Acht vragen aan Wilfred Rubens over leren op afstand

Wilfred Rubens

adviseur ICT en leren bij te-learning

  

  Geplaatst op 6 mei 2020

Rubens, W. (2020). Acht vragen aan Wilfred Rubens over leren op afstand.
Geraadpleegd op 28-10-2020,
van https://wij-leren.nl/afstandsonderwijs-blended-learning.php

Wilfred Rubens is deskundige op het gebied van wat hij noemt technology enhanced learning. Hij heeft de afgelopen jaren regelmatig gepubliceerd over leren op afstand.

1.     Wat vind je, afgezien van de techniek, het grootste verschil van afstandsleren met traditionele onderwijsleersituaties?

Er zijn meerdere verschillen. Een hele belangrijke is de psychologische en communicatieve afstand die mensen ervaren. Daardoor kunnen lerenden zich eenzaam voelen.

Ook vergt volledig online leren veel zelfdiscipline en zelfregulering.

Je moet daar in je ontwerp en didactiek rekening mee houden. Je kunt dat namelijk wel bevorderen, onder meer door een heel duidelijke structuur aan te brengen in je online cursus en door lerenden voor te bereiden op online leren. 

2.     Wat moet je als leraar docent vooral niet doen als je met afstandsleren aan de gang gaat?

Eigenlijk moet je niet 1-op-1 doen wat je normaal tijdens bijeenkomsten doet. Je kunt bijvoorbeeld niet verwachten dat lerenden een groot deel van de dag live online zijn, zoals ze in een klas of collegezaal zitten.

Online leren doe je niet een hele dag. Overvraag lerenden dus niet.

Je moet alternatieve manieren bedenken waarop je lerenden kunt volgen. Je moet je ook realiseren dat veel lerenden het normaal vinden dat je hen in de klas observeert, maar niet dat je hen online monitort. Je moet je ook realiseren dat je extra helder bent in je instructies. Zeker bij asynchroon online leren merk je vaak veel te laat dat lerenden een instructie niet hebben begrepen. Ook moet je meer intensief interacties inzetten, onder meer om te voorkomen dat lerenden afhaken. Je moet vooral dingen anders doen, dan niet doen.

3.     Zou je afstandsonderwijs ook inzetten als er geen coronacrisis was? Zo ja, wanneer dan?

Dat is sterk afhankelijk van de onderwijssector. Ik zou in het basis- en ook in het voortgezet onderwijs normaliter nooit kiezen voor volledig online leren. Eerder voor vormen van blended learning.

Bij kinderen zou ik terughoudend zijn in het intensief gebruik maken van ICT voor leren.

Wel bijvoorbeeld om te oefenen en om te creëren. Zelfs als je gebruikt maakt van monitoring tools en van live online sessies, heb je bij online leren minder zicht op de ontwikkeling en het welbevinden van kinderen. Verder zijn de ontwikkelkosten hoog, terwijl daar binnen het basis- en voortgezet onderwijs niet echt besparingen tegenover staan. Overigens bepleiten aanhangers van volledig online leren, voor online leren in het basisonderwijs vanwege de mogelijkheid die je dan hebt om te personaliseren naar inhoud en niveau. Ik kijk daar meer genuanceerd tegen aan. Gepersonaliseerd leren kan ook beperkingen hebben (o.a. afhankelijk van je doelgroep).

Ik zou vooral online leren op afstand inzetten als lerenden en docenten niet of moeilijk in staat zijn om elkaar face-to-face te ontmoeten. Bijvoorbeeld als leerlingen langdurig ziek zijn of woonachtig zijn op een Waddeneiland. Of bijvoorbeeld als een combinatie van werk, studie en privé het belemmeren om wekelijks veel tijd te besteden aan reizen. Om die reden past de Open Universiteit online leren toe (combinatie van asynchroon online leren en live online leren, ook soms gecombineerd met een enkele bijeenkomst).

Blended learning wordt het nieuwe ‘normale’ 

4.     Vind je dat het kunnen werken met afstandsonderwijs ook deel moet uitmaken van competenties van leraren en dat er daarom ook aandacht aan dient te worden besteed op de lerarenopleiding?

Dit geldt in elk geval voor het kunnen toepassen van blended learning. Je bent dan beter voorbereid om volledig online te gaan, als dat noodzakelijk is. Ik mag hopen dat we een crisis zoals de coronacrisis niet vaak mee zullen maken. En je moet curricula niet baseren op incidenten, hoe ernstig een incident ook is (zoals nu).

Ik verwacht en hoop wel dat blended learning het nieuwe ‘normale’ wordt.

Daar zal binnen lerarenopleidingen aandacht voor moeten zijn.

5.     Wat ervaar je als het grootste knelpunt bij de inzet van afstandsonderwijs?

Het vermogen om leertechnologie op een didactisch effectieve manier in te zetten binnen je ontwerp. Ik snap dat je daar nu nauwelijks aan toe komt. Het vraagt om expertise, zoals het door een didactische bril kunnen kijken naar eigenschappen en functionaliteiten van leertechnologieën. Je moet dus weten wat werkt op het gebied van didactiek en je moet nieuwe gereedschappen kennen en leren gebruiken op een manier die in lijn is met een effectieve feedback. Dat kost tijd en energie, zeker als je er weinig ervaring mee hebt. Nu zie je in extreme mate dat docenten in zeer korte tijd vertrouwd moeten worden met leertechnologieën die voor hen nieuw zijn. Tegelijkertijd nadenken over en toepassen van een andere didactiek is wel erg veel gevraagd.

6.     Past het concept van de klas nog wel bij afstandsonderwijs? Of is het juist extra belangrijk?

Het is heel belangrijk dat je elkaar online ook opzoekt en ervaringen uitwisselt. Interactie en samenwerking zijn juist heel belangrijk om te voorkomen dat lerenden in een isolement raken. Verder zijn interactie en samenwerking ook zeer belangrijk voor socialisatie.

We moeten technologie mijns inziens juist vooral gebruiken voor het mogelijk maken van communicatie.

Tegelijkertijd lijkt online communiceren (bijvoorbeeld live online) ook meer inspannend dan face-to-face communiceren. Online samenwerkend leren kan verder een heel effectieve manier van leren zijn (afhankelijk van een aantal factoren). Het is trouwens geen heel gemakkelijke manier van leren. 

7.     Hoe kun je toetsing en assessment regelen binnen afstandsonderwijs?

Daar zijn verschillende vormen voor (zoals opdrachten, mondeling via applicaties als Skype). Binnen het hoger onderwijs kijkt men nu ook naar online proctoring. Je maakt een online toets en er wordt online gesurveilleerd. Daar heb je ook weer verschillende smaken in. Tot nu toe wordt hier mee geëxperimenteerd. Er gaan geluiden op om dit nu op te schalen. Ik vraag me af of dit een realistisch scenario is. 

8.     Wat kan de rol van klasse-assistenten zijn bij afstandsonderwijs?

Ik kan me voorstellen dat klasse-assistenten een rol spelen in het op afstand contact houden met leerlingen en in het modereren van live sessies, als je die houdt. Wellicht kunnen klasse-assistenten ook opdrachten binnen een digitale leeromgeving klaarzetten of structuur helpen aanbrengen binnen het online onderwijs. Het ontwikkelen van online content ligt meer op het bordje van een docent. Maar wellicht kan een klasse-assistent de docent helpen bij het zoeken van reeds ontwikkelde en opnieuw te gebruiken materialen.

Rubens, W. (2020). Acht vragen aan Wilfred Rubens over leren op afstand.
Geraadpleegd op 28-10-2020,
van https://wij-leren.nl/afstandsonderwijs-blended-learning.php

Gerelateerd

congres
Concentratie in de klas (PO)
Concentratie in de klas (PO)
Inzicht en handvatten om de focus van je leerlingen te verbeteren
Medilex Onderwijs 
training
Samen de leerkuil in
Samen de leerkuil in
De leeruitdaging
Bazalt | HCO | RPCZ 
Reflectie op afstandsonderwijs
Reflectie op afstandsonderwijs: 12 vragen voor het schoolteam.
Machiel Karels
Gepersonaliseerd onderwijs
Wat is gepersonaliseerd onderwijs?
Tijl Rood
Leren in 2020 - 1
Leren in 2020
Jos Cöp
Effectiever onderwijs
Hoe gerichte inzet van ICT leidt tot effectiever onderwijs
Jos Cöp
Digitale leermiddelen in het onderwijs
Digitaal of analoog, het maakt wat uit!
Wendy Brasz en Myra den Haan
Blended learning
Grenzen verleggen met blended learning
Sylvia Peters
Tabletprogramma's ondermijnen eigenaarschap
De leerling eigenaar van het leerproces? Niet met digitale oefenprogramma's!
Dolf Janson
Doe-het-zelf studiedag reflectie op afstandsonderwijs
Doe-het-zelf studiedag reflectie op afstandsonderwijs
Machiel Karels
Digitale dementie
Digitale dementie - Manfred Spitzer
Machiel Karels
Digitale media en kinderhersenen
Digitale media en kinderhersenen
Ewald Vervaet
Wat van waarde is in onderwijs op afstand
Over wat van waarde is in onderwijs op afstand
Rijk van Ommeren


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Helpt een spellingcontrole bij het maken van toetsen voor dyslectici?
Helpt een spellingcontrole bij het maken van toetsen voor dyslectici?
Invloed gebruik digitale media op taakgerichtheid en luisterhouding
Wat doen digitale middelen met de aandacht en concentratie?
Leerdoeldenken en eigenaarschap op het vo
Leidt leerdoeldenken tot meer eigenaarschap bij leerlingen?
Bevordering van professionele ontwikkeling bij collega-docenten
Hebben teacher leaders effect?
Mbo studenten begeleiden naar succesvol zelfsturend leren
Hoe zorg je dat een mbo-student zichzelf succesvol aanstuurt?
Leren met een licht verstandelijke beperking
Hoe bevorder je eigenaarschap bij leerlingen met een licht verstandelijke beperking?
Competenties van leerlingen om met informatie om te gaan
Goede informatie vinden: welke competenties zijn nodig?
Interventies om afleidingen gamen te weerstaan
Gamen onder schooltijd: hoe voorkom je het?
Werken met weektaak relatie metacognitieve vaardigheden
Werken met een weektaak: wat levert het op voor leerlingen?
Effect van cijfers op leerlingen
Wat doen hoge of lage cijfers met leerlingen?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
Game Interactieve Fictie
Gebruik game Interactieve Fictie (IF) in het taalonderwijs
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Afstandsonderwijs en online leren



Inschrijven nieuwsbrief


blended learning
digitale leeromgeving
e-learning
homeschooling / thuisonderwijs
ICT in het onderwijs
zelfregulatie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest