Maak van de organisatie een rotonde

Alex de Bruijn

Leiderschap- en organisatieadviseur in onderwijs en zorg bij Both & De Bruijn, leiderschap ontwikkelen!

  

alex@bothendebruijn.nl

  Geplaatst op 3 november 2021

de Bruijn, A. (2021). Maak van de organisatie een rotonde.
Geraadpleegd op 27-11-2021,
van https://wij-leren.nl/organisatie-als-rotonde.php

… Het zou goed zijn als organisaties meer op rotondes zouden lijken in plaats van op kruispunten met stoplichten.

Het wordt je in de auto zo nu en dan behoorlijk lastig gemaakt. Matrixborden die te pas en te onpas gaan knipperen, zijn eerder oorzaak van files en oponthoud dan de oplossing ervan. Of doorgetrokken strepen op plaatsen waar twee wegen samenkomen, zodat je je met de andere weggebruikers moet samenpersen op twee banen, terwijl er vier banen beschikbaar zijn en er veel ruimte onbenut blijft. Kruispunten staan vol met verkeerslichten, haaientanden, gebods- en verbodsborden. Alsof iedereen onderweg alle aandacht en misschien zelfs wel zijn verstand verloren is. Stoplichten staan op rood en laten je wachten, zelfs als in de verste verte geen andere weggebruiker te bespeuren is. Welkom in de wereld van planning en controle, de wereld van de regeldrift tot drie cijfers achter de komma. Het is de wereld waarin ik mijn dagelijkse portie frustratie en ergernis binnenkrijg, en waarvan ik nog te veel terugzie in organisaties.

Woud aan stoplichten

Hoeveel professionals zoeken in organisaties hun weg en voelen dezelfde soort frustratie en ergernis? Welke doorgetrokken strepen, stoplichten, haaientanden en knipperende matrixborden belemmeren hen in hun groei en ontwikkeling?
Procedures, protocollen, regels, afspraken, beleidsstukken en stappenplannen die het licht op rood zetten en een gemotiveerd teamlid de lust, moed en op den duur zelfs motivatie benemen.
Hoeveel professionals zouden het iemand die ik laatst sprak, nazeggen: ‘Ik besteed meer tijd aan mijn administratie dan aan die ene zorgvrager, leerling of klant’?

Voor scholen is het nuttig om zich af te vragen hoeveel leerlingen worden geremd in hun ontwikkeling, omdat het systeem een woud aan stoplichten kent waardoor ze steeds weer stilstaan en moeten optrekken.

Neem nu de manier waarop het leerstofjaarklassensysteem functioneert; dat zorgt ervoor dat leerlingen vaak niet verder kunnen. Een leerling van een basisschool zei pas treffend: ‘Ik moet vaak luisteren naar een uitleg van iets wat ik allang snap.’

En dan zijn er de leidinggevenden en bestuurders die –als ze niet zelf de oorzaak zijn van allerlei belemmerende factoren– diverse gebods- en verbodsborden tegenkomen waarmee ze zich soms geen raad weten. Er gaat voor hen te veel kostbare tijd verloren aan het schrijven van beleidsstukken en documenten die niet daadwerkelijk bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs aan de leerlingen, de zorg aan de cliënten en de aandacht voor de burger of klant. Wat moet, dat moet; maar dat is minder dan veel leidinggevenden denken. Voor het overige geldt: besteed je tijd vooral aan mensen en manieren en niet aan zaken en papieren!

Veel leidinggevenden geven aan dat ze ongeveer zeventig procent van hun tijd besteden aan beheersmatige regelzaken en ongeveer dertig procent aan het voeren van vakinhoudelijke gesprekken en activiteiten die de professional verder kunnen helpen in zijn ontwikkeling. De wens van diezelfde leidinggevenden is dat die percentages precies omgekeerd zijn.

Tessa Janssen, die promoveerde aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam, laat in haar proefschrift zien dat autonomie van leraren de prestaties van scholen ten goede komt.

Zelfsturing maakt organisaties beter. En fijner om er te werken. Bovendien bespaart het een hoop kosten.

Zelfsturing functioneert alleen in een omgeving waarin professionals het stuur in handen krijgen en het stuur in handen nemen. Dat laatste zal veel eerder gebeuren als deze mensen benaderd worden als professionals met verstand van en liefde voor hun vak, die bovendien liever iets goed dan iets fout doen.
In zo’n cultuur krijgen mensen ruimte en vertrouwen en worden ze gestimuleerd mee te denken, initiatief te nemen en te experimenteren.

Hoe meer ruimte, vertrouwen en aandacht, hoe minder planning en controle nodig is. Andersom geldt evenzeer: hoe meer planning en controle, hoe minder ruimte, vertrouwen en oprechte aandacht wordt ervaren.
Wat is het een verademing om onderweg naar huis de rotonde in mijn woonplaats op te rijden. Hier geldt slechts een regel, waarover goed is nagedacht: links heeft voorrang. De rest is zelforganisatie. Gebruikers van een rotonde krijgen de ruimte en het vertrouwen om zelf na te denken en samen te werken met andere verkeersdeelnemers. Bovendien is aandacht vereist, want het is een voortdurend komen en gaan van kortbestaande, zelfsturende weggebruikers. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat op rotondes minder ongelukken gebeuren.
Ik stel voor om van alle organisaties rotondes te maken!

