Fascinerende ontdekkingen rond wetenschap en techniek

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 12 december 2016

Kerpel, A. (2016). Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek.
Geraadpleegd op 19-09-2018,
van https://wij-leren.nl/fascinerende-ontdekkingen.php

Wat is de kunst van het onderwijzen? Kinderen leren om met andere ogen te kijken naar de dingen van elke dag. Als je deze kunst beoefent, ligt een wereld vol boeiende ontmoetingen voor je. In het boek Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek delen de auteurs 'iets van de vreugde' die zij hierbij ervaren hebben.
 
Het boek is als volgt opgebouwd:
  • Deel A: Enkele overwegingen bij wetenschap en techniek. Met onder andere:

- Waarom onderwijs in wetenschap en techniek in de 21e eeuw? – Prof. Marc J. de Vries.

- Gedachten over natuurwetenschap en techniek in christelijk perspectief. – Ewald Mackay.

  • Deel B: Pedagogiek en didactiek van de lessen.
  • Deel C: Sleutelgesprekken: 10 compleet uitgewerkte voorbeeldlessen.
Het boek Fascinerende ontdekkingen met kinderen is geschreven vanuit een christelijke visie. Verwondering en verantwoordelijkheid zijn kernwoorden, die telkens terugkeren. Woorden, die als het goed is ieder mens tot de verbeelding spreken.

Deel A

Techniek & wij

Wij gebruiken techniek en technologie de hele dag door. Tegelijk doet de techniek iets met ons. De auto en de tablet nodigen ons uit om er gebruik van te maken. Als je het zo bekijkt, zie je het op een andere manier. Open en onbevangen kijken naar techniek is iets wat we allemaal kunnen leren. Het gaat daarbij om het stellen van goede vragen, zonder vooraf het antwoord precies te weten.

Waarom onderwijs in wetenschap en techniek in de 21e eeuw?

1. Het is een opdracht. De mens hoort verantwoord om te gaan met wetenschap en techniek. Daarvoor is het onmisbaar dat kinderen helder inzicht hebben in de aard van wetenschap en techniek. Ook moet er oog zijn voor de wisselwerking van techniek met maatschappelijke, culturele en geestelijke ontwikkelingen. Zuinig omgaan met het milieu hoort hierbij.
 
2. Het is uitdagend. Als kinderen uitgedaagd worden, kan het een geweldige positieve ervaringen zijn als ze ineens snappen hoe het zit. Voor leerkrachten is het een belangrijke taak om enerzijds niet de spanning weg te halen door alles voor te doen, maar om anderzijds zo te begeleiden dat de kans op succes voldoende groot is om te motiveren.
 
3. Het is een voorbereiding op de maatschappij. In deze samenleving spelen wetenschap en techniek een belangrijke rol. Ook al heb je als leerkracht zelf weinig op met techniek, je hebt wel de verantwoordelijkheid om kinderen hierin te onderwijzen.
 
4. Het staat dichtbij ons. Techniek is niet iets voor grijsaards in een labjas, met een brilletje en een borrelend reageerbuisje. Techniek is omgeven met misvattingen: je moet er handig voor zijn, je krijgt er vieze handen van. Maar het ís niet ver-van-je-bed; het begint met verwondering en nieuwsgierigheid. Wie kent dat niet?
 
5. Het is bij uitstek geschikt om hoofd, hart en handen aan te spreken. Je moet erbij nadenken, fantaseren en redeneren. Tegelijk moet je bouwen, metingen doen, etc. Door techniek kun je goed werken aan de ontwikkeling van 21st century skills, zoals problemen oplossen en creativiteit.
 
6. Het is goed te combineren met andere thema’s. Natuur, huishoudelijke voorwerpen, verkeer, medische techniek, gebouwen, communicatie: de lijst met thema’s is makkelijk langer te maken.
 
Tot slot: wetenschap en techniek is belangrijk, afwisselend, spannend en leuk. Het behoort geïntegreerd te zijn in het leerplan, vanuit een doordachte visie op de natuur, de mens en op wetenschap en techniek.

Gedachten over natuurwetenschap en techniek in christelijk perspectief

Filosoof dr. Ewald Mackay beschrijft een interessante bespiegeling vanuit de metafoor van een tuin. Dit laat zich niet samenvatten; het zou geen recht doen aan deze gedachten. Één citaat, om een indruk te geven:

Het begin van alle onderwijs is verwondering. (…) Wij als onderwijzers moeten het kind in onszelf niet doden als we ouder worden. We moeten deze verwondering koesteren als een schat. Dan kunnen we zelf ook weer de kinderen tot verwondering wekken en over alle leeftijdsverschil één zijn met hen.

Deel B

Dit deel geeft de pedagogiek en didactiek overzichtelijk weer, aan de hand van vijf principes en zeven sleutels. De vijf principes zijn:
  • Een Godgegeven werkelijkheid

  • Een gedeelde werkelijkheid

  • Een ervaren werkelijkheid

  • Een betekenisvolle werkelijkheid

  • Een eindige werkelijkheid

Didactische sleutels

De zeven didactische sleutels zijn:

  • Ontmoeten

  • Verkennen

  • Bedenken

  • Uitvoeren

  • Evalueren

  • Presenteren

  • Verdiepen

Deel C

In dit deel staan tien complete voorbeeldlessen voor wetenschap en techniek uitgewerkt. Ze zijn allemaal opgebouwd volgens de zeven sleutels. De onderwerpen zijn heel divers:

  • Constructies voor het hoge huis

  • Ik kan zelf verf maken!

  • Van mensentaal naar robottaal

  • Hoe gaat dat, leren praten?

  • TomTom, waar ben ik?

  • Meesterlijke selfies

  • Kunst- en vliegwerk met drones

  • Wat kiemt daar?

  • Een jas die tegen een buitje kan

  • Op zoek naar de sterren

Extra materiaal bij deze lessen is te downloaden vanaf de website van Driestar Educatief. 

Recensie

Het boek Fascinerende ontdekkingen met kinderen is goed opgebouwd en prettig geschreven. In het eerste deel laat prof. Marc J. de Vries helder het belang van wetenschap en techniek zien. De filosofische bijdrage van Mackay vind ik persoonlijk heel waardevol. Ik kan me voorstellen dat niet-christelijke lezers dit anders kunnen zien. Ook dan is het goed om te lezen; het geeft een schitterend inkijkje in de christelijke visie. Daarnaast zullen de kernwoorden verwondering en verantwoordelijkheid breed worden gedeeld.

De lessen aan einde van het boek zijn uitnodigend. De ene les is wel makkelijker te realiseren dan de andere, maar het zijn stuk voor stuk goed doordachte en uitgewerkte lessen. Ze zijn met name geschikt voor de midden- en bovenbouw. De lessen laten zien hoe je wetenschap en techniek met verschillende vakken kunt combineren.

Het boek Fascinerende ontdekkingen met kinderen vormt een mooie combinatie van bezinning én praktijk. Die twee kunnen niet zonder elkaar. Juist de balans zorgt voor betekenisvol onderwijs.

N.a.v. Van Dam, H., Ritmeester, K., de Wilde, J.P. (red.) Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek, Uitgever: Driestar Educatief, ISBN 978-90-71287-72-5, 173 blz. € 14,95. Het boek is te bestellen bij Driestar Educatief

Kerpel, A. (2016). Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek.
Geraadpleegd op 19-09-2018,
van https://wij-leren.nl/fascinerende-ontdekkingen.php

Gerelateerd

Opleiding OICT-er
Opleiding OICT-er
opleiding tot onderwijskundig ICT-er
Timpaan Onderwijs 
Aan de slag met denkvaardigheden
Aan de slag met denkvaardigheden
Kritisch-analytisch, praktisch en creatief denken in het po
Medilex Onderwijs 
Introductieworkshop Model voor Effectief Lesgeven
Introductieworkshop Model voor Effectief Lesgeven
Praktische actiestappen voor een goede les
Bazalt | HCO | RPCZ 
Ontdekkend leren
Ontdekkend leren: uitleg - kenmerken - stappenplan
Arja Kerpel
Empirische cyclus (1)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (1)
Hanno van Keulen
Techniek talent
Talentontwikkeling met wetenschap en techniek
Hanno van Keulen
Techniek attitude
Talent en talentontwikkeling van en door leraren en scholen
Hanno van Keulen
Empirische cyclus (2)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (2)
Hanno van Keulen
Wetenschapsoriëntatie
Wetenschapsoriëntatie vwo-breed alternatief voor ANW
René Leverink
Onderzoekjes in natuur en techniek
Kleine onderzoekjes, grote resultaten
Bea Pompert
Natuurkunde vanuit verwondering
Verwondering in de les
Dick van der Wateren
Een klas van denkers
Een klas van denkers
Dick van der Wateren
Techniek: Leren door doen
Techniek: leren door doen. Hoe geef je techniek een plek in het onderwijs?
Arja Kerpel
21st century skills
21st century skills
Casper Hulshof
Onderzoekend leren
Denken, dromen, kijken en doen
Bas ter Avest










Hoe bevorder je het kiezen van bčta-techniek?
Hoe maak je bčta-techniek populair?
creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs
Hoe ontwikkel je digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs?
Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Practicum als onderwijsactiviteit
Wat is er bekend over de effectiviteit van het practicum voor het verwerven van (theoretische) begrippen uit de bčtavakken?
Kritisch denkvermogen stimuleren
Hoe stimuleer je kritisch denkvermogen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
Onderzoeksvaardigheden mbo studenten
Onderzoeksvaardigheden van mbo studenten: hoe bevorder je die?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Programmeeronderwijs stimuleert vaardigheden
Stimuleert programmeerles probleemoplossingsvaardigheden?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Verbeteren van informatievaardigheden vmbo-leerlingen
Hoe verbeter je informatievaardigheden van vmbo-leerlingen?
Internationaal basiSS 2015
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2015
Techniek en vakmanschap
Differentiatie binnen beroepsgerichte lessen Techniek & Vakmanschap
Interesse voor bčta
Interesse wekken voor bčta: Een meta-analyse van experimentele en quasi-experimentele studies
Exacte vakken 2011
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2011
Exacte vakken 2008
Exacte vakken internationaal vergeleken, 6 VWO Wiskunde B en Natuurkunde – TIMSS-Advanced 2008
Exacte vakken 2007
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2007
TEST
[extra-breed-algemeen-kolom2]



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.