Doe-het-zelf studiedag reflectie op afstandsonderwijs

Machiel Karels

Directeur Wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij Wij-leren.nl

  

  Geplaatst op 18 mei 2020

De periode van afstandsonderwijs heeft alle onderdelen van de school op z'n kop gezet. Deze dynamiek is een geweldige kans om op te reflecteren, ten gunste van de schoolontwikkeling. In dit artikel werk ik een studiedag rondom deze reflectie uit, inclusief opdrachten en materialen. Je kan deze studiedag in principe als schoolteam zelfstandig uitvoeren met elkaar.

De onderlegger onder deze studiedag is het artikel "Reflectie op afstandsonderwijs, 12 vragen voor het schoolteam."

Globale opzet

Tijden zijn louter ter indicatie en zullen sterk afhangen van hoeveel tijd je met elkaar wilt nemen voor het betreffende punt. En hoeveel daar al over gesproken is op school.

  • Introductie / inspiratie / discussie (20 minuten)
  • Het waarom / why / gezamenlijk verlangen (30 minuten)
  • Toelichting model dimensies van onderwijs (10 minuten)
  • Reflectie op de dimensies (45 minuten)
  • Pauze
  • Presentatie van opbrengst reflectie (20 minuten)
  • Opdracht prioritering en uitwerking (45 minuten)
  • Afsluiting en afspraken (15 minuten)

Inspiratie

Het is altijd zinnig om een studiedag te beginnen met een inspirerend of prikkelend videofragment over ontwikkeling of onderwijs. Daarmee wordt allerlei voorkennis en visie geactiveerd en daar kan je dan mooi op aansluiten bij het vervolg. Tussendoor kun je dergelijke fragmenten natuurlijk ook goed gebruiken om de studiedag afwisselend te houden of om de after-lunch-dip op te vangen. Je kunt de discussie over zo'n fragment structureren en diepgang geven door vragen op te stellen. Bijvoorbeeld:

Welke elementen uit het fragment spreken je aan? Wat raakt jouw motivatie? Wat zou je graag meer op school terug willen zien? Welke lessen trek je hieruit voor je eigen praktijk?

Enkele suggesties qua videofragmenten:

En:

Starten vanuit het waarom

Wat je ook doet aan schoolontwikkeling, altijd is het belangrijk om te starten vanuit het waarom / why. Wat willen wij met onze leerlingen bereikt hebben aan het einde van de schoolloopbaan? Als je hier als school al heldere beelden over hebt, kun je volstaan met de beknopte opdracht die even verderop als bijlage beschikbaar is. Is dit niet het geval, doe hier dan eerst een wat uitgebreidere opdracht over. Je hebt dan je gezamenlijk verlangen vastgesteld.

Congruentie

Als je goed helder hebt wat jullie gezamenlijk verlangen is, kun je samen nadenken of alle onderdelen van het onderwijs dit verlangen wel ondersteunen en er mee in lijn zijn. Deze denklijn zie je terug in het model dimensies van het onderwijs. Licht dit model toe aan het team, zodat duidelijk is hoe de diverse onderdelen met elkaar samenhangen.

dimensies van onderwijs reflectie

Bij elke dimensie zijn vragen te stellen om op te reflecteren. Deze vragen zie je terug in het artikel Reflectie op afstandsonderwijs, 12 vragen voor teams. In samenwerking met Lidwien Kok heb ik deze vragen uitgewerkt in opdrachten. Je kunt de opdrachten hier downloaden. Als je ze print op A3 heeft het team wat meer schrijfruimte.

Opdracht reflectie op dimensies

  • Verdeel het team in drie groepen.
  • Neem de werkbladen van de dimensies pedagogiek, didactiek en leerstof en laat iedere groep met één van die dimensies aan de slag gaan volgens het opdrachtblad.
  • Na ongeveer 10 minuten / een kwartier laat je de werkbladen rouleren en vullen de groepen elkaars reflectie aan. Dit herhaal je tot elke groep op alle drie de dimensies gereflecteerd heeft.
  • Tenslotte presenteert iedere groep de uitkomst van het opdrachtblad dat zij als laatste hadden. Kern van de presentatie is het laatste onderdeel van de opdracht: Wat nemen we n.a.v. deze reflectie mee? Wat willen we continueren / vasthouden of juist verder uitwerken?

Variatie: Je kunt met de andere dimensies op precies dezelfde manier aan de slag, bijvoorbeeld in een tweede deel van de studiedag of tijdens een ander teammoment.

Als je een heel groot team hebt, kun je het team ook in zes groepen verdelen en wél alle dimensies gelijktijdig bespreken. Het rouleren van de groepen moet je dan even iets anders inrichten. De groepen 1,2 en 3 rouleren dan en de groepen 4, 5 en 6.

studiedag reflectie op onderwijs

Opvolging / afspraken

De punten die voortkomen uit het laatste deel van de opdracht zijn met name belangrijk voor het vervolg. Spreek met elkaar af wie deze punten verzamelt en op welke manier ze uitgewerkt gaan worden. Je zou bijvoorbeeld voor elk actiepunt een eigenaar af kunnen spreken. Als het goed is, hebben deze voornemens gevolgen voor het schoolplan en het jaarplan.

Opdracht prioriteren en uitwerking

De in de vorige opdracht gekozen actiepunten c.q. initiatieven kunnen heel verschillend zijn qua grootte, impact en uitvoering. Je kunt ze als team daarom prioriteren en verder uitwerken. Hiervoor kan het volgende werkblad gebruikt worden: Uitwerking initiatieven.

  • Schrijf eerst de initiatieven op losse velletjes. Zaken die bij elkaar horen, kunnen geclusterd en bij elkaar op één vel geschreven worden.
  • Verdeel het team nu in net zoveel groepen als dat er vellen met initiatieven zijn.
  • Elke groep werkt nu op het A3 werkblad een initiatief uit qua tijdpad, tussendoelen, succesmaten etc. Schrijf bij de uitwerking op waar jullie nu staan, welke hobbels jullie denken tegen te komen, welke tussenstappen je voor je ziet en welke succesmaten er zijn om na te gaan of jullie op de goede weg zijn.
  • Als afsluiting kan elke groep de eigen uitwerking aan de andere teamleden presenteren.
reflectie studiedag

Procesbegeleiding

Het zal van de specifieke situatie per school afhangen in welke mate er behoefte is aan een procesbegeleider tijdens een studiedag zoals in dit artikel beschreven. Op bepaalde momenten moeten er namelijk wel zaken toegelicht en in een groter onderwijskundig kader geplaatst worden. Daarnaast kan een procesbegeleider het proces stroomlijnen en bewaken en kan de schoolleider dan zelf onderdeel uitmaken van het team in de discussies. Mogelijk is er bovenschools hiervoor voldoende deskundigheid aanwezig?

Let bij de keuze van een procesbegeleider op de volgende vaardigheden:

Procesbegeleider vaardigheden

Een studiedag moet altijd toegesneden zijn op de specifieke situatie van de school. Als je hem zelf vorm geeft, zul je dat automatisch doen. Een procesbegeleider zal hiervoor vooraf goed moeten overleggen om af te stemmen op de beginsituatie van de school.

Natuurlijk kan je ook een externe procesbegeleider of trainer inhuren. Neem gerust contact op als jullie reguliere adviesbureau hier niet mee uit de voeten kan. Contact kan via machiel@wij-leren.nl of 06-21 33 84 11

