Wat is gepersonaliseerd onderwijs?

  Geplaatst op 29 december 2017

Rood, T. (2018). Wat is gepersonaliseerd onderwijs?.
Geraadpleegd op 22-02-2018,
van https://wij-leren.nl/gepersonaliseerd-onderwijs-wat-is-dat.php

Wat is gepersonaliseerd leren en wat vraagt het aan voorwaarden om het goed in te voeren? Welke misverstanden zijn er over gepersonaliseerd leren en wat is de juiste definitie? Gepersonaliseerd leren kan alleen op een integrale manier ingevoerd worden.​

Enkele misverstanden​

Er circuleren nogal wat misverstanden over gepersonaliseerd onderwijs. Dat leidt er toe dat veel mensen denken er het hunne mee te doen, terwijl ze in feite aan het differentiëren zijn of simpelweg tablets aan hun leermiddelen toevoegen. Die misverstanden zijn: 

  • Het heeft iets te maken met adaptieve software (ik lees soms tot mijn schrik wel eens adaptief leren, alsof de leerling iets aanpast in plaats van de software),
  • iets met passend onderwijs
  • iets met blended learning
  • eigenlijk is het een soort overdreven differentiëren
  • veel empirisch bewijs voor nut en noodzaak is er niet

Maar zo is het niet! Gepersonaliseerd onderwijs is een goed gedefinieerde, eenduidige aanpak, verankerd in het theoretisch kader van de Self Determination Theory en ruimschoots beproefd.

Gepersonaliseerd onderwijs is géén positie op het continuüm in de buurt van differentiëren, het heeft niet te maken met de introductie van ICT hardware in het klaslokaal, en het is niet iets dat je kunt invoeren langs de weg der geleidelijkheid.

Voorwaarden voor gepersonaliseerd leren​

Wat is het dan wel? In de eerste plaats is het van belang dat, om gepersonaliseerd onderwijs mogelijk te maken, aan minstens twee voorwaarden is voldaan:

(1) De groepering van leerlingen op basis van leeftijd (aangepast aan ontwikkelingssnelheid) is opgeheven.

(2) De leerlingen hebben altijd wanneer nodig de beschikking over een laptop of tablet.
Hoezeer je ook probeert blended learning en adaptieve software in het traditionele leerstofjaarklasonderwijs in te brengen, met gepersonaliseerd onderwijs ben je dan niet bezig. De 'groep' als organiserend principe moet overboord, anders ben je niet bezig met personaliseren, hoogstens met goed differentiëren.

Wat is dan die eenduidige definitie?​

Gepersonaliseerd onderwijs is een organisatie van het leerproces, waarbij de leerling samen met leerkrachten en ouders op basis van eigen doelen een eigen keuze maakt uit onderwijsaanbod, daarbij zelf een volgorde en tempo kiest, en begeleide keuzes kan maken over werkplek, mate van samenwerking en hoeveelheid instructies.1

Het is dus niet individueel onderwijs; hoewel dat voor sommige leerlingen een heel aantrekkelijk optie kan zijn – andere kinderen doen juist alles in het verband van groepjes. Noch is ICT in deze definitie betrokken, al maakt een online agenda het leven makkelijker dan een muur vol papieren roosters, voor elk kind één. En is adaptieve software (of een berg montessorimateriaal) een voorwaarde om het aan te kunnen, qua tijd.

Noch is de vrijheid van keuze, ofwel autonomie in Luc Stevens' termen, voor elk kind gelijk en daarom een valkuil; nee, als kinderen nog moeite hebben met op basis van begrip van de leerdoelen autonoom aan de slag gaan, kunnen harde en bindende afspraken over dagelijkse output en een voorgeschreven dagplanning noodzakelijke tussenstappen zijn.

Zelfs een vaste werkplek is geen taboe. Ook vraagt gepersonaliseerd onderwijs geen bijzondere planningsvaardigheid bij kinderen; wel zullen zij deze vaardigheid al doende ongetwijfeld sneller ontwikkelen dan leeftijdgenoten die in een meer reguliere onderwijssetting aan het werk zijn. Want kinderen die (nog) niet goed plannen, worden daarbij geholpen en zien bijvoorbeeld op een whiteboard of op hun apparaat hun dagelijkse output staan.

Integrale aanpak​

Gepersonaliseerd onderwijs heeft implicaties voor alle aspecten van onderwijs: pedagogisch klimaat, ouderbetrokkenheid, kwaliteitscultuur en omgang met toezichthouders. De - naar verluidt 100 - scholen die de groepen hebben opgeheven, hebben hier alle hun eigen ervaring mee en weg in gevonden.

Ouders komen meer aan het roer en zijn dus tevredener; de blackbox die school vaak is wordt een open trapveldje, waar ze zich welkom voelen. Leraren werken in een team en hebben geen eigen lokaal, zodat teamleren en een aanspreekcultuur ontstaat; op haar beurt weer de opening naar een kwaliteitscultuur in plaats van een papieren borging (wie schaft dat woord eindelijk eens af?).

Kinderen leren dat hun keuzes ertoe doen en kunnen worden aangesproken op de gevolgen daarvan voor de doelen en plannen van andere kinderen, zodat we van sanctionering en schuldvraag kunnen opschuiven richting pedagogische tact: het goede doen op het juiste moment, óók in de ogen van het kind.

De groep als object van sturing door de leerkracht (klassenmanagement) verwatert, waarmee groepsdruk, buitensluiten en pesten ook minder de kans krijgen.

Kortom: als je gepersonaliseerd leren wilt invoeren, zal het de school integraal op zijn kop zetten. Om te voorkomen dat niemand er meer iets van begrijpt, moet dat op basis van een goed doordacht plan en na een grondig kijkje in de keuken van scholen die je zijn voorgegaan. Dat worden er gelukkig steeds meer.

