Iedereen kan ergens heel goed in worden. Bevorder excellentie!

Yvonne van Sark

Adviseur, partner en auteur bij YoungWorks

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

Van Sark, Y. (2015) Iedereen kan ergens heel goed in worden.
Geraadpleegd op 24-06-2018,
van https://wij-leren.nl/excellentie-bevorderden-talentontwikkeling.php

Docenten, maar ook ouders en werkgevers worstelen regelmatig met de vraag hoe ze jongeren beter kunnen motiveren.

  • ‘Hoe ga ik om met leerlingen die tevreden zijn met die zes?’
  • ‘Hoe krijg ik mijn kind van de bank af?’
  • ‘Hoe creëer ik proactiviteit bij mijn jonge werknemers?’ 

Vragen die in schril contrast lijken te staan met beleidsdoelstellingen om excellentie te bevorderen en onze kenniseconomie een boost te geven.

Natuurlijk is het belangrijk voor de BV Nederland als jongeren het allerbeste uit zichzelf halen, maar ook voor henzelf is dat essentieel. Hoe nemen we leerlingen hierin goed mee? 

Andere kijk op talent

In Nederland denken we nogal statisch over talent. We zeggen bijvoorbeeld al snel:

  • ‘je kan het of je kan het niet’;
  • ‘je moet het in je hebben’.

Talent is echter geen statisch iets, maar gaat over leerpotentie. Het is kortom vooral de vraag wat je met die potentie dóet.

Tijdens de research voor ons nieuwe boek over uitblinken ‘Over de top’, gingen wij praten met jongeren die op jonge leeftijd in iets uitblinken. Van voetballen, gamen, goochelen tot wiskunde. Deze interviews hadden een rode draad. Bij allen werd op een gegeven moment duidelijk dat zij een bijzondere aanleg hadden waardoor ze zich een domein sneller eigen maakten.

Maar bovenal viel op hoeveel ze hadden getraind: maanden, jaren aaneen. Het was niemand komen aanwaaien. 

Het is feitelijk simpel te verklaren: Alles wat je vaker doet, ga je beter beheersen. Logisch, elke keer dat je iets oefent, vormen zich nieuwe verbindingen in je brein. En iedereen die doelgericht bezig is om de lat steeds ietsje hoger te leggen, en daarbij goed reflecteert op het proces, kan ver komen. Dat geldt temeer voor jongeren, wiens brein nog plastischer, veranderlijker, is dan dat van volwassenen. Ze maken sneller sprongen vooruit.

Willen we jongeren stimuleren tot betere schoolprestaties, dan is het cruciaal dat we ze dat vertellen. Maak ze bewust van de stappen vooruit die ze zetten, groot en klein. Zelf vinden ze die vaak ‘normaal’.

"Dus zonder nu alleen te willen drillen; het mag wel wat minder draaien om chillen"

What’s in it for me?

Maar stel dat je dit verhaal vertelt aan pakweg een Havo 2-klas. Zie je ze al kijken? Waarom zou ik ergens zo hard voor oefenen? Je moet namelijk hooggemotiveerd zijn om jezelf steeds te willen verbeteren. Het lijkt wel haaks te staan op de huidige jongerencultuur, waarin we tegen jongeren eerder zeggen dat je jeugd ‘de tijd van je leven’ is. Kortom genieten! 

Motivatie of drive is kortom een sleutelwoord. We weten dat jongeren nog niet zo ver vooruitdenken en dat hun puberbrein zich meer laat leiden door beloningen, emoties in het hier en nu. Daar zit een frictie. Het schoolsysteem, maar ook de arbeidsmarkt, gaat er beter beschouwd vanuit dat zij als autonome, zelfsturende mensen bewust hun eigen keuzes kunnen maken.

Veel jongeren weten echter nog helemaal nog niet wat ze willen, wat ze kunnen (en wat ze kunnen willen). Op de middelbare school niet, maar ook binnen hun vervolgopleidingen is die dieperliggende drive soms nog ver te zoeken. Ja, ze studeren dan misschien wel economie & recht, maar of dat ‘m wordt later? 

Voor onderwijsmensen is gebrek aan intrinsieke motivatie vaak moeilijk te verteren. Zij worden mede vanuit hun liefde voor je vak docent en willen vervolgens dat enthousiasme op jongere generaties overbrengen.

Hierdoor kunnen docenten vaak minder met leerlingen die meer extrinsiek gemotiveerd zijn; de types die voor de leraar werken, of de types die bijvoorbeeld manager willen worden, maakt niet uit in welke richting. Terwijl de wens om later goed te verdienen óók een goede drijfveer kan zijn om ver te komen. Als je maar…. Precies. 

Veiligheid

Het is belangrijk dat excelleren sociaal veiliger wordt gemaakt. Hersenwetenschapper Eveline Crone noemt het in het boek Over de top een denkfout dat jongeren zouden willen uitblinken en bij de top 10 of 20 procent horen:

‘Het gros wil bij de gemene deler horen. Dat is het lastige bij tieners: ze willen uniek zijn en vooral erbij horen. De terreinen waarop je sociale status omhoog kan gaan, liggen echter bijna nooit op het gebied van cognitie.’ 

Dit zien we terug in eigen onderzoek. Veel leerlingen zijn bezig met de vraag of het ok is om boven het maaiveld uit te steken en zijn bang voor jaloerse of afkeurende reacties. Hier ligt een taak voor scholen, met name in de onderbouw, om dit bespreekbaar en acceptabel te maken. 

Op elk niveau

  • Vergrijzing.
  • Internationale concurrentie.
  • Overheidsschulden. 

Veel duidt erop dat jongeren het niet meer – zoals sinds de Tweede Wereldoorlog het geval was - automatisch beter gaan krijgen dan hun ouders. Dit gegeven (en veel meer) maakt het belangrijk dat ze zich optimaal ontwikkelen.

Het besef is dan ook in Nederland doorgedrongen dat we jongeren meer kunnen uitdagen het beste uit zichzelf te halen.

Internationale onderzoeken laten zien dat we in Nederland vooral bij de beste leerlingen potentie laten liggen.

Maar het draait om meer; het gaat er niet om dat enkele leerlingen uitblinken, maar om het besef dat elke leerling, op elk niveau, ergens heel goed in kan worden. We willen toch ook excellente kappers, loodgieters en bakkers?

Tips voor docenten om excellentie te bevorderen:

  • Benadruk de inspanning van leerlingen en niet alleen het resultaat. Jij weet als geen ander dat die 6 van Thijs een betere prestatie kan zijn dan de 8,5 van Marloes. 
  • Onderzoek belicht het belang om te kunnen reflecteren op je eigen leerproces: jezelf doelen stellen, monitoren, goede en zwakke punten kunnen benoemen.  En ook dat leer je door te doen. 
  • Ken de dromen en interesses van je leerlingen. Als je weet waar je leerlingen voor gáán en waar hun interesses en passies liggen, kun je ze veel beter begeleiden. Als je weet dat ze het antwoord op die vraag nog niet weten eveneens. 

Vraag
Welke klas gaat beter presteren, denk je?

A. Een groep leerlingen die steevast hoort hoe slim ze zijn.

B. Een groep leerlingen tegen wie wordt gezegd dat ze hard hun best moeten doen om goede resultaten te halen? 

Antwoord
B. De leerlingen die horen dat ze slim zijn, worden minder uitgedaagd om hard te werken. Ze kunnen het immers al.

De andere leerlingen voelen daarentegen dat ze invloed hebben op hun prestaties, doen beter hun best en gaan betere resultaten behalen. 

Van Sark, Y. (2015) Iedereen kan ergens heel goed in worden.
Geraadpleegd op 24-06-2018,
van https://wij-leren.nl/excellentie-bevorderden-talentontwikkeling.php

Gerelateerd

Hoogbegaafdheid in het VO
Hoogbegaafdheid in het VO
Verdiepende cursus over het begeleiden en uitdagen van hoogbegaafde leerlingen
Medilex Onderwijs 
Van Excellente leraar naar Teacher Leader
Van Excellente leraar naar Teacher Leader

OnderwijsAdvies 
Marzano's Model voor Effectief Lesgeven
Marzano's Model voor Effectief Lesgeven
key-note van Robert Marzano
Bazalt | HCO | RPCZ 
Techniek attitude
Talent en talentontwikkeling van en door leraren en scholen
Hanno van Keulen
Huiswerk maken
Motiveren: Ga je je huiswerk ook echt maken?
Dirk van der Wulp
Visies op begaafdheid
Het verschil mag er wezen - Twee visies over begaafdheid
Eleonoor van Gerven
Hoge verwachtingen
Verwachtingen van kinderen? Leer van het Rosenthaleffect!
Marcel Schmeier
Werkmodel leerling
Ontwikkeling van het intern werkmodel van de leerling
Luc Stevens
Flexibel puberbrein
Flexibel Puberbrein
Yvonne van Sark
Intrinsieke motivatie
Hoe help je leerlingen om gemotiveerd te raken? – 10 praktische inzichten voor onderwijsprofessionals
Yvonne van Sark
Drijfveren voor leren
Vier inzichten over drijfveren voor leren
Wilfred Rubens
Complimenten en belonen
Werkt Schoolwide Positive Behaviour Support op VO scholen?
Marjoke Hinnen
Excelleren
Leerlingen laten excelleren - de rol van de leraar
Dolf Janson
Talentontwikkeling op school
Wat doen we met talenten in kunst en cultuur?
René Leverink
Mindset
Mindset, de weg naar een succesvol leven
Arja Kerpel
Ik ben toch té gek!
Ik ben toch té gek! - Een positieve kijk op Passend Onderwijs
Arja Kerpel
Techniek: Leren door doen
Techniek: leren door doen. Hoe geef je techniek een plek in het onderwijs?
Arja Kerpel
Leraren hebben meer vakantie
Leraren hebben meer vakantie dan mensen die werken
Arja Kerpel
Leraren zijn net echte mensen
Leraren zijn net echte mensen -
Arja Kerpel
Lof der zotheid
De lof der zotheid - echt gelijk door verschillende behandeling
Ivo Mijland
Drie adviezen aan Arie Slob
Beste heer Slob, drie adviezen voor u!
Ivo Mijland










Motivatie MBO
Met welke didactische strategieën kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beïnvloeden?
betrokkenheid van leerlingen bij innovatieprocessen
Betrokkenheid van leerlingen bij innovatie vergroot motivatie?
Duobanen
Wat is bekend over duobanen in het onderwijs?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beïnvloeden?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Hoogsensitiviteit herkennen
Hoe herken je hoogsensitiviteit en hoe ga je er mee om?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Verband tussen wereldbeeld en gebrek motivatie
Wereldbeeld en motivatie: is daar een verband tussen?
Meisjes risicomijdend?
Zijn meisjes meer risicomijdend dan jongens?
Professionele leergemeenschappen
Naar een gezamenlijke inspanning: Ontwikkeling van scholen voor voortgezet onderwijs als professionele leergemeenschappen
Geloof eigen kunnen leraren
Omgaan met diversiteit en geloof in eigen kunnen van leraren
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Academische pabo
Vergelijking academisch en regulier opgeleide leraren basisonderwijs
Differentiatie handelingsrepertoire
Maatwerk door differentiatie handelingsrepertoire docenten
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Excellentie bevorderen



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.