Dyslexie - kenmerken - tips

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). Dyslexie - kenmerken - tips.
Geraadpleegd op 20-07-2018,
van https://wij-leren.nl/dyslexie-kenmerken.php

Hardnekkig spellingprobleem​

Dyslexie is een stoornis waarbij het kind een hardnekkig probleem heeft met spelling en met lezen op woordniveau. Bij een kind met dyslexie gaat het lezen en spellen veel moeizamer dan op grond van zijn/haar intelligentie verwacht mag worden. Kinderen met dyslexie gaan ondanks veel en gericht oefenen (bijna) niet vooruit.

Dylexie is echt een technisch leesprobleem en geen probleem op het gebied van begrijpend lezen, al kan het wel belemmerend zijn bij begrijpend lezen. De definitie van dyslexie van de Gezondheidsraad is: 'het verschijnsel waarin automatisering van woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen) zich niet, dan wel zeer onvolledig of zeer moeizaam ontwikkelt’.

Feiten

Een paar feiten op een rij:
  • Dyslexie komt voor bij ongeveer 2-4% van alle Nederlanders.
  • Drie keer zoveel jongens als meisjes hebben dyslexie.
  • Bij dyslexie speelt erfelijkheid een grote rol. Als één van de ouders dyslexie heeft, dan heeft het kind 40 tot 50% kans op dyslexie. Als beide ouders dyslexie hebben, dan is de kans zelfs 80%. Als er in de hele familie geen dyslexie voorkomt, dan is de kans op dyslexie erg klein.

Kenmerken

Het is van groot belang om dyslexie vroeg te signaleren. Hoe eerder het kind passend onderwijs krijgt, hoe eerder een goede basis gelegd wordt. Dit kan de ernst van de problemen verminderen en ervoor zorgen dat het kind beter meekomt in de klas.
Hieronder volgen kenmerken van dyslexie, onderverdeeld in drie groepen:
  • Voor de basisschooltijd.
  • In de kleutertijd.
  • Vanaf groep drie.
Een kind hoeft niet aan alle symptomen te voldoen om dyslexie te hebben.

Kenmerken voor de basisschooltijd

  • Het kind kruipt en loopt laat.
  • Het kind begint laat met praten en de spraakontwikkeling gaat langzamer dan bij leeftijdsgenootjes. 
  • Het kind praat traag en heeft problemen om woorden uit te spreken.
  • De motorische ontwikkeling blijft achter in vergelijking met leeftijdsgenootjes. Een kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met het hanteren van bestek. 

Kenmerken in de kleutertijd

  • Het kind heeft moeite met het schrijven van de eigen naam.
  • Het kind schrijft letters vaak gespiegeld.
  • Het kind heeft moeite met het leren van basiskennis, zoals de kleuren en getallen.
  • Het kind werkt minder precies bij het knutselen, knippen en plakken.

Kenmerken vanaf groep drie

Vanaf groep drie zijn de moeilijkheden met lezen, schrijven en spellen duidelijk merkbaar. Enkele signalen:
  • Het kind ziet letters dansen en haalt letters door elkaar: ‘dorp’ en ‘drop’.
  • Het kind kan het tempo van de klas niet bijhouden.
  • Het kind kan last hebben van hoofdpijn of het heeft vage oogklachten. 
  • Het kind beheerst het alfabet slecht. 
  • Langzame letterherkenning, vooral van klanken: eu en ui, oe en ou etc.
  • Problemen met het handschrift en met andere motorische vaardigheden.
  • Het kind is onhandig met (vul)pennen.
  • Ondanks eindeloze oefeningen toch slechte cijfers voor dictees.
  • Het kind blijft in spiegelschrift schrijven en draait klanken om: b en d, 6 en 9, q en p etc.
  • Het kind maakt spelfouten bij het overschrijven.
  • Lezen blijft achter op klasgenoten.
  • Het kind heeft weinig concentratie bij het lezen en is snel moe na het lezen.
  • Voorlezen gaat hakkelend en stotterend. Soms heeft het kind achteraf geen idee wat hij gelezen heeft.
  • Het kind kan links en rechts niet goed uit elkaar houden.
  • Het kind heeft moeite met het leren van analoog klokkijken.
  • Het kind heeft moeite met het leren van tafels en andere logische reeksen.
De symptomen en fouten nemen erg toe onder tijdsdruk, emotionele spanning, bij een slechte gezondheid of als het kind in de war is.

Positieve kenmerken

Laten we vooral de positieve kenmerken niet vergeten:
  • Kinderen met dyslexie zijn vaak creatieve, beeldende of logische denkers. 
  • Kinderen met dyslexie kunnen vaak goed het overzicht bewaren. Ze blijven niet hangen in details, maar hechten juist aan het totaalplaatje in hun hoofd.
  • Kinderen met dyslexie nemen informatie veel beter op. Als het kind nieuwe kennis heeft verworven, blijft dat ook veel beter hangen.
  • Kinderen met dyslexie zijn vaak heel praktisch ingesteld. 

Diagnose

In Nederland mag de diagnose dyslexie alleen gesteld worden door een arts, gezondheidszorgpsycholoog of een orthopedagoog die opgenomen is in het BIG-register. 
Voordat een diagnose gesteld wordt, moet uitgesloten zijn dat er een andere verklaring is voor de  lees- en spellingproblemen. Bijvoorbeeld een andere stoornis of slecht lees- en spellingonderwijs op de basisschool. Ook moet de school kunnen aantonen dat met goede bijlessen de achterstand niet afneemt.

Behandeling

Dyslexie is niet te genezen. Behandelingen en therapieën kunnen  het probleem niet voor 100% oplossen, maar ze kunnen wel helpen in het leren omgaan met dyslexie. Een goede behandelmethode sluit zoveel mogelijk aan bij het kind. Daarom is het goed om de volgende vragen te stellen:
  • Wat zijn de sterke kanten van het kind?
  • Wat motiveert het kind?
  • Welke middelen passen bij het kind? (computers etc.)

Tips voor de leerkracht

  • Geef extra tijd bij klassikaal werk en zet de leerling eventueel in een apart kamertje.
  • Houd er rekening mee dat het kind langzaam reageert op klassikaal gestelde vragen.
  • Maak het bord niet te snel schoon, maar controleer of de leerling de aantekeningen heeft opgeschreven.
  • Laat de aantekeningen kopiëren voor deze leerling.
  • Dyslectische leerlingen zijn vaak gevoelig voor storingen en rommeligheid. Daarom is het goed om hen vooraan in de klas te zetten, zodat ze weinig afleiding hebben.
  • Dyslectische leerlingen hebben vaak moeite met meerkeuzevragen. Probeer dit zoveel mogelijk te vermijden.
  • Geef korte, duidelijke opdrachten en houd de hoofdlijn van de les vast.
  • Voorkom zoveel mogelijk nieuwe negatieve ervaringen.

Populaire boeken over dyslexi​e

Dit is dyslexie

Een compleet, zeer leesbaar handboek over dyslexie.

Expert Prof. dr. Aryan van der Leij geeft op beknopte en zeer toegankelijke manier inzicht in deze lastige stoornis.

De gave van dyslexie

Waarom zelfs heel slimme mensen niet kunnen lezen... en hoe ze het kunnen leren.

De gave van dyslexie

Dyslexie en touwtjespringen

Praktisch hulpboek voor ouders van kinderen die lezen lastig vinden.

 

 

Kerpel, A. (2014). Dyslexie - kenmerken - tips.
Geraadpleegd op 20-07-2018,
van https://wij-leren.nl/dyslexie-kenmerken.php

Gerelateerd

Voorkom leesproblemen met BOUW!
Voorkom leesproblemen met BOUW!
Bouw! is een effectief computergestuurd interventieprogramma
OnderwijsAdvies 
Taalaudit
Taalaudit
Laat het taal- en leesonderwijs van uw school analyseren
BCO Onderwijsadvies 
Dyslexie in het vo
Dyslexie in het vo
Begeleiding en ondersteuning in de klas
Medilex Onderwijs 
Begeleiding dyslexie
Naar een brede begeleiding van dyslexie in het basisonderwijs
Terry van de Beek
Dyslexie behandeling
Behandeling van dyslexie met de FL methode
Anna Bosman
Dyslexie en depressie
Depressie en angst bij basisschoolleerlingen met dyslexie
Anna Bosman
Lettertype Dyslexie
Positieve ervaringen met het lettertype ĎDyslexieí: Een placebo effect?
Anna Bosman
Eindexamen en dyslexie
Eindexamen doen met dyslexie in 2015. Een verhaal uit de praktijk.
Terry van de Beek
Dyslexie tips
Dyslexie - tips voor de leerkracht
Anton Horeweg
Tijdig signaleren
Dyslexie tijdig signaleren - Het komt vanzelf wel?
Terry van de Beek
Nut van verhalen bij dyslexietherapie
Het nut van verhalen schrijven bij dyslexietherapie
redactie
Toegankelijk lesmateriaal voor kinderen met leesbeperking
Toegankelijk lesmateriaal voor leerlingen met een leesbeperking
Anneke Wijtvliet
Audio-ondersteuning bij lezen van schoolboeken
Audio-ondersteuning bij het lezen van je schoolboek
Anneke Wijtvliet
Gave van dyslexie
De gave van dyslexie
Arja Kerpel
Krachtig anders leren
Krachtig anders leren - Kernvisie methode
Arja Kerpel
Hoogbegaafd met stoornis
Hoogbegaafde kinderen met stoornissen
Arja Kerpel
Dit is dyslexie
Dit is dyslexie - achtergrond en aanpak
Marleen Legemaat
Ontwikkelingsdyslexie
Ontwikkelingsdyslexie: Maken wij kinderen dyslectisch?
Ewald Vervaet
Dyslexieverklaring terecht?
Heeft Ťlke dyslecticus dyslexie?
Teije de Vos










Handschrift- en leesproblemen
Welke samenhang is er tussen handschrift- en leesproblemen?
Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieŽn in het vmbo?
Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3
Aanleren van klank-letterkoppelingen in groep 2: zinvol!
Leerprincipes leren lezen en spellen
Welke leerprincipes zijn nodig voor lezen en spellen in groep 3?
Leesprestaties verhogen door modeling en leesstrategieŽn
Gaan leesprestaties omhoog door modeling en leesstrategie-onderwijs?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Relatie lezen en spelling in groep 5
Hoe kan lezen in groep 5 effectief worden verbeterd?
relatie technische leesvaardigheid en spelling groep 3
Welke relatie is er tussen technisch lezen en spellen in groep 3?
Leesprestaties groep 6 po 2016
Vergelijkend onderzoek leesprestaties groep 6 basisonderwijs Ė PIRLS 2016
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Leesvaardigheid zaakvakken
Verbetering leesvaardigheid voor zaakvakken
Begrijpend lezen po
Ontwikkeling van begrijpend lezen in het basisonderwijs
Woordenschat leesbegrip
Rol van de woordenschat bij de ontwikkeling van begrijpend lezen
Mentale voorstellingen
Leren lezen met mentale voorstellingen
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Dyslexie kenmerken



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.