Werken aan team dé uitdaging schooldirecteur

Alex de Bruijn

Senior managementadviseur bij Driestar Managementadvies en kerndocent bij Principium

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

De Bruijn, A. (2015) Werken aan team dé uitdaging schooldirecteur.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/werken-aan-team-uitdaging-schooldirecteur.php

De grootste uitdaging van leidinggevenden in het onderwijs is het werken aan de professionele ontwikkeling van het team.

Rol van de schoolleider

Uit het recentste onderzoek van de inspectie naar de kwaliteit van schoolleiders in het basis-, speciaal en voortgezet onderwijs blijkt wat we al wisten, of op zijn minst vermoedden: schoolleiders spelen een cruciale rol in de kwaliteit van het onderwijs op hun school. De grootste uitdaging voor schoolleiders vormt volgens mij het werken aan de professionele ontwikkeling in het team, beseffend dat dit direct gevolgen heeft voor de ontwikkeling van leerlingen.

Het is een uitdaging omdat de schoolleider behalve met allerlei (oplosbare) interne dilemma’s te kampen heeft met twee grote dilemma’s van externe aard waarop hij weinig greep heeft.

  • Dat is in de eerste plaats het feit dat leidinggevenden niet de hele dag kunnen werken aan de ontwikkeling van hun teamleden;
  • in de tweede plaats (de attitude van) het groeiende aantal leraren dat parttime werkt.

Het is daarom nog niet zo eenvoudig om binnen de huidige context te werken aan teamontwikkeling. Vanwege het belang van de materie wil ik toch een poging wagen om wat handreiking te doen en bezinning een impuls te geven.

Leren in groep 9

Het is voor alles goed om te beseffen hoeveel overeenkomsten er zijn tussen het leren in groep 1 tot en met 8 en het leren in het team.

Ik noem de laatste daarom groep 9. De didactische en pedagogische principes die leraren hanteren in hun klas, kunnen schoolleiders hanteren in hun team. Zo bezien kunnen schoolleiders en leraren veel van elkaar leren. Gaat het bij leraren om didactisch en pedagogisch leiderschap, voor de leidinggevende ligt dat mijns inziens niet anders.

Ik pleit dan ook voor didactisch en pedagogisch leiderschap door de hele school.

Een paar voorbeelden ter illustratie: als een team het belangrijk vindt dat leraren hoge verwachtingen hebben van leerlingen, geldt dat ook voor de schoolleider ten opzichte van de leraren, en als de leraren leerlingen willen activeren tijdens de lessen omdat dit de betrokkenheid verhoogt, dan is het voor de schoolleider belangrijk om hier in groep 9 werk van te maken!

Een dilemma voor leidinggevenden is dat ze –in tegenstelling tot leraren– niet de hele dag kunnen werken aan de ontwikkeling van degenen aan wie ze leidinggeven. Dat hangt nauw samen met de vorm van ons onderwijssysteem waarin het lesgeven op een vrij afgezonderde manier beoefend wordt. Ik realiseer me heel goed dat we ons onderwijssysteem (dat ook zijn mooie kanten heeft) niet zomaar kunnen veranderen, hoewel de tijd me wel rijp lijkt voor een stevige hervorming ervan.

Schoolleiders hebben dus –al dan niet van harte– te dealen met dit systeem.

Werkbijeenkomsten organiseren

Nog los van dit systeem kunnen schoolleiders werken aan professionele ontwikkeling door:

de traditionele vergaderingen af te schaffen of tot een minimum terug te brengen en deze te vervangen door leer- en werkbijeenkomsten waarin leraren actief met en van elkaar leren met het oog op hun vak, het primaire proces.

Laat deze leer- en werkbijeenkomsten het platform zijn waarop vooruit- of teruggekeken wordt naar gezamenlijke activiteiten tijdens lestijd.

Een mooie praktijk, die ik regelmatig zie op scholen, is het bezoeken van elkaar lessen en het vervolgens feedback geven aan elkaar. Deze vorm zou aan kracht kunnen winnen door voorafgaande aan de lesbezoeken gedurende de voorgestelde leer- en werkbijeenkomsten als leraren samen lessen voor te bereiden. Een andere vorm van samen leren is het regelmatig lesgeven in de groep van een collega, waarna de bevindingen aanleiding vormen voor een professionele dialoog gedurende een leer- en werkbijeenkomst.

Het parttimers dilemma

Een tweede dilemma voor leidinggevenden is dat zij werken met een toenemend aantal leraren dat een parttimebaan heeft. Daardoor is de praktijk veelal dat alleen tijdens gezamenlijke studiedagen het hele team bij elkaar komt. We hebben het dan over hoogstens een paar keer per jaar.

Zonder te willen stellen dat parttimers per definitie minder betrokken zijn dan fulltimers is het evident dat een collega met een (heel) kleine werktijdfactor zich over het algemeen minder betrokken voelt bij team- en schoolontwikkeling. Voor parttimers komt het werk namelijk naast een andere (kern)taak. Toch zouden parttimers zich moeten afvragen of ze zich niet alleen als leraar, maar ook als teamlid betrokken weten bij de organisatie als geheel.

De schoolleider heeft op zijn beurt de taak om de parttimers volop te betrekken bij de schoolontwikkeling. Dat kan enerzijds door optimale transparantie en anderzijds door duidelijke doelen te stellen en te werken aan eigenaarschap. Het is aan de bestuurders om in overleg met de leidinggevenden een minimumtaakomvang vast te stellen, om de kans op meer betrokkenheid te vergroten.

Willen schoolleiders verder komen dan teamontwikkeling in de marge dan zal er, hoe dan ook, een passend antwoord gevonden moeten worden op de genoemde dilemma’s.

De Bruijn, A. (2015) Werken aan team dé uitdaging schooldirecteur.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/werken-aan-team-uitdaging-schooldirecteur.php

Gerelateerd

Uitblinken in je vak
Uitblinken in je vak
Scholing als middel om de autonomie van leraren te versterken
De lerende school 
Masterclass Betrokkenheid
Masterclass Betrokkenheid
Marzano’s bewezen effectieve strategieën voor betrokken leerlingen
Bazalt | HCO | RPCZ 
Bestuursaanpak ICT
Bestuursaanpak ICT
Grip op je ICT beleid
Timpaan Onderwijs 
Groepsdynamica in de onderbouw
Groepsdynamica in de onderbouw
Groepsprocessen in de leerjaren 1, 2 en 3 van het voortgezet onderwijs
Medilex Onderwijs 
Training Van quickscan naar meerjarenbeleid
Training Van quickscan naar meerjarenbeleid

OnderwijsAdvies 
Onderwijsverslag 2013-2014
Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider
Machiel Karels
Deel 4: lessonstudy
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 4: lessonstudy
Harm Klifman
Deel 1: leren van elkaar
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 1: leren van en met elkaar.
Harm Klifman
Teamleren
Teamleren in een lerende school: samen werken aan beter onderwijs
Jan Jutten
Communicatie in school
Goede communicatie in een school
Jan Jutten
Motivatie
Motiveren is altijd demotiveren
Henk Galenkamp
Luisteren bij leiderschap
Schoolleiders en hun team: (Her)waardering luisterfunctie
Harry van de Pol
Tweetalig communiceren
Tweetalig communiceren in een lerende school
Jan Jutten
Schoolleider als regisseur
De leidinggevende in het onderwijs als regisseur: leiding geven aan leren
Robert-jan Simons
Professionele leergemeenschap
De professionele leergemeenschap
Arja Kerpel
Ga tot de mier!
Ga tot de mier! - Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties
Arja Kerpel
Leiderschap tonen
Toon leiderschap door de kantjes te markeren, dan lopen we ze er niet af.
Alex de Bruijn
Schoolleider als hitteschild
Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Alex de Bruijn
Visie en kernwaarden
Maak visie tastbaar met kernwaarden!
Alex de Bruijn










Lerende netwerken
Hoe kan een regionaal netwerk positief bijdragen aan duurzame innovatie en kwaliteitsverbetering van het voortgezet onderwijs...
Duobanen
Wat is bekend over duobanen in het onderwijs?
Professionele leergemeenschap
Wat is er bekend over de effectiviteit van samenwerking in netwerken van diverse actoren binnen het onderwijs?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Theorie van Human Dynamics
Effect van onderwijs op basis van Human Dynamics-theorie
kwaliteitsbeleid en lerend vermogen
Welke relatie is er tussen kwaliteitsbeleid en lerend vermogen?
Competentiegericht beroepsonderwijs
Teamleren in het kader van competentiegericht beroepsonderwijs
Geloof eigen kunnen leraren
Omgaan met diversiteit en geloof in eigen kunnen van leraren
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Individueel maatwerk vo MEGAband
Individueel maatwerk in voortgezet onderwijs (MEGAband)
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Evaluatieonderzoek veranderaanpak leerKRACHT 2013-2014
HRM schoolprestaties
Human Resource Management (HRM) en schoolprestaties
Professionaliseren samenwerken po
Professionaliseren en samenwerken in het primair onderwijs
Perspectieven kwaliteit
Perspectieven op kwaliteit van onderwijs
Professionele ontwikkeling leraren
Professionele ontwikkeling van leraren
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Teamontwikkeling



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.