 

de Bruijn, A. (2021). Maak van de organisatie een rotonde.
Geraadpleegd op 27-11-2021,
van https://wij-leren.nl/organisatie-als-rotonde.php

Gerelateerd

Online bijles geven
Verdien € 20 tot € 30 per uur
Verdien € 20 tot € 30 per uur
Help anderstaligen hun Nederlands te verbeteren
Dutch Tutors 
E-learning cursus
Je school naar een hoger niveau tillen?
Je school naar een hoger niveau tillen?
De online cursussen van E-WISE geven je praktische handvatten. Gratis proefcursus!
E-Wise 
E- learning module
Situationeel leidinggeven
Situationeel leidinggeven
Leer leidinggeven met oog voor de situatie en de leerkracht
Medilex Onderwijs 
Integrale aanpak
Duurzame Inzetbaarheid in het onderwijs
Duurzame Inzetbaarheid in het onderwijs
Loyalis is er voor werkgever én werknemer. Met oplossingen voor vitaliteit en preventie.
Uw Gids in Inkomen & Zekerheid 
Whitepaper
Besteed jij aandacht aan medewerkers die jouw onderwijsorganisatie verlaten?
Besteed jij aandacht aan medewerkers die jouw onderwijsorganisatie verlaten?
Krijg jouw medewerkers duurzaam in beweging.
Mensium 
Je school naar een hoger niveau tillen?Leeromgevingen
Leeromgevingen: rol leerkracht - didactische werkvormen - differentiatie.
Arja Kerpel
Werkdruk onderwijs
Hoge werkdruk in het onderwijs is een gevolg van het huidige organisatiemodel..
Luc Stevens
Duurzame schoolontwikkeling
Duurzame schoolontwikkeling: werken aan het schoolplan in een lerende organisatie
Jan Jutten
Organiseren gepersonaliseerd leren
Hoe organiseer je gepersonaliseerd onderwijs?
Tijl Rood
Leraar als professional
Over de rol van docenten 2022: nieuwe visie, toezicht en controle
Filip Dochy
Strategisch HR-beleid benut professioneel kapitaal
Strategisch HR-beleid voor onderwijsorganisaties
Myriam Lieskamp
Leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Het leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Machiel Karels
Werkdruk oplossen
15 tips voor het oplossen van werkdruk in het onderwijs
Paul Filipiak
Tips tegen werkdruk
Drie tips tegen werkdruk en stress in het onderwijs
Jaap Versfelt
Leiding geven aan een lerende school
Leiding geven aan een lerende school
Machiel Karels
3000 jaar denkers over onderwijs
3000 jaar denkers over onderwijs
Machiel Karels
Basisonderwijs met/zonder basis
Basisonderwijs zonder basis / Basisonderwijs met basis
Helèn de Jong
Het prachtige risico van onderwijs
Het prachtige risico van onderwijs - Gert Biesta
Machiel Karels
Gevormd of vervormd?
Gevormd of vervormd? Een pleidooi voor ander onderwijs
Machiel Karels
Leren anders organiseren
Leren anders organiseren
Machiel Karels


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Hoe bouw je aan een topteam? Tjipcast 033
Hoe bouw je aan een topteam? Tjipcast 033
redactie
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
redactie
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
redactie
Hoe kicken we af van zinloze routines? Tjipcast 018
Hoe kicken we af van zinloze routines? Tjipcast 018
redactie
Wat is de invloed van management op werk, leven en democratie?
Wat is de invloed van management op werk, leven en democratie?
redactie
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
redactie
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
redactie
Omix Webtalks met Joost Leenders - Excelleren in het onderwijs
Omix Webtalks met Joost Leenders - Excelleren in het onderwijs
redactie
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
redactie
Helma van der Hoorn - Bestuurlijke vernieuwingen door vertrouwen
Helma van der Hoorn - Bestuurlijke vernieuwingen door vertrouwen
redactie
Factoren die belemmeren of stimuleren tot buitenlandervaring
Wat brengt mbo-studenten tot de keuze voor een buitenlandervaring?
Werken met minder leerkrachten en kwaliteit behouden
Hoe kun je werken met minder leerkrachten en toch kwaliteit behouden?
Effectieve aanpak zwakke basisscholen
Hoe help je zwakke basisscholen verder?
Factoren die de inzet van ICT effectiever maken in bo
Hoe verbeter je de effectiviteit van ICT-inzet in het primair onderwijs?
Bevorderen van duurzaam afvalgedrag leerlingen
Hoe bevorder je duurzaam afvalgedrag van leerlingen?
Effect bestuurlijke inrichting po kwaliteit bestuur
Wat is het effect van bestuurlijke inrichting in het primair onderwijs?
zittenblijven mbo -4
Zittenblijven op het MBO: is dat helpend?
Effectieve prikkels voor een duurzame kwaliteitsverbetering
Hoe stimuleer je scholen tot duurzame kwaliteitsverbetering?
Stimulansen voor het effectief kennisdelen in professionele netwerken
Hoe stimuleer je actief kennisdeling?
Fysieke of digitale bijeenkomst effect op leerkracht
Leren leraren het meest van een fysieke of digitale bijeenkomst?
Professionele leergemeenschappen
Professionele leergemeenschappen in het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs: Effecten van wederzijdse afhankelijkheid o...
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Individueel maatwerk vo MEGAband
Individueel maatwerk in voortgezet onderwijs (MEGAband)
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
[extra-breed-algemeen-kolom2]



bildung
leerstofjaarklassensysteem
leiderschapsstijl
lerende school
onderwijskwaliteit
onderwijsontwikkeling
professionele leergemeenschap
verantwoordelijkheid
werkdruk

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest