Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Leren met kunst Hogere denkvaardigheden Kunst in curriculum Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is méér dan getal
Ouders
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen Strategieën leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Begrijpend lezen is een houding taalgericht zaakvakonderwijs 1 Reflectie Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal? OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Reflectieopdrachten en zelfregulatie Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3 Vmbo leerlingen Leescoaches Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling oefenen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Spel en beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Geďntegreerd taal/vakonderwijs meerwaarde woordenschat citotoetsen
Techniek
Techniek en vakmanschap Practicum als onderwijsactiviteit Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Kind centraal Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Kunstintegratie: barričres en succes Kunstintegratie als betekenisgeving kunstintegratie nascholing schoolcultuur Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurcoördinator kunst integreren in je lessen
Engels
Engels aanbieden aan kleuters met taalachterstand Stimulering leesvaardigheid vo tweetalig onderwijs in het mbo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bčta

 

Techniek: leren door doen

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2015

Kerpel, A. (2015). Techniek: leren door doen.
Geraadpleegd op 21-10-2017,
van https://wij-leren.nl/techniek-leren-door-doen.php

>> Het boek Techniek: Leren door doen direct bestellen.

Techniek in het basisonderwijs staat volop in de belangstelling. Vanaf 2020 krijgen alle basisschoolleerlingen techniek. Veel scholen zijn al enthousiast gestart. Maar hoe geef je techniek een goede plek in het onderwijs? Daarover gaat het boek Techniek: Leren door doen van Lou Slangen. Het boek is als volgt opgebouwd:

  • Starten met techniek? Gewoon doen.
  • Techniek in de basisschool: wat, waarom en hoe
  • Leren en ontwikkelen door techniek
  • Praktische techniekdidactiek

Starten met techniek? Gewoon doen!

Misschien denk je nog: ‘Techniek, dat is niets voor mij! Ik heb twee linkerhanden.’ Lou Slangen zegt: ‘Starten met techniek? Gewoon doen! Ga de uitdaging aan, dan kom je er vanzelf achter dat techniek minder ingewikkeld is dan je denkt.’

Techniek in de basisschool: wat, waarom en hoe

Techniek geven, waarom is dat belangrijk?
Daar zijn erg veel argumenten voor te noemen. De belangrijkste vier zijn:

  • Kinderen groeien op in een wereld vol techniek.
  • Kinderen zijn van jongs af aan al geïnteresseerd in het hoe en waarom van de dingen om hen heen. 
  • Techniek is bij uitstek geschikt om een rijke leeromgeving in te richten.
  • Door vroeg kennis te laten maken kan het negatieve imago van techniek een positieve wending krijgen.

Brede ontwikkeling, daar draait het om in het onderwijs. Techniek levert daar een mooie bijdrage aan. Een harmonische ontwikkeling richt zich niet alleen op kennis overdragen, maar ook op onderzoeken en ontdekken. Niet alleen verbaal en abstract leren, maar ook praktisch en concreet leren. De harmonische ontwikkeling bij techniek kent vijf aspecten:

  • Cognitief. Kennis en inzicht over technische toepassingen.
  • Sociaal-emotioneel. Techniek biedt kansen voor samenwerkend leren. 
  • Zintuiglijk-motorisch. Producten maken en uitproberen.
  • Creativiteit. Hoe pak je technische vraagstukken en problemen aan?
  • Attitude. Enerzijds hoe kinderen techniek ervaren: als uitdagend, spannend, boeiend. Anderzijds hoe ze techniek zien in hun omgeving.

Je kunt er vanuit verschillende benaderingen naar techniek kijken. Samengevat kun je zeggen: Bij techniek in het basisonderwijs gaat het om:

  • Het technische proces van ontwerpen, maken en gebruiken.
  • De grote variatie aan technische producten als resultaat van het proces.
  • De manier waarop de technische onderdelen in een of meer systemen samenwerken.
  • De relatie met technische principes en de toepassing van natuurwetenschappelijke principes.
  • De samenhang met maatschappelijke aspecten.

Technisch handelen kun je onderscheiden in vier competenties:

  • Ontwerpen. 
  • Maken. 
  • Gebruiken.
  • Analyseren.

Deze competenties kun je onder andere ontwikkelen door middel van Onderzoekend en Ontwerpend Leren. De fases hierbij zijn:

Onderzoeksfase Ontwerpfase
1. Confrontatie 1. Probleem constateren
2. Verkennen 2. Verkennen
3. Opzetten experiment 3. Ontwerpvoorstel maken
4. Uitvoeren experiment 4. Uitvoeren
5. Concluderen 5. Testen en evalueren
6. Presenteren resultaten 6. Presenteren
7. Verdiepen/verbreden  7. Verdiepen/verbreden

Techniek kun je indelen naar vaardigheden en competenties, maar ook naar inhoud. Als het gaat om de inhoud, is er onderscheid in zeven technologiesystemen:

  • Constructie(systemen).
  • Transport(systemen).
  • Communicatie(systemen).
  • Productie(systemen).
  • Medische(systemen) en persoonlijke verzorging.
  • Agrarische en voedingstechnologie. O.a. biotechnologie en visserijtechnologie.
  • Energie en kracht.

Leren en ontwikkelen door techniek

Hoe leren kinderen? Daar zijn de afgelopen eeuw veel theorieën over ontwikkeld. Het boek Techniek: Leren door doen behandelt bekende theorieën en laat zien hoe je dat goed kunt combineren met techniek. De theorieën zijn:

  • Behaviorisme.
  • Cognitieve leertheorie.
  • Handelingstheorie.
  • Meta-cognitieve leertheorie.
  • Sociaal-constructivisme.
  • Brain-based Learning
  • Meervoudige intelligentie theorie.

Elk kind is uniek in schoolprestaties, gedrag, attitude, leerstijl en intelligenties. Techniek biedt kansen om hierop aan te sluiten. Bij goed techniekleren ligt het accent op een actieve inbreng van de leerling en de dialoog met de omgeving. 

Techniekles geven 

Techniek geven, wat vraagt dat van de leerkracht? Dat kun je samenvatten in drie pijlers:

  • Voldoende kennis en vaardigheden.
  • Een goede attitude. De leerkracht is ook rolmodel.
  • Pedagogisch didactische kwaliteiten. 

Uitgangspunten voor techniekleren

Met techniekles kun je niet vroeg genoeg beginnen. Hoe je het vormgeeft, hangt natuurlijk af van de leeftijd van het kind. Toch zijn er uitgangspunten die voor de hele basisschoolleeftijd gelden:

  • Ga uit van een totaalbenadering.
  • Integreer denken en doen. Voor jonge kinderen is dit erg fundamenteel.
  • Aan techniek ligt een behoefte ten grondslag.
  • Gebruik spel als voertuig voor leren en ontwikkeling.
  • Biedt situaties aan die leren enerzijds uitlokken en anderzijds ondersteunen. Dit heeft een positief effect op de attitude.
  • Combineer techniek met samenwerken. Techniek biedt daar mogelijkheden genoeg voor.

Stel, je wilt kinderen een probleem laten onderzoeken in de techniekles. Maar hoe weet je nu of het probleem geschikt is en het de kinderen aanspreekt? Dan zijn de volgende vragen belangrijk:

  • Is het probleem zo complex dat het wel uitdaagt, maar niet frustreert?
  • Biedt het probleem mogelijkheden voor onderzoeken, ontwerpen, maken en gebruiken?
  • Zijn er in de klas en in de school voldoende mogelijkheden om het probleem uit te werken?

Kinderen zullen gemotiveerd zijn voor een probleem als…

  • Het past bij hun leefwereld en belevingswereld van het kind.
  • Het een bijdrage levert aan de oplossing voor een maatschappelijk of sociaal probleem.
  • Het in zichzelf voldoende uitdaging heeft.
  • Je het probleem belangrijk en realistisch maakt en als je jezelf hulpvragend opstelt. 

Begeleidingstechnieken

Bij actief techniekleren ben je als leerkracht niet zozeer kennisoverdrager, maar veel meer begeleider. Je kunt hierbij de volgende vijf begeleidingstechnieken inzetten:

  • Voordoen en nadoen (modelling).
  • In de steigers zetten (scaffolding).
  • Coachen, gidsen en adviseren (coaching, guiding en advising).
  • Samenwerking stimuleren (coöperatief leren of collaborating).
  • Langzaam op de achtergrond treden of uitdoven (fading).

Didactische werkvormen

Bij techniek ben je als leerkracht vooral begeleider. Maar je bent ook onderwijsontwerper. Je kunt dus ervoor kiezen om af te wisselen tussen de volgende didactische werkvormen:

  • Doceren van techniek
  • Demonstreren van techniek
  • Observatiekring voor techniek
  • Vertellen over techniek
  • Verhalend ontwerpen
  • Het gesprek: onderwijsleergesprek, klassengesprek, evaluatiegesprek, groepsgesprek, kringgesprek.
  • Mindmapping, webschema of woordspin
  • Onderzoekend practicum voor techniek
  • Illustratief practicum voor techniek
  • Simulatie
  • Verkennen van techniek in de omgeving
  • Techniek via werkblad of opdrachtkaart
  • Vragen stellen over techniek: waarneming, meten, oorzaak/gevolg, toepassing, waardering, waarom, voorspelling, kennis, begrip, analyse, evaluatie. 

Tips bij het lesgeven

  • Laat door je taalgebruik merken dat je vertrouwen in de kinderen hebt. Moedig ze aan.
  • Probeer eenzijdige, negatieve beeldvorming (moeilijk, vies, fabrieken) over techniek om te buigen door positieve ervaringen op te laten doen.
  • Vergroot hun (techniek)woordenschat door het gebruik van de goede vaktermen en geef inzicht in de betekenissen.
  • Besteed aandacht aan de vormgeving, de afwerking en de presentatie.
  • Kies aan het begin overzichtelijke opdrachten, die bij hun interesse passen.
  • Kies veel concrete voorbeelden en laat het nut ervaren. 

Meiden en techniek

Meiden en techniek, dat blijft een lastig punt. Veel meiden zien zichzelf als atechnisch en hun omgeving (leerkrachten, ouders, enz.) bevestigen dat. Hoe kun je meiden toch motiveren voor techniek?

  • Laat meiden jong genoeg kennismaken, op een leeftijd dat hun interesse zich nog aan het vormen is.
  • Biedt meiden techniek aan op een manier die bij hun leefwereld aansluit.
  • Laat meiden techniekles krijgen van vrouwelijke rolmodellen.
  • Schep een veilige sfeer om te experimenteren.

Beschikbare bronnen voor techniek

Techniek: Leren door doen sluit af met een overzicht van nuttige boeken, methodes, materialen, lesbrieven, musea en internetsites over techniek. 

Tot slot

Het boek Techniek: Leren door doen laat op een overzichtelijke manier zien hoe je techniek op de basisschool kunt vormgeven. Het geeft een goed beeld van de diverse aspecten van techniek en het laat zien dat techniekonderwijs mooi aansluit bij actuele onderzoeken over het leren van kinderen. Ook beschrijft Techniek: Leren door doen hoe je techniek kunt combineren andere vakken. 

Een positief punt vind ik de aandacht voor de attitude van de leerkracht en de invloed daarvan op de leerling. Het is zó belangrijk om je daar als leerkracht van bewust te zijn. Door een (onbewust) negatieve houding kun je alle potentiële interesse doven, maar anders is gelukkig ook waar: Jij als leerkracht kunt het vuur aansteken!

Bestellen

N.a.v. Slangen, L. Techniek: Leren door doen, 264 blz., Thieme Meulenhoff 2005,  ISBN 978 90 06 97801 8, € 33,60. Het boek is te bestellen via Techniek: leren door doen

Kerpel, A. (2015). Techniek: leren door doen.
Geraadpleegd op 21-10-2017,
van https://wij-leren.nl/techniek-leren-door-doen.php

Gerelateerd

Cursus sensorische informatieverwerking
Cursus sensorische informatieverwerking
Krijg inzicht in en grip op sensorische informatieverwerking!
Kenniscentrum SIEM 
Betrokken Leerlingen
Betrokken Leerlingen
Rotterdam
Bazalt | HCO | RPCZ 
Onderzoekend leren
Onderzoekend leren
Hoe laat ik mijn leerlingen onderzoekend leren?
BCO Onderwijsadvies 
Ontdekkend leren
Ontdekkend leren: uitleg - kenmerken - stappenplan
Arja Kerpel
Techniek talent
Talentontwikkeling met wetenschap en techniek
Hanno van Keulen
Techniek attitude
Talent en talentontwikkeling van en door leraren en scholen
Hanno van Keulen
Empirische cyclus (1)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (1)
Hanno van Keulen
Empirische cyclus (2)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (2)
Hanno van Keulen
Excellentie bevorderen
Iedereen kan ergens heel goed in worden
Yvonne van Sark
Acht dimensies
Leren: wat is dat eigenlijk
Robert-jan Simons
Lerend werken
Lerend werken: tautologie of uitdaging?
Robert-jan Simons
Fascinerende ontdekkingen
Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek
Arja Kerpel
Fascinerende ontdekkingen
Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek
Arja Kerpel

Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Practicum als onderwijsactiviteit
Wat is er bekend over de effectiviteit van het practicum voor het verwerven van (theoretische) begrippen uit de bčtavakken?
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Tablet in het onderwijs
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Jonge kinderen en tabletgebruik
Is het wenselijk om tabletgebruik door jonge kinderen af te stemmen op hun lichamelijke kenmerken of ontwikkeling?
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Internationaal basiSS 2015
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2015
Techniek en vakmanschap
Differentiatie binnen beroepsgerichte lessen Techniek & Vakmanschap
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Leeromgeving
Leeromgeving als katalysator voor leren voor duurzame ontwikkeling
Interactieve wiskundelessen
Professionalisering binnen leergemeenschappen voor talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen
Schoolkenmerken cognitieve prestatie
Onderwijssystemen, schoolkenmerken en cognitieve prestatie
Beleidsafwegingen
Beleidsafwegingen bij het ontwerp van onderwijssystemen
Resultaten arbeidsmarkt
Educatieve systemen, vaardigheden en resultaten op de arbeidsmarkt
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.