Maak visie tastbaar met kernwaarden!

Alex de Bruijn

Senior managementadviseur bij Driestar Managementadvies en kerndocent bij Principium

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

De Bruijn, A. (2015) Maak visie tastbaar met kernwaarden!
Geraadpleegd op 14-12-2017,
van https://wij-leren.nl/kernwaarden-visie-medewerkers.php

Waar visie ontbreekt, komt het volk om. Dit aan het Bijbelboek Spreuken ontleende spreekwoord is veelzeggend. Toch kom ik in het onderwijs maar weinig mensen tegen die enthousiast reageren als het over de visie van de school of instelling gaat. Sterker nog, veel leraren kennen de visie van hun organisatie nauwelijks. Laat staan dat die leidend is voor de dagelijkse praktijk.

Een visie is volgens Van Dale synoniem aan ergens kijk op of een mening over hebben. Zeker voor organisaties met een ideëel oogmerk is dat onmisbaar. Het is daarom ook even onbegrijpelijk als onwenselijk als de visie van de organisatie niet leeft onder de medewerkers. Graag doe ik een handreiking om de visie in organisaties betekenisvol(ler) te maken.

Vliegtuig

De waan van de dag zorgt er bij veel scholen voor dat de langetermijnvisie van de organisatie weinig leeft.

Visie heeft alles te maken met de koers die een organisatie volgt. Het is het antwoord op de vraag: Waarheen gaan wij?

Organisaties die –om een beeld uit de luchtvaart te gebruiken– hun handen vol hebben aan het 'niet neerstorten' komen niet of onvoldoende toe aan de vraag naar welk punt in de verte ze eigenlijk vliegen. De taken en zorgen van alledag staan het nadenken over de toekomst in de weg.

De tijd gaat op aan zaken die belangrijk en urgent zijn, terwijl er nauwelijks tijd wordt besteed aan zaken die niet urgent, maar wel belangrijk zijn.

Zeker in een periode waarin de veranderingen over elkaar heen buitelen en scholen alles moeten doen om het vliegtuig in de lucht te houden, is de kans groot dat mensen kortzichtig worden en zich niet kunnen ontworstelen aan de luchtzakken van het hier en nu.

Landingsgestel

Een tweede reden waardoor de visie vaak niet leeft, is dat veel leraren het gevoel hebben dat de visie van hun organisatie weinig te maken heeft met de dagelijkse werkelijkheid. Niet zelden is die omschreven in prachtig proza met veel abstracte en algemene uitspraken die bij elke organisatie passen, of juist bij geen enkele.

Dat ontlokt bij veel leraren de klacht dat het zweverig is en weinig te maken heeft met de realiteit van elke dag.

Daar zie ik inderdaad een serieus probleem. Een visie heeft een ‘landingsgestel’ nodig. Wil de visie betekenis krijgen voor de mensen die elke dag bezig zijn met onderwijs en zorg, dan moet de koers de praktijk gaan raken. Dat betekent dat een visie praktisch en concreet moet worden gemaakt. Tastbaar voor alle medewerkers.

Wielen

In de praktijk ervaar ik dat kernwaarden zich uitstekend lenen voor het concretiseren van de visie van een organisatie. Zij vormen een waarde(n)vol landingsgestel en kunnen ervoor zorgen dat wat zweeft, gaat landen! Die landing begint met het in gesprek gaan over het dagelijkse werk, bijvoorbeeld aan de hand van foto’s of beelden die zijn gemaakt.

In het gesprek over de praktijk kunnen onderliggende kernwaarden worden opgespoord. Als mensen zich eenmaal bewust zijn van deze kernwaarden kunnen die vervolgens helpen om het werk bewuster en vanuit diepere motieven te doen.

Hiervoor is het wel nodig dat de kernwaarden ‘wielen’ krijgen. Stel dat een school als kernwaarde verantwoordelijkheid heeft gekozen. De vraag is dan.

  • Wat betekent deze kernwaarde nu concreet in de klas;
  • in ons team en ten opzichte van de mensen met wie we te maken hebben?
  • Wat hoor, zie en proef ik aan verantwoordelijkheid als ik de teamleden voor de klas;
  • in contacten met collega’s en ouders bezig zie?

Dat kan heel concreet gemaakt worden in gedrag en acties. Verantwoordelijkheid krijgt dan bijvoorbeeld betekenis door het feit dat leerlingen gezien en aangesproken worden als verantwoordelijk voor hun gedrag, leerproces en -resultaten. Dat heeft natuurlijk consequenties voor de praktijk en in verband daarmee voor de houding van de leraar!

Als een school de kernwaarden handen en voeten geeft door middel van concrete praktijken, vormen ze niet alleen een belangrijk kader, maar wordt dat kader ook ingekleurd. Het is altijd raadzaam om kernwaarden zichtbaar op te hangen op verschillende plekken in de school en ze op allerlei andere manieren blijvend onder de aandacht te brengen.

Maar als kernwaarden door de mensen vertaald zijn in concreet gedrag en concrete acties zal het daar niet bij blijven:

de kernwaarden zullen dan vooral geleefd en beleefd worden!

 

De Bruijn, A. (2015) Maak visie tastbaar met kernwaarden!
Geraadpleegd op 14-12-2017,
van https://wij-leren.nl/kernwaarden-visie-medewerkers.php

Gerelateerd

Professionele ontwikkeling van docenten
Professionele ontwikkeling van docenten
Een professionele leercultuur, intervisie en praktijkgericht onderzoek op school
Medilex Onderwijs 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Educatief Leiderschap
Educatief Leiderschap
Schoolleidersregister
Bazalt | HCO | RPCZ 
Visieversneller ICT
Visieversneller ICT
In één middag de onderwijskundige ICT-visie duidelijk
Timpaan Onderwijs 
Leidinggeven autonomie
Leidinggeven vanuit angst of vanuit autonomie. Wat kun jij bijdragen?
Henk Galenkamp
Pedagogisch leiderschap
Luc Stevens over pedagogisch leiderschap
Machiel Karels
Schoolinterieur
Interieur en identiteit
René Leverink
Leren zichtbaar maken
Leren zichtbaar maken - John Hattie
Arja Kerpel
Ga tot de mier!
Ga tot de mier! - Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties
Arja Kerpel
Schoolleider als hitteschild
Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Alex de Bruijn
Leiderschap tonen
Toon leiderschap door de kantjes te markeren, dan lopen we ze er niet af.
Alex de Bruijn
Onderwijsontwikkeling
Aleid Truijens: “Was onderwijs ooit niet-opbrengstgericht?”
René Leverink
Teamontwikkeling
Werken aan team dé uitdaging schooldirecteur
Alex de Bruijn










Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding
Heeft aandacht voor ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleidingen resultaat?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Individueel maatwerk vo MEGAband
Individueel maatwerk in voortgezet onderwijs (MEGAband)
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
Onderwijskwaliteit po 2009 2012
Onderwijskwaliteit in het basisonderwijs in de periode 2009-2012
Kwaliteitsbeleid
Educational governance: strategie, ontwikkeling en effecten
Omgaan met excellentie po
Omgaan met excellentie in het primair onderwijs
Schoolgrootte
Effecten van schoolgrootte op de schoolorganisatie, de kwaliteit van het onderwijsproces en de leerprestaties
Functioneren besturen po
Functioneren van besturen in het primair onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Visie en kernwaarden



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.