Dimensies van onderwijs

Machiel Karels

Directeur Wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij Wij-leren.nl

  

machiel@wij-leren.nl

  Geplaatst op 24 september 2020

Karels, M. (2020). Dimensies van onderwijs.
Geraadpleegd op 28-10-2020,
van https://wij-leren.nl/dimensies-van-onderwijs.php

Het model Dimensies van het onderwijs is een richtinggevend denkmodel wat gebruikt kan worden om de positie van de school te bepalen en een meerjarige visie te ontwikkelen. In het model worden leerstofgericht onderwijs en kindgericht onderwijs in beeld gebracht.

Kenmerken van het model dimensies van onderwijs

  • Het model van de dimensies van onderwijs start vanuit het 'why', de waaromvraag van onderwijs
  • Het model is in zijn aard neutraal, aangezien elke school zelf kan bepalen wat de invulling van de waaromvraag / visie is. Als er daarna maar congruent wordt doorgeredeneerd bij de invulling van de andere dimensies.
  • De kerndimensies van het model zijn onderbouwd vanuit wetenschappelijke inzichten over ontwikkelen en leren.
  • Het model is richtinggevend, omdat de vaststelling van het doel van onderwijs consequenties heeft voor de invulling van de andere dimensies. Dit geeft richting aan schoolontwikkeling.
  • De onderliggende gedachte van het model is: breng je schoolorganisatie voor leraren en leerlingen in lijn met je opvatting over leren en ontwikkelen van kinderen en volwassenen.
  • Het model brengt daarmee onderwijskundige en veranderkundige inzichten bij elkaar. Daardoor ontstaan er duurzame veranderingen.

De cognitivistische leertheorie is de onderlegger onder de linkerkant van het model. De rechterkant van het model wordt ingevuld op basis van ideeën uit het (sociaal) constructivisme.

Doel / focus / visie

De basisgedachte achter de dimensies van het model is, dat je als school eerst grondig doordenkt wat je visie op leren en ontwikkelen is. En welke doelen je vanuit dat inzicht met de leerlingen wilt bereiken. Je stelt als team vast wat het gezamenlijk verlangen is: Hoe wil ik dat de leerlingen de school verlaten? Over welke kennis, houding en vaardigheden moeten zij op dat moment beschikken? Dit is de invulling van de eerste dimensie: doel/focus.

Congruentie

Vervolgens moet de invulling van de andere dimensies hiermee in lijn zijn. Het model van de dimensies bevat daarom vervolgens drie basale dimensies: pedagogiek, didactiek en leerstof. De invulling van deze dimensies moet ondersteunend zijn aan het gezamenlijk verlangen. 

Je hebt bij het doel van het onderwijs bijvoorbeeld samen vastgesteld dat je een zelfstandige leerhouding als belangrijke opbrengst van het onderwijs ziet. Dan zal je qua pedagogisch gedrag een coachende houding moeten hebben. Een zelfstandige leerhouding ontwikkelen leerlingen immers niet door sturend leraargedrag in een systeem van volgzaamheid.

Ondersteunende dimensies

De vier volgende dimensies zijn organisatievorm, differentiatie, toetsen en rapportage. Deze onderdelen van het onderwijs dienen het pedagogische en didactische gedrag en het omgaan met leerstof te ondersteunen. Dergelijk leraargedrag functioneert namelijk niet in het luchtledige. Het vraagt om ondersteunende structuren en werkwijzen.

Cultuur en leiderschap

De invulling van de dimensies wordt dus gedaan op basis van een visie op leren en ontwikkelen. Die visie beperkt zich niet tot het leren van leerlingen, maar strekt zich ook uit tot het leren van volwassenen. Daarom zullen de onderste delen van het model in lijn moeten zijn met de bovenste dimensies.

Als je wilt dat leraren coachend gedrag laten zien, zal je als schoolleider geen sturende en directieve houding moeten hebben.

Dimensies van het onderwijs - Karels

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster.

Uitgebreide toelichting

De beweging die scholen kunnen maken op elk van de dimensies, wordt uitgebreid beschreven in het artikel "Deze 12 onderwijsveranderingen zijn kindgericht en toekomstbestendig".

Daarnaast is het mogelijk om als school zelfstandig een studiedagdeel vorm te geven middels de beschrijving "Zo maak je richtinggevend beleid voor je school".

Bronnen

  • Behaviorism, cognitivism, constructivism: Comparing critical features from an instructional design perspective. Ertmer, P.A. & Newby, T.J. (2013). Performance improvement quarterly, 26, 43-71.
  • The influence of experience and deliberate practice on the development of superior expert performance. Ericsson, K.A. (2006). In Ericsson, K.A., Charness, N., Feltovich, P.J. & Hoffman, R.R. (red.), The Cambridge handbook of expertise and expert performance, 38, 685-705.
  • A review of Piagetian studies relevant to science instruction at the secondary and college level. Chiapetta, E.L. (1976). Science Education, 60, 253-261.
  • Theory into practice: How do we link? Bednar, A.K., Cunningham, D., Duffy, T.M. & Perry, J.D. (1991) In G.J. Anglin (red.), Instructional technology: Past, present, and future. Englewood: Libraries Unlimited
  • Learning Theory and Educational Intervention: Producing Meaningful Evidence of Impact Through Layered Analysis. Cianciolo, A. T., & Regehr, G. (2019). Academic Medicine, 94(6), 789-794.
  • Constructivist, problem-based learning does work: A meta-analysis of curricular comparisons involving a single medical school, Schmidt, H. G., Van der Molen, H. T., Te Winkel, W. W., & Wijnen, W. H. (2009) Educational Psychologist, 44(4), 227-249.
  • The case for plural PBL: an analysis of dominant and marginalized perspectives in the globalization of problem-based learning, Frambach, J. M., Talaat, W., Wasenitz, S., & Martimianakis, M. A. (2019). Advances in Health Sciences Education (link) 1-12
  • Problem-based learning is compatible with human cognitive architecture: Commentary on Kirschner et al. Schmidt, H. G., Loyens, S. M., Van Gog, T., & Paas, F. (2007). Educational Psychologist, 42(2), 91-97.

Karels, M. (2020). Dimensies van onderwijs.
Geraadpleegd op 28-10-2020,
van https://wij-leren.nl/dimensies-van-onderwijs.php

Gerelateerd

adviestraject
Leren Zichtbaar Maken
Leren Zichtbaar Maken
John Hattie
Bazalt | HCO | RPCZ 
congres
Zichtbaar maken van data en doelen
Zichtbaar maken van data en doelen
Leerlingen betrekken bij hun groeiproces in leren en gedrag
Medilex Onderwijs 
Beleid school maken
Zo maak je richtinggevend beleid voor je school.
Machiel Karels
Groepsdoorbrekend werken
10 vragen over de implementatie van groepsdoorbrekend werken bij de basisvakken.
Machiel Karels
Van methodeslaaf naar didactisch expert
Van methodeslaaf naar didactisch expert.
Machiel Karels
Toekomstbestendig onderwijs
Deze 12 onderwijsveranderingen zijn kindgericht en toekomstbestendig
Machiel Karels
Leraarvaardigheden kindgericht onderwijs
Leraarvaardigheden voor kindgericht onderwijs
Machiel Karels
Kind is eigenaar van zijn ontwikkeling
Het kind is eigenaar van zijn ontwikkeling en is daarvoor competent
Luc Stevens
Kindgerichte kwaliteitszorg
Kindgericht onderwijs vraagt inzicht in het leerpotentieel van kinderen
Machiel Karels
Gepersonaliseerd onderwijs versus EDI
Is gepersonaliseerd onderwijs een tegenhanger van effectieve instructie?
Machiel Karels
Kindgericht onderwijs
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Machiel Karels
Leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Het leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Machiel Karels
Persoonsvorming: socialisatie of subjectificatie
Persoonsvorming in het onderwijs: Socialisatie of subjectificatie?
Gert Biesta
Doe-het-zelf studiedag reflectie op afstandsonderwijs
Doe-het-zelf studiedag reflectie op afstandsonderwijs
Machiel Karels


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Maarten van Buuren over autonomie en zelfsturing volgens Spinoza
Maarten van Buuren over autonomie en zelfsturing volgens Spinoza
redactie
Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 0012
Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 0012
redactie
Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002
Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002
redactie
Leerdoeldenken en eigenaarschap op het vo
Leidt leerdoeldenken tot meer eigenaarschap bij leerlingen?
Welk verband bestaat er tussen leesmotivatie en begrijpend lezen?
Beïnvloedt leesmotivatie de prestaties voor begrijpend lezen?
Verwachtingen van werkgevers over mbo studenten
Welke verwachtingen schept een MBO-excellentieprogramma?
Motiveren van mbo-studenten voor presentaties
Hoe gaan mbo-studenten presenteren leuk vinden?
Mbo studenten begeleiden naar succesvol zelfsturend leren
Hoe zorg je dat een mbo-student zichzelf succesvol aanstuurt?
Vergroot huiswerk verantwoordelijkheid voor eigen leerproces?
Vergroot huiswerk verantwoordelijkheid voor eigen leerproces?
Leeropbrengst unitonderwijs versus klassikaal onderwijs
Welk verschil in leeropbrengst is er tussen unit- en klassikaal onderwijs?
Leren met een licht verstandelijke beperking
Hoe bevorder je eigenaarschap bij leerlingen met een licht verstandelijke beperking?
Bewegend leren in het vo en mbo
Helpt bewegend leren ook voor pubers en adolescenten?
Werken met weektaak relatie metacognitieve vaardigheden
Werken met een weektaak: wat levert het op voor leerlingen?
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Prestaties en etniciteit
Motivatie bij verschillende prestatieniveaus en sociale en etnische achtergrond
Toetsing en motivatie
Invloed van toetsing op motivatie: effecten en mechanismen in verschillende contexten
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Dimensies van onderwijs



Inschrijven nieuwsbrief


autonomie
cognitivisme
didactiek
eigenaarschap
groepsdoorbrekend werken
intrinsieke motivatie
kindgericht onderwijs
ontwikkelingsgericht onderwijs
pedagogiek
portfolio
sociaal constructivisme
zelfdeterminatie theorie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest