Algemeen
Ontwikkelend bewegen Contextuele leerlingbegeleiding Contextuele benadering Ervaringsreconstructie Hyperfocus Genderstereotypering Luisteren naar jongeren Pubers begrijpen Leerlingen leren kennen Lef om te luisteren Seksuele diversiteit Luister je wel naar míj? Mindfulness oefeningen Mindfulness uitleg Mindfulness ineffectief Ontwikkeling jonge kind Tweelingen Ontwikkelingspsychologie Puberbrein binnenstebuiten Sociale pubers Talent binnenstebuiten Temperamentvolle kinderen Meisjes risicomijdend? Meer ruimte vrij spel Wiebelen en friemelen in de klas Zorg voor het kind
Gedragsproblemen
Tips in de klas - Tourette Tips in de klas - hechtingsproblemen Tips in de klas - nld Tips in de klas - dcd
Intelligentie
Intelligentie Structuur Test IQ-test beelddenkers IQ onderzoek RAKIT-2 intelligentietest WISC-III of RAKIT-2? Intelligentiekloof Gebruik en nut van theorie over Meervoudige Intelligentie (MI)
Sociaal
Sociale ontwikkeling Aanraken van kinderen Counseling vervolggesprek Sociaal klimaat po Relatie leerling-leraar Luisteren naar leerlingen Korte counseling Weerbaarheid in gymles Schoolsucces in de brugklas Samenstelling klas SEL Inzicht in gevoelens Inzicht in anderen Sociaal emotionele vaardigheden Sociaal? Vaardig! Sociogram Groepsdynamiek Spelontwikkeling Toetsing anti pestprogramma Falen en succes Weerbaar maken
Leren
Flexibel puberbrein 21st century skills Zelfregulering po/vo Buitenschools leren De lerende mens Denken in beelden Digitale feedback Digitale feedback 2 Zelfreflectie Effect huiswerk Zelfregulerend leren Positieve feedback Feedback op emotie Handboek leren leren Hoe kinderen leren Huiswerkbegeleiding Informeel leren Intrinsieke motivatie Nurture of nature Onderwijs en leren Later keuzemoment lln. vo Leerhouding als basis Acht dimensies Leren denken Manier van leren moet kloppen Huiswerk maken Onderzoekend leren Fysieke activiteit en leerprestaties Ontwikkeling hersenen Motivatie zelfregulering studenten Optimalisering 3R studiestrategie Zelfgestuurd leren Leren met zelftoetsen Binnen- en buitenschools Verbonden schrift en blokschrift Vijf mythes over leerbereidheid Leeropbrengsten van werken met een weektaak Beoordeling eigen leren Studeren adolescenten
Jonge kind
Ontwikkeling peuter Ontwikkeling kleuter Kleuters en spel Peuters begeleiden spel Beginnende geletterdheid
Kernkwaliteiten
De mentor als spil in de begeleiding
Hoogbegaafdheid
Misverstanden hoogbegaafdheid Onderpresteren Begaafde onderpresteerders Begeleiding hoogbegaafden Beleid hoogbegaafdheid Uitdagend onderwijs Bevorderen intelligentie Chronisch onderpresteren Differentiatie Werken met hoogbegaafde leerlingen Excellentie bevorderen Filosoferen met hoogbegaafde kinderen Hoogbegaafden uitgedaagd door denkopdrachten van hogere orde Hoogbegaafd met stoornis Slimme kleuters De Gids Metacognitie VWO leerlingen Onderpresteerders Gevoelig hoogbegaafd Identificatie excellente leerling Motivationele differentiatie Invloed leeromgeving vo Verrijkingsprogramma Hoogbegaafdheid Klas overslaan Top down denken Misdiagnose van hoogbegaafden Omgaan met excellentie po Onderpresteren Passend onderwijs voor begaafden Voorspellen excellentie Extra zorgvraag Studiemotivatie VWO plus Creatief begaafd Vakspecifiek verrijken Compacten en verrijken Visies op begaafdheid
Motivatie
Autonomie counseling Motivatie MBO Drijfveren voor leren Cijfers geven Transformeren Interne sturing Autonomie en motivatie Autonome motivatie Motivatie meten Motivatie door feedback Intrinsieke motivatie Hakken in het zand Strategieën voor zelfregulering Zelf gereguleerd leren Zelfvertrouwen en zelfstandigheid
Hooggevoeligheid
Het hoogstimulatieve kind Overprikkeld Wegwijs in hooggevoeligheid
Problemen
Aanpak probleemjongeren Achterstand autochtone doelgroepleerlingen Hechting en adoptie Kind en delict Autonomie allochtone leerlingen Bodemloos bestaan Concentratieproblemen Depressie en zelfmoord Psychiatrische diagnose Scheiding ouders Examenvrees Bureau Halt Hechtingsstoornissen Het lukt toch niet... Lage verwerkingssnelheid Integratie vluchtelingen Gezonde leefstijl Prestaties en etniciteit Motivatie leerlingen po Omgaan met agressie Vluchtelingenkinderen Onveilige hechting Opvoedwijzer Asperger Prestaties loopbanen Prestaties loopbanen zorgleerlingen Verwende kinderen Spijbelen Kinderrechter Thuiszitten leerplichtige leerlingen Getraumatiseerde kinderen Traumasensitief lesgeven aan vluchtelingkinderen Vluchtelingen begeleiding
Passend onderwijs
Diagnose label stigma Indicatiestelling Verschillen tussen leerlingen Leerlingstromen bo-sbo Op zoek naar...

 

Rol spelontwikkeling bij weerbaar maken zwakke leerlingen

Hans van Rijn

Ontwikkelaar, trainer, coach bij De lerende school

  

hans@hansvanrijn.nu

  Geplaatst op 1 juni 2014

van Rijn, H. (2014). Rol spelontwikkeling bij weerbaar maken zwakke leerlingen.
Geraadpleegd op 24-11-2017,
van https://wij-leren.nl/weerbaar-maken.php

Spel is een krachtig middel om ‘zwakke’ leerlingen meer weerbaar te maken.

Spel is voor de geestelijke gezondheid wat vitaminen zijn voor de lichamelijke gezondheid. Hoe tegenstrijdig het ook klinken mag: spelen moet! Wanneer spelen niet behoort bij het geestelijke voedsel dat kinderen krijgen, leidt dit tot scheefgroei.
In onze maatschappij ligt sterk de nadruk op ‘het koppie’. De waarde van het spel wordt hierdoor nogal eens op de achtergrond gedrongen. Ik herinner me die moeder die haar vijfjarige zoon naar school bracht. Het kind zat zes weken op school en had nog geen werkje gemaakt. Van de juf hoefde dat ook niet. De moeder boog zich voorover naar het kind en siste: “En vandaag ga jij een werkje maken!”

Moeder zei dit omdat ze zich zorgen maakte. Moeder kende grote betekenis toe aan de werkles. Het maken van een werkje betekende in moeders beleving kennelijk ontwikkeling.
Natuurlijk leert het kind bepaalde vaardigheden in de werkles. Het kind leert bijvoorbeeld omgaan met gereedschappen en technieken. Maar het leereffect van een werkles valt echt in het niet bij dat wat een kind allemaal leert door ‘simpelweg’ te spelen. Tot 6-7 jaar leren kinderen zelfs vooral via spel.

Spel is ontwikkeling

Spel legt de verbinding tussen de echte wereld en de innerlijke wereld van het kind. Jonge kinderen staan voor de enorme taak grip te krijgen op hun eigen belevingen en op hun omgeving. Daarom ziet u ook zo vaak dat kinderen spelhandelingen eindeloos kunnen herhalen. Heel intens en ook bij de tiende keer nog uiterst betrokken.
 
Kinderen worden vaak overspoeld door hun eigen gevoelens en impulsen. Ze hebben te maken met allerlei frustraties. Door het uitspelen van eigen gevoelens en fantasieën zijn kinderen normaal gesproken beter in staat om zichzelf te helen en in evenwicht te houden.

Naarmate kinderen beter spelen, worden ze veerkrachtiger. Dit stelt hen beter in staat om met allerlei onvoorspelbare gebeurtenissen in de realiteit om te gaan. Ze leren door spel ook rollen en situaties beter begrijpen. Daarom spelen kinderen graag vader en moedertje. Of schooltje. En streng dat ze dan kunnen zijn! Al spelend ontdekken ze hoe een verschijnsel als macht werkt, ervaren ze de noodzaak van regels en grenzen, praten ze met elkaar over dingen die voor hen echt betekenis hebben.
 
Spel heeft bovendien een geweldig positieve invloed op de ontwikkeling van de taal en het denken van uw kind. Wie bij kleuters de taaldenkontwikkeling wil stimuleren, zou naar ons idee in de eerste plaats de spelontwikkeling moeten stimuleren. Wat biedt het spel in de hoeken veel kansen in dat opzicht!

Spel ontwikkelt zich

In het spel van kinderen zit ontwikkeling. Spel weerspiegelt de ontwikkelingsbevorderingen én bevordert de (totale) ontwikkeling.

Kleuters in groep 1 hebben in eerste instantie zeer veel behoefte aan sensomotorisch of manipulatief spel. Al manipulerend verkennen zij eigenschappen en kenmerken van allerlei voorwerpen. Dit legt niet alleen een goede basis voor allerlei reken- en wiskundige activiteiten, maar is ook voorwaarde om het spel te verdiepen. Pas dan gaan kinderen namelijk nieuwe betekenissen aan die materialen verbinden. En die betekenissen zijn weer van belang om tot goed rollen- en constructiespel te kunnen komen.
 
Gaandeweg gaan kinderen voorwerpen betekenissen geven. Het voorwerp wordt dan als symbool gebruikt voor iets anders. Dit is het begin van het symbolische spel, ook wel rollenspel genoemd.
Kinderen gaan de rol die ze het voorwerp toekennen ook spelen. Ze laten poppetjes praten, bang worden, weglopen, enzovoort. Essentieel in deze fase is dat de kinderen taal gaan gebruiken bij het spelen met voorwerpen.
 
Eind groep 1, begin groep 2 zie je dat kinderen zelf de rol aannemen van iemand en zich daar ook bewust van zijn. “En toen was ik de bakker ….” Ze gaan ook praten en handelen zoals de personen dat doen die ze spelen. Met deze ‘stap’ laat het kind zien dat het zich kan verplaatsen in andere personen of situaties. Voor de sociaal-emotionele ontwikkeling is dit een belangrijk gegeven. Vragen als “hoe denk je dat Pietje zich nu voelt?” krijgen nu bijvoorbeeld pas betekenis voor het kind.
 
Het kind laat met dit spelgedrag ook zien dat het oog heeft voor situaties uit de werkelijkheid en dat het deze situaties samen met anderen kan omzetten naar fictieve situaties. Dit mag duidelijk maken dat er ook op het gebied van de taaldenkontwikkeling heel wat is gebeurd! Ook spel en taal hangen zeer nauw samen.
 
Gaandeweg kan het kind samen met anderen een spelidee opbouwen en spelen. Het kan een rol vasthouden en inspelen op de rollen van anderen. Het kind laat hiermee zien dat ‘de ander’ steeds meer in beeld komt. Dat het zich steeds meer vaardigheden verwerft in die omgang met anderen. Het handelen en de taal worden steeds meer gestuurd door het vooraf overdenken van de activiteit. Eind groep 2 zijn kinderen dus in staat om thematisch rollenspel te spelen. Tenminste, wanneer de ontwikkeling voorspoedig verloopt … en het kind hiertoe gericht ondersteund en uitgedaagd wordt.

Spel voorspelt

Spel blijkt een grote voorspellende waarde te hebben. Het is natuurlijk aardig wanneer Jantje in groep 1 ‘de kleuren’ kent, maar op zich zegt dat niets. En zelfs wanneer uw kleuter in groep 2 al een heleboel letters kent, zegt dat relatief nog heel weinig over zijn ontwikkeling. Misschien is er zelfs sprake van scheefgroei. Intelligentie blijkt bij jonge kinderen uit het handelen! Kortom, zeg mij hoe het kind speelt …

Observeren van spelgedrag is in tal van opzichten lonend. Juist omdat spel zo verweven is met de totale ontwikkeling en tegelijk zo typisch kindeigen, leent het zich ervoor om kinderen beter te leren kennen en om hen te helpen als er problemen ontstaan in ontwikkeling en opvoeding.

Spelenderwijs vertelt het kind ons wat er in hem/haar omgaat, wat hem/haar bezighoudt, hoe het problemen oplost, wat het wéét van de wereld om zich heen (wereldoriëntatie), hoe het zichzelf, de omringende wereld en alle gebeurtenissen daarin beleeft, hoe het gewoonlijk omgaat met zichzelf en met andere mensen (sociaal-emotioneel). Het kind laat in zijn spel zien welke competenties het zich heeft verworven … op het gebied van de taaldenkontwikkeling, maar zeker ook op sociaal-emotioneel gebied.

Spel als zorg

Spel vervult zo’n grote rol in de persoonlijkheidsontwikkeling dat we die alleen maar kunnen onderschatten. Een aanbod gericht op het stimuleren van spel en het bieden van spelbegeleiding aan kinderen die dit nodig hebben, is ook uit oogpunt van zorg waardevol.
Spel bevordert namelijk zelfstandigheid in de zin van zelfredzaamheid, omdat het voortdurend een beroep doet op brede competenties als actief zijn, initiatieven nemen, communiceren, samenwerken, plannen maken, oplossingen voor problemen bedenken, enzovoort.

De insteek op zelfredzaamheid is daarom zo belangrijk, omdat bij kinderen die wij als zwak bestempelen veelal deze brede competenties onvoldoende ontwikkeld zijn. Deze kinderen hebben bijvoorbeeld moeite met plannen, met monitoren (overzicht houden), met zelfcontrole, et cetera. In plaats daarvan handelen ze vaak impulsief en ongericht. Het zijn leerlingen die doorgaans weinig initiatieven tonen en communicatief niet sterk zijn. Kortom, er bestaat naar ons idee een duidelijk verband tussen de sociaal-emotionele ontwikkeling en de cognitieve ontwikkeling.
 
Wij denken dat zorg die van meet af aan óók gericht is op de persoonlijkheidsontwikkeling, op die brede competenties dus, ertoe bijdraagt dat die zwakke leerling minder kwetsbaar de school verlaat. Spel is in onze opvatting daarbij instrument bij uitstek om ‘risicoleerlingen’ al vroeg hierin te begeleiden.

van Rijn, H. (2014). Rol spelontwikkeling bij weerbaar maken zwakke leerlingen.
Geraadpleegd op 24-11-2017,
van https://wij-leren.nl/weerbaar-maken.php

Gerelateerd

Spelend leren werkt!
Spelend leren werkt!
Begeleiden van kleuterspel met effectieve interventies
Medilex Onderwijs 
Inzicht in gevoelens
Sociale vaardigheden - inzicht in het eigen gevoelsleven
Machiel Karels
Inzicht in anderen
Sociale vaardigheden - omgaan met de ander
Machiel Karels
Sociaal emotionele vaardigheden
Sociaal emotionele vaardigheden - uitgebreid overzicht
Machiel Karels
Sociogram
Sociogram: inzicht in sociale relaties en tips voor de leerkracht
Arja Kerpel
Spelontwikkeling
De betekenis van spel voor de sociaal-emotionele ontwikkeling
Hans van Rijn
Gezonde leefstijl
Niet meedrinken in de keet. Leerplankader voor een gezonde leefstijl
René Leverink
Groepsdynamiek
Hoe kunnen we SOVA-trainingen verbeteren?
Ernst van Grol
Weerbaarheid in gymles
Weerbaar worden vanuit de gymzaal
Ernst van Grol
Sociaal? Vaardig!
Sociaal? Vaardig! Het stimuleren van de sociaal-emotionele vaardigheden
Arja Kerpel
De Ringaanpak
De Ringaanpak - Een groepsdynamische benadering voor een veilige klas
Korstiaan Karels
Het hoogstimulatieve kind
Het hoogstimulatieve kind - Gevoelig en druk tegelijk
Arja Kerpel
Meer ruimte vrij spel
Psychosociale ontwikkeling jonge kinderen gebaat bij vrij spel
Louise Berkhout
Kinderen opvoeden
Wat maakt kinderen gelukkig?
Steven Pont










Spel en beweging
Levert spel en beweging een bijdrage aan sociaal en emotioneel leren?
Hoogsensitiviteit herkennen
Hoe herken je hoogsensitiviteit en hoe ga je er mee om?
Theorie van Human Dynamics
Effect van onderwijs op basis van Human Dynamics-theorie
Bewegend leren
Presteren kinderen beter door ‘bewegend leren’?
Schoolsucces in de brugklas
Schoolsucces in de brugklas: welke sociaal emotionele competenties heb je nodig?
Verbaal uiten gevoelens bevordert welbevinden?
Verbaal uiten van gevoelens: bevordert dat het welbevinden van leerlingen?
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
Onderwijsachterstandenbeleid op voorschool en basisschool
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Peuters begeleiden spel
Peuters begeleiden bij spel is goed voor hun leervermogen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.