Vrijheid van onderwijs

In artikel 23 van de Nederlandse grondwet is bepaald dat er vrijheid van onderwijs is. Dat wil zeggen dat iedereen een school mag oprichten die past bij zijn religieuze, onderwijskundige of levensbeschouwelijke visie.

De eerste regel van artikel 23 van de Grondwet luidt: ‘Het onderwijs is een voorwerp van aanhoudende zorg der regering.’ Artikel 23 is de uitkomst van de welbekende schoolstrijd, waarin eerst werd gestreden voor het mogen stichten van bijzondere scholen en er uiteindelijk werd gestreden voor de gelijke bekostiging ervan. In 1917 werd dit vastgelegd in artikel 192 van de Grondwet, wat na de herziening ervan in 1983 artikel 23 werd.

Artikel 23 regelt de gelijke bekostiging van openbaar en bijzonder onderwijs, maar bepaalt ook dat de overheid de bevoegdheid heeft om deugdelijkheidseisen te stellen aan al het bekostigde onderwijs. In artikel 23 ligt op deze manier een visie besloten op de verhoudingen tussen overheid en onderwijs en hun wederzijdse begrenzing. Het gaat om een balans tussen de klassieke grondrechten en de sociale grondrechten, oftewel het recht om vrij te zijn van overheidsbemoeienis en het recht op overheidszorg. In regel 2 en 5 van artikel 23 zijn beide aspecten duidelijk herkenbaar:
 
“Het geven van onderwijs is vrij, behoudens het toezicht van de overheid… 
De eisen van deugdelijkheid…met inachtneming van de vrijheid van richting.”
 
Het artikel maakt dus duidelijk dat de grondwetgever meent dat de vrijheid van onderwijs zowel tegenover als door de overheid gerealiseerd moet worden. Artikel 23 is daarmee een tussenmodel van scheiding van kerk en staat.

De Inspectie van het Onderwijs onderzoekt bij alle scholen de onderwijskwaliteit, maar mag zich niet bemoeien met aspecten op het gebied van religie of levensbeschouwing.

Gerelateerd

Vrijheid voor onderwijs: wat heeft de school nodig om school te zijn?
Van vrijheid van onderwijs naar vrijheid voor onderwijs; een onderwijspedagogisch argument.
Gert Biesta
Vrijheid van onderwijs
Vrijheid van onderwijs: essentieel voor vorming van kinderen en jongeren .
Gerdien Bertram-Troost
Balanceren tussen vrijheid en deugdelijkheid
Artikel 23: balanceren tussen vrijheid en deugdelijkheid.
Symen van der Zee
Drie instrumenten voor burgerschapsvorming
Aan de slag met burgerschapsvorming
Jaap Versfelt
Burgerschapsonderwijs
Burgerschap in de school
René Leverink
Drie instrumenten voor burgerschapsvorming
Aan de slag met burgerschapsvorming
Jaap Versfelt
Handboek onderwijsrecht
Handboek onderwijsrecht
Myriam Lieskamp
Veranderend toezicht onderwijsinspectie
Veranderend toezicht
Myriam Lieskamp
Een school in transitie
Een school in transitie - samenhang tussen vorm en inhoud
Machiel Karels
Echte vrijheid in en door het onderwijs
Onderwijs dat vrij maakt
Hartger Wassink


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Omix Webtalks met Adjiedj Bakas - De onderwijsinrichting van morgen
Omix Webtalks met Adjiedj Bakas - De onderwijsinrichting van morgen
redactie
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
redactie
Hoe is de mens geworden wie hij is? Tjipcast 006
Hoe is de mens geworden wie hij is? Tjipcast 006
redactie
Ouderversie van de SDQ geschikt om problemen te signaleren
Is de SDQ een betrouwbaar meetinstrument?
leren van leerlingen basis-kader-beroepsgerichte leerweg
Leren leerlingen van het vmbo anders?
Factoren die belemmeren of stimuleren tot buitenlandervaring
Wat brengt mbo-studenten tot de keuze voor een buitenlandervaring?
Principes dalton en freinetonderwijs bruikbaar volwassenonderwijs
Welke principes van het dalton- en freinetonderwijs zijn inzetbaar bij volwasseneducatie?
Bevorderen van duurzaam afvalgedrag leerlingen
Hoe bevorder je duurzaam afvalgedrag van leerlingen?
Tijdsbesef ontwikkelen door geschiedenislessen in onderbouw
Kunnen geschiedenislessen historisch tijdsbesef versterken?
Effect bestuurlijke inrichting po kwaliteit bestuur
Wat is het effect van bestuurlijke inrichting in het primair onderwijs?
Hoe kunnen middelbare scholen zich verbinden met de wijk?
Hoe kunnen middelbare scholen zich verbinden met de wijk?
Inburgeraars en het nut van het vut-model
Volwassen inburgeraars en het nut van het vut-model
Inzet van tussenuren positief op leerresultaten
Wat kan de inzet van tussenuren betekenen?
Invloed scholen burgerschap leerlingen
Invloed van scholen op burgerschap van leerlingen
Burgerschapscompetenties
Schoolkenmerken voor ontwikkeling van burgerschapscompetenties
Burgerschapsonderwijs VO
Burgerschapsonderwijs in het voortgezet onderwijs internationaal vergeleken
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Socialisatie leerlingen
Onderwijssystemen en de socialisatie van leerlingen in actief burgerschap
[extra-breed-algemeen-kolom2]



bijzonder onderwijs
burgerschap
dalton-onderwijs
freinet onderwijs
jenaplan-onderwijs
lumpsum
montessori-onderwijs
openbaar onderwijs
toezichtkader
traditioneel vernieuwingsonderwijs
vrijeschoolonderwijs
vrijheid van onderwijs

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest