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Effect geanimeerde prentenboeken op taalontwikkeling
Hebben geanimeerde prentenboeken effect op risicoleerlingen?
Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieën in het vmbo?
Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3
Aanleren van klank-letterkoppelingen in groep 2: zinvol!
Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
Relatie lezen en spelling in groep 5
Hoe kan lezen in groep 5 effectief worden verbeterd?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
NT2-stimuleren taalontwikkeling
Hoe stimuleer je effectief de taalontwikkeling van kinderen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Animaties taal po
Gebruik van animaties bij taal in basisonderwijs
Leesbegrip zaakvakken po
Training van instructie leesbegrip in leeslessen en geschiedenislessen basisonderwijs
Leesvaardigheid zaakvakken
Verbetering leesvaardigheid voor zaakvakken
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Taalonderwijs BBL
Taalonderwijs in BBL-trajecten MBO
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Leerlingen met dyslexie

Kwink op school

Wandelen voor water

Academica Business College

technisch begrijpend studerend lezen



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.