Onderwijsinspectie: doe maar gewoon je ding; wat (niet) te doen als de inspectie komt

Minke Knol

Onderwijsadviseur bij Turnip Education

 

  Geplaatst op 12 april 2022

'Doe maar gewoon je ding' suggereert dat scholen zich niet anders zouden moeten voordoen op het moment dat de inspectie komt. Dit lukt helaas niet altijd. Het is makkelijker gezegd dan gedaan wanneer de zenuwen de boventoon voeren omdat een inspectie-oordeel zwaarwegend is. Toch is het wel het beste om maar gewoon je ding te doen. In deze blog zal ik uitleggen waarom dat zo is.

Een advies of een oordeel?

Ook al is de werkwijze van de inspectie de afgelopen jaren veranderd, een aankomend inspectiebezoek heeft voor de meeste scholen nog steeds de nodige voeten in de aarde. Zeker beginnende bestuurders, schoolleiders, vakgroepleiders en docenten weten vaak niet precies wat er in het onderzoekskader staat en wat zij tijdens een inspectiebezoek kunnen verwachten.

Binnen het toezicht heeft de inspectie een waarborgfunctie en een stimulerende functie. De inspectie bewaakt of de basiskwaliteit op orde blijft in scholen. Daarnaast stimuleert zij scholen en besturen om te streven naar goed onderwijs. Verwarring kan ontstaan vanuit de stimulerende functie. Een inspectie geeft geen advies, maar het kan wel lijken of er sprake is van een advies; inspireren en adviseren liggen al snel in elkaars verlengde.

Vroeger betrad de inspectie de school en sloot ze af met een bezoek aan de kamer van de rector, die advies kreeg hoe het onderwijs verbeterd kon worden. Die werkwijze is verleden tijd. De functie van toezichthouden is de laatste jaren steeds meer en meer verschoven van adviseren naar waarborgen en anno 2022 is er een duidelijke trend richting stimuleren waar te nemen. Daarom beoordeelt de inspectie nu met een onderzoekskader de onderwijskwaliteit en niet met een toezichtkader.

De inspecteur wil meer de rol van critical friend vervullen en samen met de school of het bestuur de onderwijskwaliteit onderzoeken. Een inspecteur is inderdaad je critical friend, maar wat het lastig maakt, is dat ze wel een oordeel heeft dat gepubliceerd wordt en dat staat ook in de krant. Voor een docent, schoolleider of bestuurder maakt het wel degelijk uit of een andere school of collega de onderwijskwaliteit komt beoordelen of dat de inspectie dat doet.

Er is een school of bestuur veel aan gelegen om een goed oordeel van de onderwijsinspectie te krijgen. Het kan daarom voorkomen dat scholen zich tijdens een inspectiebezoek anders voordoen dan normaal met als gevolg dat de inspecteur niet de dagelijkse praktijk ziet.

Wat (niet) te doen als de inspectie komt?

Wat je vooral niet moet doen tijdens een inspectiebezoek, is je anders voordoen dan je bent en bepaalde zaken niet vertellen. Meestal gebeurt dit als een inspectiebezoek een activiteit is die op zichzelf staat en niet geïntegreerd is in de kwaliteitscyclus van de school.

Scholen of besturen doen zich soms anders voor, omdat ze niet precies weten wat er in het onderzoekskader staat waardoor verwachtingen over en weer niet helder zijn. Docenten, schoolleiders en middenmanagement weten niet altijd wat te doen tijdens een inspectiebezoek en passen hun handelen aan met het oog op dit bezoek.

Hiermee hangt samen dat docenten en schoolleiding niet goed weten wat ze wel en niet tegen de inspecteur kunnen zeggen. Wanneer is context nodig, wanneer betrek je de inspecteur wel en wanneer niet? Kan ik advies vragen of word ik daar meteen op afgerekend? Wat als ik het ergens niet mee eens ben?

Het antwoord hierop is dat een buitenstaander die de school, stichting of les bezoekt heeft altijd context nodig om tot een gedegen oordeel te kunnen komen.

Een inspecteur weet niet welke keuzes gemaakt zijn, wanneer die niet worden toegelicht in een samenvatting of presentaties.

Als leerlingen gewend zijn om in bepaalde groepen te werken, leg dan uit waarom dit zo gebeurt zodat de inspecteur tot een evenwichtig oordeel kan komen. Daarnaast is een open en eerlijk verhaal over wat wel en ook wat niet goed gaat belangrijk. De inspecteur wil vooral horen wat de school doet om bepaalde zaken te verbeteren.

Doe maar gewoon je ding

Problemen kunnen voorkomen worden door als school/bestuur zelf op de juiste manier toezicht te houden op de onderwijskwaliteit.

In de school is de raad van toezicht het orgaan dat intern toezicht houdt op de onderwijskwaliteit. Zij onderzoekt en controleert of er een duidelijke definitie is van goed onderwijs en of deze voldoende zichtbaar is in de scholen.

Het grote verschil tussen deze interne toezichthouder en de inspectie als externe toezichthouder is dat die laatste veel meer afstand houdt en slechts af en toe komt kijken of het gaat zoals het zou moeten gaan. Daarom is er ook intern toezicht nodig, een orgaan dat meer betrokken is bij de onderwijskwaliteit op de scholen. Als het interne toezicht en de bestuurder zo helder en transparant mogelijk hun verantwoording richting de buitenwereld nemen, dan heb je steeds minder extern toezicht nodig. Het wekt vertrouwen als je daar eerlijke en inhoudelijke gesprekken over kunt voeren.

Dat betekent dus ook dat je benoemt wat (nog) niet lukt.

Het is scholen en besturen daarom aan te raden om toe toewerken naar een eigen systematiek waarmee de school de eigen onderwijskwaliteit beoordeelt. Hier ligt ook de sleutel naar de ondertitel van deze blog: Doe maar gewoon je ding. Het interne toezicht is goed op orde als bestuurders en schoolleiders een eigen systeem bedenken waarmee iedereen binnen de school zicht heeft op de onderwijskwaliteit en weet op welke wijze hij of zij een bijdrage kan leveren aan de gewenste verbeteringen. Tijdens het inspectiebezoek zullen dan weinig of geen nieuwe dingen naar boven komen. Zo hoeft het bezoek niet gepaard te gaan met spanningen en kan het vooral een stimulans zijn tot verdere verbetering van de onderwijskwaliteit. 

Neem de regie

Scholen die de onderwijsinspectie een logische plek in hun kwaliteitscyclus geven, ervaren de verbeteringen die de inspectie voorstelt als positief, ook bij onvoldoende onderdelen. Deze scholen betrekken de inspecteurs proactief bij het verbeteren van de onderwijskwaliteit. Zij vragen bijvoorbeeld hoe iets in elkaar steekt en houden de inspecteur ook op de hoogte van belangrijke onderwijskundige veranderingen. Deze scholen weten zelf hoe zij goed onderwijs ontwikkelen en vertalen naar het onderwijsaanbod en de lessen.

Kortom: zij hebben zelf de regie over het verbeteren van de onderwijskwaliteit.

Deze scholen hebben een sterke onderwijskundig leider, een eigen visie op goed onderwijs en een transparant kwaliteitssysteem. Bovenal hebben zij een kwaliteitscultuur die gericht is op ontwikkeling en het doorlopend verbeteren van de onderwijskwaliteit. Scholen met een een stevige kwaliteitscultuur zijn heel goed in staat tot reflectie op het eigen handelen in relatie tot het verbeteren van de onderwijskwaliteit. Het betekent op een professionele manier samen en continu bezig zijn met de vraag hoe leerlingen tot beter leren kunnen komen: bestuurder, schoolleider en docenten. Als iedereen met die vraag bezig is, kan het bezoek van de onderwijsinspectie alleen maar een feestje zijn.

Deze blog is afkomstig uit de Whitepaper: De Onderwijsinspectie. Deze whitepaper is gratis te downloaden op: www.turnipeducation.com/onderwijskwaliteit

Gerelateerd

Beurs
Ervaar de toekomst van het onderwijs
Ervaar de toekomst van het onderwijs
Ontvang uw gratis beurspas voor EDUtech en ontdek nieuwe onderwijsmethoden & EdTech technologie
EduTech 
Opleiding
Alle opleidingen en boeken in het onderwijs
Alle opleidingen en boeken in het onderwijs
Voor jouw persoonlijke ontwikkeling en werkplezier
oo.nl 
Cursus
Doelgericht werken vanuit je schoolambitie
Doelgericht werken vanuit je schoolambitie
Werk samen met je team aan doelgericht onderwijs
Medilex Onderwijs 
E-learning cursus
Je school naar een hoger niveau tillen?
Je school naar een hoger niveau tillen?
De online cursussen van E-WISE geven je praktische handvatten. Vraag nu een gratis proefcursus aan!
E-Wise 
Ervaar de toekomst van het onderwijsToezicht onderwijskwaliteit
Toezicht houden op onderwijskwaliteit is niet zo ingewikkeld
Harm Klifman
De inspectie gaat mank
De inspectie hinkt op twee benen
Ewald Vervaet
De samenhang tussen ambitie, basiskwaliteit en een kwaliteitscultuur
Een ambitie op goed onderwijs
Minke Knol
nieuwe vorm inspectietoezicht in 2017
Bestuur én inspectie sturen samen op kwaliteit
Theo Wildeboer
Rijnlandse besturing
Werken met een toezichtskader vanuit een Rijnlands perspectief
Herman Kolthof
Maak je kwaliteitszorg levend!
Minke Knol
Veranderend toezicht onderwijsinspectie
Veranderend toezicht
Myriam Lieskamp
Kwaliteitszorg onderzoek
Wie is de baas over de kwaliteit van het onderwijs?
Harm Klifman
Kwaliteit in de klas
Kwaliteit in de klas? Onderwijskwaliteit op papier of in de klas...
Bea Pompert
Kleuters en inspectie
Eisen inspectie strijdig met eigen visie op kleuters
Ewald Vervaet
Ontwikkeling kwaliteitszorg
Ontwikkeling van kwaliteitszorg in het onderwijs
Harm Klifman


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
redactie
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
redactie
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
redactie
Onderwijskwaliteit in een video van één minuut uitgelegd
Onderwijskwaliteit in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
redactie
Tip van Tjip 010  en de spieken studiedag voor onderwijsmanagers
Tip van Tjip 010 en de spieken studiedag voor onderwijsmanagers
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
redactie
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
redactie
Gezinsproblematiek en gedragsontwikkeling
Gezinsproblematiek: wat doet dit met een kind?
Klassenverkleining in het vo
Wat zijn effecten van klassenverkleining in het voortgezet onderwijs?
Effectieve aanpak zwakke basisscholen
Hoe help je zwakke basisscholen verder?
Effect bestuurlijke inrichting po kwaliteit bestuur
Wat is het effect van bestuurlijke inrichting in het primair onderwijs?
Effectieve prikkels voor een duurzame kwaliteitsverbetering
Hoe stimuleer je scholen tot duurzame kwaliteitsverbetering?
Stimulansen voor het effectief kennisdelen in professionele netwerken
Hoe stimuleer je actief kennisdeling?
Fysieke of digitale bijeenkomst effect op leerkracht
Leren leraren het meest van een fysieke of digitale bijeenkomst?
Is een periodieke indeling van het schooljaar effectief?
Gespreid leren of blokleren, invloed op leerprestaties
Gespreid leren of blokleren: wat is beter?
Determinanten van interactieve feedback tijdens co-teaching
Hoe kun je als leraar effectief van elkaar leren?
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
[extra-breed-algemeen-kolom2]



authentiek leiderschap
dienend leiderschap
goed bestuur
kwaliteitskaarten
kwaliteitszorg
lerende school
onderwijsinspectie
onderwijskwaliteit
raad van toezicht
schoolbestuur
schoolontwikkeling
situationeel leiderschap
systeemdenken
toezichtkader

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest