Algemeen
Ontwikkelend bewegen Contextuele leerlingbegeleiding Contextuele benadering Ervaringsreconstructie Hyperfocus Genderstereotypering Luisteren naar jongeren Pubers begrijpen Leerlingen leren kennen Lef om te luisteren Seksuele diversiteit Luister je wel naar mŪj? Mindfulness oefeningen Mindfulness uitleg Mindfulness ineffectief Ontwikkeling jonge kind Tweelingen Ontwikkelingspsychologie Puberbrein binnenstebuiten Sociale pubers Talent binnenstebuiten Temperamentvolle kinderen Meisjes risicomijdend? Meer ruimte vrij spel Wiebelen en friemelen in de klas Zorg voor het kind
Gedragsproblemen
Tips voor gedragsproblemen in de klas - tourette Tips voor gedragsproblemen in de klas - dcd
Intelligentie
Intelligentie Structuur Test IQ-test beelddenkers IQ onderzoek RAKIT-2 intelligentietest WISC-III of RAKIT-2? Intelligentiekloof
Sociaal
Sociale ontwikkeling Aanraken van kinderen Counseling vervolggesprek Sociaal klimaat po Relatie leerling-leraar Luisteren naar leerlingen Korte counseling Weerbaarheid in gymles Schoolsucces in de brugklas Samenstelling klas SEL Inzicht in gevoelens Inzicht in anderen Sociaal emotionele vaardigheden Sociaal? Vaardig! Sociogram Groepsdynamiek Spelontwikkeling Toetsing anti pestprogramma Falen en succes Weerbaar maken
Leren
Flexibel puberbrein 21st century skills Zelfregulering po/vo Buitenschools leren De lerende mens Denken in beelden Digitale feedback Digitale feedback 2 Zelfreflectie Effect huiswerk Zelfregulerend leren Positieve feedback Feedback op emotie Handboek leren leren Hoe kinderen leren Huiswerkbegeleiding Informeel leren Intrinsieke motivatie Nurture of nature Onderwijs en leren Later keuzemoment lln. vo Leerhouding als basis Acht dimensies Leren denken Manier van leren moet kloppen Huiswerk maken Onderzoekend leren Fysieke activiteit en leerprestaties Ontwikkeling hersenen Motivatie zelfregulering studenten Optimalisering 3R studiestrategie Zelfgestuurd leren Leren met zelftoetsen Binnen- en buitenschools Verbonden schrift en blokschrift Leeropbrengsten van werken met een weektaak Beoordeling eigen leren Studeren adolescenten
Jonge kind
Ontwikkeling peuter Ontwikkeling kleuter Kleuters en spel Peuters begeleiden spel Beginnende geletterdheid
Kernkwaliteiten
De mentor als spil in de begeleiding
Hoogbegaafdheid
Misverstanden hoogbegaafdheid Onderpresteren Begaafde onderpresteerders Begeleiding hoogbegaafden Beleid hoogbegaafdheid Uitdagend onderwijs Bevorderen intelligentie Chronisch onderpresteren Differentiatie Werken met hoogbegaafde leerlingen Excellentie bevorderen Hoogbegaafd met stoornis Slimme kleuters De Gids Metacognitie VWO leerlingen Onderpresteerders Gevoelig hoogbegaafd Identificatie excellente leerling Motivationele differentiatie Invloed leeromgeving vo Verrijkingsprogramma Hoogbegaafdheid Klas overslaan Top down denken Misdiagnose van hoogbegaafden Omgaan met excellentie po Onderpresteren Passend onderwijs voor begaafden Voorspellen excellentie Extra zorgvraag Studiemotivatie VWO plus Creatief begaafd Vakspecifiek verrijken Compacten en verrijken Visies op begaafdheid
Motivatie
Autonomie counseling Motivatie MBO Drijfveren voor leren Cijfers geven Transformeren Interne sturing Autonomie en motivatie Autonome motivatie Motivatie meten Motivatie door feedback Intrinsieke motivatie Hakken in het zand StrategieŽn voor zelfregulering Zelf gereguleerd leren Zelfvertrouwen en zelfstandigheid
Hooggevoeligheid
Overprikkeld Wegwijs in hooggevoeligheid
Problemen
Aanpak probleemjongeren Achterstand autochtone doelgroepleerlingen Hechting en adoptie Kind en delict Autonomie allochtone leerlingen Bodemloos bestaan Concentratieproblemen Depressie en zelfmoord Psychiatrische diagnose Scheiding ouders Examenvrees Bureau Halt Hechtingsstoornissen Het lukt toch niet... Lage verwerkingssnelheid Integratie vluchtelingen Gezonde leefstijl Prestaties en etniciteit Motivatie leerlingen po Omgaan met agressie Vluchtelingenkinderen Onveilige hechting Opvoedwijzer Asperger Prestaties loopbanen Prestaties loopbanen zorgleerlingen Verwende kinderen Spijbelen Kinderrechter Thuiszitten leerplichtige leerlingen Getraumatiseerde kinderen Vluchtelingen begeleiding
Passend onderwijs
Diagnose label stigma Indicatiestelling Verschillen tussen leerlingen Leerlingstromen bo-sbo Op zoek naar...

 

Klas overslaan / versnellen? Let op!

Teije de Vos

Testontwikkelaar - toetsdeskundige - adviseur bij Boom test uitgevers

  

teijedevos@home.nl

  Geplaatst op 1 juni 2016

Vos, de T. (2016) Klas overslaan / versnellen? Let op!
Geraadpleegd op 19-09-2017,
van https://wij-leren.nl/klas-overslaan-versnellen-hoogbegaafd.php

Is het verstandig een klas over te slaan?

Over het overslaan van een klas (versnellen) is de laatste jaren al veel geschreven. Ook ouders roeren zich nadrukkelijk op het internet. Dat is begrijpelijk, want het maken van een keuze is na het lezen van alle voors en tegens niet gemakkelijk. Dikwijls is er het gevoel dat men moet kiezen uit twee kwaden en dat niemand kan voorspellen of de gemaakte keuze de juiste zal zijn.

Inleiding

In dit artikel wil ik graag aan die informatie een aspect toevoegen, dat ik niet zo vaak tegenkom en dat in mijn ogen niet onbelangrijk is. Ik doe dat aan de hand van een voorbeeld (de resultaten bij de Drempeltest), maar de beschreven effecten gelden onverkort voor alle andere toetsen/testen waarbij groepsnormen worden gehanteerd. Te denken valt aan de leerlingvolgsysteemtoetsen (Cito en DLE), sommige aanlegtesten (bijvoorbeeld de NIO) en -niet te vergeten- de eindtoetsen.

Een voorbeeld

Dirk bleek al in groep 2 heel goed mee te kunnen komen. Sterker nog, hij presteerde bovenmatig. Er werd besloten Dirk te versnellen; hij werd rond de jaarwisseling geplaatst in groep 3. Het ging goed en hij zat lekker in zijn vel. In groep 5 bleek Dirk zelfs, ondanks het feit dat hij zo’n jaar jonger was dan de gemiddelde leerling in die groep, evengoed de beste te zijn.

Misschien nòg een jaar overslaan om een eventueel onderpresteren te voorkomen? De school stemde erin toe en Dirk ging aan het eind van het schooljaar naar groep 7, waar hij zich redelijk wist te handhaven en het behoorlijk goed deed. In april groep 7 deed hij mee aan de Drempeltest om vast een indicatie te verkrijgen omtrent de mogelijkheden m.b.t. het voortgezet onderwijs. Oei! Dat viel tegen … Ja, nipt havo en daar was dan ook alles mee gezegd.

Laag advies, hoe kan dat?

Dirk had toch duidelijk meer in zijn mars? Die zou toch royaal vwo (gymnasium) moeten kunnen doen? Dat klopt. Maar … de Drempeltest gaat er vanuit dat de leerlingen die in april groep 7 meedoen aan de test gemiddeld zo’n 11 jaar oud zijn. En Dirk? Die was in januari pas 9 geworden! Hij was tijdens de testafname bijna twee jaar jonger dan de gemiddelde leerling.

Daar houdt de test geen rekening mee, die gaat uit van de groepsnorm. Dirk had normaal gesproken de Tussentest (bestemd voor groep 6) moeten doen en zelfs daarvoor was hij bijna een jaar jonger dan de gemiddelde leerling geweest …

Gevolgen voor DL en DLE

Ook voor de didactische leeftijd (DL) heeft het versnellen gevolgen. De didactische leeftijd wordt bij het overslaan van een klas 10 maanden vooruit gezet. Wanneer Dirk aan het eind van groep 5 ( DL 30) wordt geplaats in groep 7, heeft hij halverwege dat jaar in groep 7 niet een DL van 35, maar van DL van 45.

Daarbij moeten we ook nog de sprong van groep 2 naar halverwege groep 3 betrekken. We kunnen daar 5 maanden voor rekenen, omdat we met het tellen starten in de eerste maand van groep 3 en hij de eerste 5 maanden heeft overgeslagen. We doen dus alsof Dirk 45 maanden onderwijs heeft gehad, terwijl het er maar 30 zijn.

Toch wordt van hem verwacht dat hij op de schooltoetsen ten minste de didactische leeftijdsequivalent (DLE) van 45 haalt (de gemiddelde score). Hij is immers een hele goede leerling!

Voor kinderen die doubleren geldt overigens het omgekeerde: wanneer je voor de tweede keer in groep 5 een start maakt, begin je weer op DL 21 (je gaat 10 maanden terug).

IQ opvragen

Zolang het gaat om het in beeld brengen van het vaardigheidsniveau, is er nog niet zo veel aan de hand. Wanneer we echter op basis daarvan uitspraken gaan doen over een passende vorm van voortgezet onderwijs, komen we in de problemen: we houden geen rekening met de kalenderleeftijd!

Je kunt in dergelijke gevallen het IQ opvragen, waarbij er wèl rekening wordt gehouden met de kalenderleeftijd (en daarbij zal Dirk ongetwijfeld hoger scoren), maar met een 'afwijking' van twee jaar kan de Drempeltest niet uit de voeten: 9-jarigen zaten niet in de steekproef.

Om bij de IQ-berekening geen vertekening te krijgen, kun je een andere test doen waarbij er wèl 9-jarigen in de steekproef zaten (en daarbij zal Dirk zeker hoog scoren), maar wat schiet je daar mee op? Je moet Dirk vergelijken met zijn groepsgenoten, omdat hij daarmee optrekt op zijn weg door het onderwijs.

Niet te vroeg naar het VO

Dirk zou bijna twee jaar ‘te vroeg’ naar het voortgezet onderwijs gaan en dan moet je -zo blijkt uit de Drempeltest- heel wat in je mars hebben als je daar dan zonder problemen de havo wilt doen. Dat wil je natuurlijk niet als er ook vwo (gymnasium) in zit. 

Met andere woorden: waarom zou je genoegen nemen met een havo-advies als je - door een jaar langer de tijd te nemen - kunt worden vergeleken met minder oudere klasgenoten? Je kunt daardoor vervolgens een gymnasium-advies krijgen! Dat jaar moet je nemen, zou ik zeggen ... Dirk is op het gymnasium veel beter op z'n plek en zal zich daar vast beter thuis voelen.

Langer op de basisschool

Hoewel er ongetwijfeld bezwaren kunnen worden ingebracht, moet Dirk - lijkt me - toch maar dat jaar ‘langer’ de tijd krijgen op de basisschool. Hij gaat dan evengoed al bijna een jaar eerder naar het VO. Er is dan zeker meer kans dat hij op een comfortabele wijze optimaal kan presteren. Hij heeft op de basisschool al laten zien dat hij zich prima staande weet te houden tussen oudere groepsgenoten.

Voorzichtig met klas overslaan

Met (nog eens) een klas overslaan c.q. versnellen moet je voorzichtig zijn, tenzij er zwaarwegende redenen zijn van bijvoorbeeld sociaal-emotionele aard. Dan wordt het vaak een kwestie van kiezen uit twee kwaden.

Om eventueel onderpresteren te voorkomen, kun je de oplossing ook zoeken in verbreding en verdieping van de leerstof als daartoe de mogelijkheden aanwezig zijn . En… het IQ is dus niet alléén maatgevend; wel voor een eindperspectief, maar je moet ook kijken naar wat de leerling kan en doet in vergelijking met zijn (oudere) groepsgenoten.

De Drempeltest doet dat en dat kan soms -ondanks een hoog IQ- tegenvallen, omdat er wordt vergeleken met groepsgenoten en niet met leeftijdsgenoten.

Bovendien: diversiteit

(Zeer) intelligente kinderen zullen zich vroeg of laat (als volwassene zeker!) staande moeten houden in een omgeving die bestaat uit mensen van verschillende niveaus (qua aanleg). Met andere woorden: later moet je op je werk, in je vereniging of waar dan ook, omgaan met deze verschillen. Waarom op de basisschool dan niet? Er moeten zwaarwegende argumenten zijn om de leerling daar van te 'ontheffen'.

Ononderbroken ontwikkelingproces

Eén zo'n zwaarwegende reden is de volgende. Hoewel de Wet Basisonderwijs, die op 1 augustus 1985 in werking trad, verlangt van scholen dat zij leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces bieden dat ze in acht schooljaren moeten doormaken, weten scholen dat om verschillende redenen helaas niet voor alle leerlingen waar te maken.

Dat geldt voor zowel de zwakkere als de betere leerling en in die gevallen kan doubleren of versnellen uitkomst bieden.

Dat ouders in die gevallen nadrukkelijk worden betrokken (of zelfs het initiatief nemen!) bij het maken van de keuzes ligt voor de hand: het is hun kind en zij lopen het grootste risico …

Verder kijken

1.       Op de website van Choochem wordt dit thema ook besproken: Is het verstandig om een klas over te slaan?
2.       Versnellen, de fabels en feiten
3.       Klas overslaan? Geen probleem, behalve in de brugklas
4.       School aan zet: Versnellen zonder drempels (PDF)

Vos, de T. (2016) Klas overslaan / versnellen? Let op!
Geraadpleegd op 19-09-2017,
van https://wij-leren.nl/klas-overslaan-versnellen-hoogbegaafd.php

Gerelateerd

Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Onderpresteren te boven komen
Onderpresteren te boven komen
Tegengaan van onderpresteren op de basisschool
Medilex Onderwijs 
Differentiatie
Differentiatie - omgaan met verschillen tussen leerlingen
Arja Kerpel
Uitleg DLE
Het verantwoord gebruik van DLEís
Gerard Melis
Misverstanden hoogbegaafdheid
Zeven misverstanden rond hoogbegaafdheid
Arja Kerpel
Digitale leermiddelen
DifferentiŽren met digitale leermiddelen
Wijnand Gijzen
Tiener college
Tiener College - school voor onderwijs aan 10 - 14 jarigen
Pieter Snel
Compacten en verrijken
Compacten en verrijken: Een must voor (hoog)begaafde kinderen
Lisanne van Nijnatten
DifferentiŽren is te leren
DifferentiŽren is te leren
HelŤn de Jong
Passend onderwijs voor begaafden
Passend onderwijs voor begaafde leerlingen
Arja Kerpel

Vreemde talen
Wat is de relatie tussen vreemde talen en toegang tot de arbeidsmarkt?
Differentiatievormen
Leren leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs beter volgens convergente of divergente differentiatie?
Vroegtijdig verwijzen
Zijn leerlingen die op jongere leeftijd naar speciaal basisonderwijs (sbao) of speciaal onderwijs (so) worden verwezen succes...
Effect huiswerk
Wat is het effect van huiswerk op het leerrendement en de schoolprestaties van de leerling?
Werken met hoogbegaafde leerlingen
Wat is de meest effectieve manier van werken met (hoog-, meer-) begaafde leerlingen?
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
Schoolsucces in de brugklas
Schoolsucces in de brugklas: welke sociaal emotionele competenties heb je nodig?
Heterogene brugklas
Zorgt een brede brugklas voor een effectieve selectie?
Opdrachtgestuurd leren
Differentiatie in de klas middels opdrachtgestuurd leren
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Techniek en vakmanschap
Differentiatie binnen beroepsgerichte lessen Techniek & Vakmanschap
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Excellentie
Excellentie bij samenwerkend leren in het hoger onderwijs
Voorspellen excellentie
Samenhang tussen kenmerken van leerlingen en onderwijsgerelateerde factoren bij excellentie
Verrijkingsprogramma
Invloed van verrijkingsprogrammaís op de leerprestaties van hoogbegaafde leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Kennisrotonde - stel je vraag

Wandelen voor water

Kwink op school

Leerlingen met dyslexie

Academica Business College

Veilig vuurwerk

Klas overslaan



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.