Goed organiseren​

De crux van onderwijs personaliseren is dat je het stellen van doelen en vastleggen van de wegen erheen, goed moet organiseren. Vijf of zes keer per jaar een gesprek met leerling, ouder en leerkracht. Een template voor een plan en een werkend portfolio zijn nodig. Ook zal het team in staat moeten zijn het werken te begeleiden door een effectieve rondgang.

Er zullen per kind methodes en softwareomgevingen worden gekozen en aangeschaft, wat kennis over het aanbod veronderstelt. Leerkrachten moeten kunnen accepteren dat zij niet constant, maar periodiek inzicht hebben in de ontwikkeling van 'hun' kinderen. De directie zal visie moeten neerleggen op pedagogisch klimaat en rol van de ouders: past het bij gepersonaliseerd onderwijs? Al deze uitdagingen bij elkaar mogen intimiderend overkomen, maar juist als je het radicaal invoert en niet half, mits en een beetje, is de kans van slagen het grootst.

1 Zie bijvoorbeeld: http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED561301.pdf

Rood, T. (2018). Wat is gepersonaliseerd onderwijs?.
Geraadpleegd op 22-02-2018,
van https://wij-leren.nl/gepersonaliseerd-onderwijs-wat-is-dat.php

Gerelateerd

Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Congres | Ondernemend leren in het mbo
Congres | Ondernemend leren in het mbo
Studenten voorbereiden op werk dat nog niet bestaat
Medilex Onderwijs 
Opleiding OICT-er
Opleiding OICT-er
opleiding tot onderwijskundig ICT-er
Timpaan Onderwijs 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Het leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Machiel Karels
Kindgericht onderwijs
Van jaarklassensysteem naar kindgericht onderwijs
Machiel Karels
Kindgericht onderwijs
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Machiel Karels
Gepersonaliseerd leren
Flip je school: het waarom van gepersonaliseerd leren
Tijl Rood
Leerplan in beeld
Leerplan in Beeld: website geeft houvast bij gepersonaliseerd leren
René Leverink
Uitgangspunt van leren
Wat staat centraal, het individu of de doelstellingen?
Wilfred Rubens
Organiseren gepersonaliseerd leren
Hoe organiseer je gepersonaliseerd onderwijs?
Tijl Rood
FTC: praktijk
Flipping The Classroom: populair, maar wat gebeurt er in de les?
Sylvia Peters
Adaptieve software
Adaptieve software zet onderwijs op zijn kop
Tijl Rood
Vijf mythes over leerbereidheid
Vijf hardnekkige mythes over leerbereidheid
Ivo Mijland










Lerarenvaardigheden in gepersonaliseerd onderwijs
Hoe laten leraren hun vaardigheden in gepersonaliseerd onderwijs zien in de praktijk?
creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
E-portfolio’s
Dragen e-portfolio’s in het basisonderwijs bij aan meer leerwinst, metacognitie en zelfsturing?
Kleuterverlenging
Wat is effectiever: verlengde kleuterbouw of snelle doorstroom naar groep 3?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Eigenaarschap leerlingen vo
Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen (vo) versterken?
Gepersonaliseerd onderwijs en effect op leerlingen
Heeft gepersonaliseerd onderwijs effect op álle leerlingen?
Gunstige lestijden vmbo
Wat zijn gunstige lestijden voor vmbo-leerlingen?
Invloed digitale leeromgevingen op leraren
Wat doen digitale leeromgevingen met leraren?
Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen
Wat is de invloed van het ‘kwartiertjesrooster’ op de taakgerichtheid van leerlingen?
Effect wisselende samensstelling basisschoolklas
Welk effect heeft de samenstelling van de basisschoolklas?
Het versterken van eigenaarschap door leerlijnen
Hoe versterk je het eigenaarschap bij leerlingen?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Mogelijkheden flexibalisering lerararenopleiding
Hoe kunnen lerarenopleidingen flexibiliseren?
Loslaten leerstofjaarklassensysteem effect op ontwikkeling
Ontwikkelen kinderen zich beter bij loslaten van leerstofjaarklassensysteem?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Strikt toepassen overgangsnormen in vo
Doubleren (VO): welk effect heeft het op de verdere schoolloopbaan?
Programmeeronderwijs stimuleert vaardigheden
Stimuleert programmeerles probleemoplossingsvaardigheden?
Welke rapportvormen geven goed inzicht?
Welke rapportvormen geven welke inzichten?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Vaardigheden gepersonaliseerd onderwijs zichtbaar in lespraktijk
Zijn vaardigheden van leraren voor gepersonaliseerd onderwijs zichtbaar?
Verbeteren van informatievaardigheden vmbo-leerlingen
Hoe verbeter je informatievaardigheden van vmbo-leerlingen?
Reflectieopdrachten en zelfregulatie
Een reflectieopdracht: is dit een struikelblok voor vmbo-leerlingen?
tijd- en plaatsonafhankelijk gepersonaliseerd leren
De online school: welke voorbeelden zijn daarvan en werkt het?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Zelfgestuurd leren
Reviewstudie: metacognitie en zelfgestuurd leren
Interventies adhd
Doen wat werkt: interventies in de klas voor kinderen met symptomen van ADHD
Zelfregulering po/vo
Het bevorderen van zelfbeoordeling en zelfregulering in het primair en voortgezet onderwijs
Studeren adolescenten
Zelfcontrole en zelfregulering bij studeren tijdens de adolescentie
Motivatie leerlingen
Motivatie van leerlingen, zelfregulering en prestaties vanaf het begin van het secundair onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Gepersonaliseerd onderwijs



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.