Begrijpend lezen vervangen door Close Reading?

  Geplaatst op 23 januari 2017

Filipiak, P. (2017) Begrijpend lezen vervangen door Close Reading?
Geraadpleegd op 17-12-2018,
van https://wij-leren.nl/close-reading-begrijpend-studerend-lezen.php

Close Reading, ontwikkeld door D. Fisher en N. Frey (2012), is een nieuwe loot aan de oude stam van het begrijpend lezen. Gaat het om begrijpend of over studerend lezen?

Kenmerken

Close Reading of nauwkeurig lezen bevat de volgende didactische aspecten:

  • Lees de tekst eerst zelf en kies een fragment dat complex genoeg is om je leerlingen uit te dagen.
  • Bepaal verschillende tekstafhankelijke vragen die je zou kunnen stellen, afhankelijk van de gesprekken tussen je leerlingen onderling en met jou. Geef niet te veel voorkennis vooraf, tenzij dit nodig is om verwarring te voorkomen.
  • Nodig je leerlingen uit, de tekst te lezen en te herlezen eventueel verdeeld over verschillende lessen, waarbij ze aantekeningen maken, zichzelf vragen stellen en dieper in de tekst duiken.
  • Maak ruimte voor een uitgebreide reflectie over de tekst, in een discussie tussen leerlingen en met jou. Hoe reageerden je leerlingen? Wat was hun begripsniveau? Hoe verbeter je bij je leerlingen de houding om moeite te doen, de tekst nauwkeurig te lezen om er iets van te leren?

Herlezen, aantekeningen maken, samenvatten, monitoren, samenwerken, redeneren, discussiëren, en reflecteren zijn belangrijke studievaardigheden die in Close Reading centraal staan. Op onderwijstechnieken.nl lees je varianten van de aanpak met een voorbeeld van ‘Nauwkeurig Lezen’ in drie stappen verdeeld over drie dagen.

Heidi Morgan geeft op coolcatteacher.com/close-reading-activities  ‘10 tips voor ‘Close Reading Activities’. In Amerika zijn er kennelijk goede resultaten bij scholen die werken volgens de aanpak van Close Reading. Welke resultaten: de toename van zaakvakkennis bij de leerlingen?

Resultaten

Bij Close Reading gaat het om nauwkeurig lezen. Of om zoiets als: kinderen herlezen een tekst als ze iets niet begrijpen.’ Of misschien: ze kunnen vragen na een tekst beantwoorden. Andere opbrengsten zouden kunnen zijn:

  • Eerst 'iets' van leesvaardigheid kunnen bij korte teksten of stukjes uit een langere tekst.
  • Kunnen lezen met eigen vragen en werken met aantekeningen bij zakelijke teksten.
  • Discussiërend lezen of pratend lezen bij de tekst tussen leerkracht en leerlingen en leerlingen onderling.
  • Maken van aantekeningen bij het studerend lezen van een zaakvaktekst.
  • Leesgedachten noteren op post-it briefjes, om er later over na te kunnen denken of om er over na te kunnen praten.
  • Vinden van informatie die bij het hoofdthema van een tekst hoort.

Literaire kritiek?

Close Reading is in feite studerend lezen met als doel kennisverwerving uit (zakelijke) teksten. Soms beweren adepten van deze aanpak dat je het ook in een literaire context kan inzetten. Maar dat lijkt dan meer op het lezen voor een recensie.

‘Close Reading’ was immers een vorm van literaire kritiek die zich toelegde op een minutieuze lezing van de tekst zelf, zonder gebruik te maken van biografische of andere extra-literaire informatie. Bij ‘Close Reading’ werd ervan uitgegaan dat geen enkel element in een literaire tekst er 'zomaar' staat: alles heeft zijn functie en de tekst vertoont een hechte samenhang in al zijn lagen.

Aanbevelingen

Close Reading staat naast de vele al bestaande aanpakken voor studerend lezen. Bijvoorbeeld ‘Lezen = Weten’ (Bazalt, HCO), met hardop denkend voordoen van denken bij het lezen en met inzet van coöperatieve leerstrategieën. Let bij deze varianten van studerend lezen op het volgende:

  • Pas het niet toe bij het lezen als een literair, creatief en persoonlijk denkproces. Dat is niet bevorderlijk voorde leesmotivatie. Pas het dus alleen toe bij studerend lezen. Maak een onderscheid tussen lezen om te leren en lezen voor het plezier.
  • Soms lijkt het doel van de betreffende leesonderwijs te zijn: vragen in Cito-toetsen kunnen beantwoorden. Dat leidt waarschijnlijk tot ‘Teaching to the test’, wat we alleen doen omdat het moet. Het resulterend leesonderwijs is meestal niet echt lees-bevorderend.
  • Er wordt in dit leesonderwijs vaak gewerkt met onderwijsstappen: kies een korte tekst, kies een gerichte focus bij het lezen, markeer in de tekst, enzovoorts. Het gaat dan niet om het zelf leren denken terwijl je leest, maar om het uitvoeren van een protocol. Waardoor de persoonlijke ‘denkende nauwkeurigheid’ tijdens het lezen in het gedrang kan komen omdat het kortetermijngeheugen van de lezende leerlingen bezet wordt gehouden door allerlei gefixeerde stapjes. Leerlingen zijn dan welhaast gedwongen om herhaald te lezen, omdat ze niet nauwkeurig kunnen lezen.
  • Kan een leerling pas een tekst nauwkeurig lezen en er van leren na een paar keer herlezing? Dan wordt het maken van huiswerk in het voortgezet onderwijs wel erg tijdrovend. Leer kinderen daarentegen een vlotte en nauwkeurige leesvaardigheid die meteen doel treft: vlot, vloeiend en nauwkeurig lezen met begrip vanaf AVI-E4 en hoger. Leerlingen hebben daardoor denkruimte voor enkele denkstrategieën tijdens het lezen die ze  altijd en flexibel kunnen inzetten bij hun persoonlijk getint lezen.
  • Het herhaald nauwkeurig lezen lijkt een beetje op de vroegere verkeerde feedback: lees nog maar een keer wat er staat. Dat betekent eigenlijk dat een leerling misschien een te laag leestempo heeft, met een te lage voorkennis en woordenschat. Daar moet dan aan worden gewerkt. 

Tot slot

Door steeds te komen met nieuwe varianten wordt een fundamentele discussie over het bestaansrecht van het aparte vak begrijpend lezen ontweken. Meestal gaat het echter niet om begrijpend lezen maar om studievaardigheid, dat onterecht al het begrijpend lezen zou moeten bepalen.

Met andere woorden: moet je een aanpak voor studerend lezen ook gebruiken bij verhalende teksten ter bevordering van leesmotivatie? Close Reading is een van de vele varianten voor informatie verwerken of studievaardigheid.

Als je de resultaten ervan meet, zal je kunnen vinden wat leerlingen doen als ze een tekst ‘recenseren’. Is dat wat we willen met ‘begrijpend lezen?’

Literatuur

Filipiak, P. (2017) Begrijpend lezen vervangen door Close Reading?
Geraadpleegd op 17-12-2018,
van https://wij-leren.nl/close-reading-begrijpend-studerend-lezen.php

Gerelateerd

Motiveren met een groeimindset (VO)
Motiveren met een groeimindset (VO)
Geef je leerlingen in het vo vertrouwen in hun ontwikkelingsmogelijkheden
Medilex Onderwijs 
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Begrijpend lezen vak
Begrijpend lezen als vak afschaffen?
Paul Filipiak
Effectief leesonderwijs
Aantrekkelijk en effectief leesonderwijs: motiverend!
Paul Filipiak
Begrijpend lezen
Begrijpend lezen is kwestie van denken
Karin van de Mortel
Denkend lezen
Denkend lezen - begrijpend lezen naar een hoger niveau
Dolf Janson
Begrijpend luisteren en lezen
Verbeter uw resultaten begrijpend luisteren, begrijpend lezen
Karin van de Mortel
technisch begrijpend studerend lezen
Hoe zinvol is het onderscheid tussen technisch, begrijpend en studerend lezen
Paul Filipiak
Begrijpend lezen is een houding
Begrijpend Lezen - geen vak maar een houding
Terry van de Beek
Lezen van teksten
Makkelijk en moeilijk lezen
Paul Filipiak










Motivatie MBO
Met welke didactische strategieën kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beïnvlo...
betrokkenheid van leerlingen bij innovatieprocessen
Betrokkenheid van leerlingen bij innovatie vergroot motivatie?
Brede talentontwikkeling door goed pedagogische klimaat
Brede talentontwikkeling: hoe pak je dat aan?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Effect complimenten op zelfvertrouwen
Welk effect hebben complimenten op zelfvertrouwen?
Leerstijlen
Wat is een goede didactische aanpak voor het leren van een vreemde taal?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beïnvloeden?
Effectieve methoden voor leesbevordering BO
Hoe bevorder je lezen?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieën in het vmbo?
Invloed van nederlandse taal op de woordenschatontwikkeling
Nederlandse taal en woordenschatontwikkeling
Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3
Aanleren van klank-letterkoppelingen in groep 2: zinvol!
Leerlingen betrekken bij schoolbeleid werkt positief?
Leerlingen betrekken bij schoolbeleid: heeft dat positief effect?
Leerprincipes leren lezen en spellen
Welke leerprincipes zijn nodig voor lezen en spellen in groep 3?
Leesonderwijs voor zwakke lezers
Wat is effectief leesonderwijs voor zwakke lezers?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Leesprestaties verhogen door modeling en leesstrategieën
Gaan leesprestaties omhoog door modeling en leesstrategie-onderwijs?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
Passend leesonderwijs groep drie
Goede lezers: hoe hou je hen gemotiveerd?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Relatie lezen en spelling in groep 5
Hoe kan lezen in groep 5 effectief worden verbeterd?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Samenwerken op projectbasis en de effecten op leerresultaten
Hoe kan samenwerkend leren succesvol zijn voor mbo-leerlingen?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
leren lezen zonder lesmethode
Ontwikkelingsgericht onderwijs: kun je leren lezen zonder lesmethode?
Tekstbegrip en leerprestaties vmbo-lln
Welke relatie is er tussen (tekst)begrip en leerprestaties?
Verband tussen wereldbeeld en gebrek motivatie
Wereldbeeld en motivatie: is daar een verband tussen?
relatie technische leesvaardigheid en spelling groep 3
Welke relatie is er tussen technisch lezen en spellen in groep 3?
Verrijking voor lezende kleuters
Lezende kleuters: hoe help je hen verder?
Leesprestaties groep 6 po 2016
Vergelijkend onderzoek leesprestaties groep 6 basisonderwijs - PIRLS 2016
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Close Reading



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.