Gerelateerd

Beurs
Kom naar de NOT 2023!
Kom naar de NOT 2023!
Het event voor onderwijsprofessionals in KO, PO & VO. Van 24 t/m 28 jan 2023 Jaarbeurs te Utrecht.
NOT 
Luchtkwaliteit
Schonere lucht met licht
Schonere lucht met licht
Tot 99,99% minder virussen in 10 minuten dankzij UV-C desinfecterende luchtreinigers. Dat kan!
Signify 
Scholing
Team en leiderschap
Team en leiderschap
Maak je samen sterk, zowel in als rondom het klaslokaal
oo.nl 
cursus
Positief leiderschap vanuit transactionele analyse
Positief leiderschap vanuit transactionele analyse
Creëer een gemotiveerd en pro-actief team
Medilex Onderwijs 
ICT oplossingen
Wil jij je ook geen zorgen meer maken?
Wil jij je ook geen zorgen meer maken?
Alles in één keer goed geregeld met de laptops van The Rent Company. Kies voor gemak en zekerheid.
The Rent Company 
Schonere lucht met licht Beleid school maken
Zo maak je richtinggevend beleid voor je school.
Machiel Karels
Systeemcrisis in het onderwijs
Het onderwijs verkeert in een systeemcrisis.
Machiel Karels
Leerachterstand en visie
Wat zegt 'leerachterstand' over onze visie op leren?.
Machiel Karels
Reflectie op afstandsonderwijs
Reflectie op afstandsonderwijs: 12 vragen voor het schoolteam.
Machiel Karels
Dimensies van onderwijs
Dimensies van onderwijs
Machiel Karels
Homogeen of heterogeen groeperen
Homogeen en heterogeen groeperen bij ontwikkelingsgericht onderwijs
Dolf van den Berg
Toekomstbestendig onderwijs
Deze 12 onderwijsveranderingen zijn kindgericht en toekomstbestendig
Machiel Karels
Kindgerichte kwaliteitszorg
Kindgericht onderwijs vraagt inzicht in het leerpotentieel van kinderen
Machiel Karels
Kindgericht onderwijs
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Machiel Karels
Afstandsonderwijs en online leren
Acht vragen aan Wilfred Rubens over leren op afstand
Wilfred Rubens
Wat leerlingen nu leren - afstandsonderwijs
Wat leerlingen nu leren
redactie
De staat van het onderwijs in 2020
De Staat van het Onderwijs 2020
Myriam Lieskamp
Leerachterstand: waar lopen ze op achter?
Leerachterstand? Maar waar lopen ze op achter?
Ivo Mijland


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
redactie
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
redactie
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
redactie
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
redactie
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
redactie
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
redactie
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
redactie
Inzet onderzoekend en ontwerpend leren op vmbo
Stimuleert onderzoekend leren bij vmbo-t-leerlingen leren samenwerken en communiceren?
Competenties van werkbegeleiders in hybride leeromgevingen mbo
Welke competenties zijn nodig voor begeleiders in hybride leeromgevingen?
Effectieve aanpak zwakke basisscholen
Hoe help je zwakke basisscholen verder?
Factoren die de inzet van ICT effectiever maken in bo
Hoe verbeter je de effectiviteit van ICT-inzet in het primair onderwijs?
Driehoeksgesprek tussen leerkracht, leerling en ouders
Een driehoeksgesprek: hoe bevorder je actieve deelname van ouders?
zittenblijven mbo -4
Zittenblijven op het MBO: is dat helpend?
Effectieve prikkels voor een duurzame kwaliteitsverbetering
Hoe stimuleer je scholen tot duurzame kwaliteitsverbetering?
Stimulansen voor het effectief kennisdelen in professionele netwerken
Hoe stimuleer je actief kennisdeling?
Fysieke of digitale bijeenkomst effect op leerkracht
Leren leraren het meest van een fysieke of digitale bijeenkomst?
Is een periodieke indeling van het schooljaar effectief?
Competentiegericht beroepsonderwijs
Teamleren in het kader van competentiegericht beroepsonderwijs
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Individueel maatwerk vo MEGAband
Individueel maatwerk in voortgezet onderwijs (MEGAband)
Professionaliseren samenwerken po
Professionaliseren en samenwerken in het primair onderwijs
Perspectieven kwaliteit
Perspectieven op kwaliteit van onderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]



afstandsonderwijs
kindgericht onderwijs
leerstofjaarklassensysteem
lerende school
ontwikkelingsgericht onderwijs
schoolontwikkeling
teamleren

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest