10 jaar cultuurcoördinatoren op school

Sanne van den Hoek

communicatieadviseur bij LKCA

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

Van den Hoek, S. (2015) 10 jaar cultuurcoördinatoren op school.
Geraadpleegd op 16-01-2019,
van https://wij-leren.nl/tien-jaar-cultuurcoordinatoren.php

Dit jaar is het tien jaar geleden dat de eerste interne cultuurcoördinatoren in Nederland het officiële certificaat icc ontvingen. Hoe staat de interne cultuur-coördinator er nu, begin 2015, voor?

Het begin

In 2004 startte het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Regeling Versterking Cultuureducatie. Scholen uit primair onderwijs kregen € 10,90 per leerling voor cultuureducatie en werden geacht een cultuurbeleid voor de school te ontwikkelen. Een groep van experts ontwikkelde de cursus interne cultuurcoördinator (icc) als nascholing voor groepsleerkrachten. De interne cultuurcoördinator moest de spil worden voor cultuuronderwijs in de school, en zou verantwoordelijk worden voor het cultuurbeleid en voor contacten met de culturele omgeving van de school. 

Aantallen

In het najaar van 2005 ontvingen de eerste icc’ers hun certificaat. Vijf jaar later in 2010 stond de teller op 3.000 certificaten en in de tussentijd waren sommige pabo’s gestart met minoren cultuureducatie waarin studenten ook het certificaat icc kunnen behalen. Nu nog weer vijf jaar later, in 2015, zal de 6.000e icc’er gecertificeerd worden. Op 1 januari 2015 waren er exact 5923 gecertificeerde cultuurcoördinatoren.

Daarmee is er één gecertificeerde cultuurcoördinator op iedere 264 leerlingen (uitgaande van voorlopige tellingen op peildatum 1 oktober 2014 van de Dienst Uitvoering Onderwijs). 

Dat zou erop neerkomen dat ongeveer 78% van de schoolvestigingen in het primair onderwijs (hoofd- en nevenvestigingen meegeteld) over een icc’er beschikken. In de praktijk blijkt dit percentage nog wat hoger te liggen met 85% van de scholen volgens de recente Monitor cul-tuuronderwijs in het primair onderwijs (Sardes en Oberon, oktober 2014). Dat verschil is niet zo gek, scholen kunnen ook een cultuurcoördinator aanstellen die niet de officiële cursus heeft gevolgd. Bovendien komt het voor dat een schoolbestuur een cultuurcoördinator aanstelt voor meerdere scholen. Net zoals sommige scholen weer meer dan een cultuurcoördinator hebben. 

Wat doet de icc’er?

Vanaf de start was de idee dat de cultuurcoördinator vooral een coördinerende rol zou hebben en verantwoordelijk zou zijn voor het cultuurbeleid van de school, voor de samenwerking met de culturele omgeving en voor het creëren van draagvlak voor cultuuronderwijs in de school. Dat blijken in de praktijk ook de belangrijkste taken van de icc’er en dat is door de jaren heen niet veranderd. Zowel in de recente monitor uit 2014 als in een eerdere monitor uit 2009 worden deze als de belangrijkste taken genoemd. 

Wat wel opvalt is dat het aantal uren dat cultuurcoördinatoren tot hun beschikking hebben voor hun taak is gedaald. Dat is in 2014 gemiddeld 28,2 uur per schooljaar wat neerkomt op gemiddeld drie kwartier per week. In 2009 was dat 1,2 uur per week. 

Kunstlessen in de klas 

De monitor cultuuronderwijs kijkt niet alleen naar de rol van de cultuurcoördinator maar brengt veel meer aspecten van cultuuronderwijs in beeld. Zo is aan de respondenten (directeuren en icc’ers) van het onderzoek ook gevraagd wat er op hun school concreet gedaan wordt aan cultuuronderwijs. Het aantal uren dat scholen wekelijks besteden aan cultuuronderwijs blijkt de afgelopen jaren maar weinig veranderd.

Muziek en tekenen/handvaardigheid komen op bijna alle scholen in alle groepen wekelijks aan bod. Dans en drama komen, vooral in de hogere groepen, veel minder voor. Gemiddeld besteden scholen in  groep 2 ongeveer 9 uur per week aan culturele vakken versus ruim 5 uur in groep 4 en groep 7. 

De cultuurcoördinator is niet degene die al deze lessen geeft, dat ligt in de meeste gevallen bij de groepsleerkrachten zelf. Wat opvalt is dat de directeuren en icc’ers die de monitor hebben ingevuld over het algemeen niet zo heel tevreden zijn over de deskundigheid van de groepsleerkrachten in de kunstvakken, vooral in muziek. Maar liefst 20% van hen vindt dat de groepsleerkrachten niet deskundig genoeg zijn om muzieklessen te geven en 69% vindt dat zij dat maar in enige mate zijn.

Desalniettemin komt nascholing van leerkrachten in cultuuronderwijs maar weinig voor. Wel is er een stijging te zien in het aantal scholen met vakleerkrachten voor cultuur van 19% in 2009 naar 27% in 2014.  Vooral voor de discipline muziek komen veel vakleerkrachten voor. Toch heeft bijna driekwart van de scholen geen vakleerkrachten en verreweg de meesten van hen zeggen dat dat komt omdat er onvoldoende financiële middelen zijn hiervoor.

Culturele activiteiten

Scholen organiseren vaker culturele activiteiten voor hun leerlingen dan vijf jaar geleden. Maar liefst 72% van de ondervraagde scholen organiseert nu ieder schooljaar meerdere activiteiten, versus 56% in 2009. Qua activiteiten scoren theatervoorstellingen hoog, zowel binnen de school als buiten de school. Binnen de school worden verder ook wel beeldend kunstenaars en dansers uitgenodigd en komen leskisten vanuit musea of archieven relatief veel voor. Buiten de school komen ook bezoeken aan musea en monumenten veel voor. 

In de organisatie van deze activiteiten maakt de cultuurcoördinator duidelijk een verschil. Scholen met een cultuurcoördinator bieden leerlingen meer activiteiten dan scholen zonder cultuurcoördinator. Ook blijken scholen met een cultuurcoördinator wat meer tevreden over het cultuuronderwijs bij hen op school dan scholen zonder cultuurcoördinator. Zij geven hun cultuuronderwijs gemiddeld een 6,8 ver-sus een 6,1 op scholen zonder cultuurcoördinator. 

En nu verder…

Na een jaar of vijf icc hadden we al verwacht dat de aanwas langzaam af zou nemen, maar die blijft constant. Jaarlijks ontvangen gemiddeld 500 nieuwe cultuurcoördinatoren hun certificaat. Zittende cultuurcoördinatoren kunnen zich bovendien steeds verder ontwikkelen met nascholingscursussen en recentelijk ook met de post-hbo opleiding tot cultuurbegeleider, speciaal voor icc’ers. Het zou interessant zijn om ook die groep te volgen en over vijf jaar weer de balans op te maken. Het blijkt nu dat de cultuurcoördinator inderdaad verschil maakt. Wordt dat verschil nog groter met een cultuurbegeleider?

Literatuur:

-Hoogeveen. K., Beekhoven, S., Kieft, M. Donker, A., Grinten, van der M. (2014). Monitor cultuuronderwijs in het primair onderwijs & programma Cultuureducatie met kwaliteit (2013-2014). Utrecht: Sardes; Oberon
Download de publicatie hier
-Hoogeveen. K., Beekhoven, S., Oomen, C., Visser, I., Donker, A. (2009). Cultuureducatie in het primair en voortgezet onderwijs. Monitor 2008-2009. Utrecht: Sardes; Oberon
Bron: Oberon 
-Klik hier voor meer informatie over icc 
Voor de uitgebreidere analyse van aantallen cultuurcoördinatoren, bijvoorbeeld per provincie en per 10.000 leerlingen klik hier

Van den Hoek, S. (2015) 10 jaar cultuurcoördinatoren op school.
Geraadpleegd op 16-01-2019,
van https://wij-leren.nl/tien-jaar-cultuurcoordinatoren.php

Gerelateerd

Focus op Professie van de leraar
Focus op Professie van de leraar
Marzano
Bazalt | HCO | RPCZ 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
Wij-leren.nl 
Onderzoekend leren
Onderzoekend leren
Ontwikkel een onderzoekende houding bij je leerlingen
Medilex Onderwijs 
Leeromgevingen
Leeromgevingen: rol leerkracht - didactische werkvormen - differentiatie
Arja Kerpel
Cultuurprofiel
Kiezen voor een cultuurprofiel
Sanne van den Hoek
Tien effecten van kunst
Wat leer je van kunst? - Tien positieve effecten
Vera Meewis
Kunstonderwijs
Kunstonderwijs en 21st century skills
Vera Meewis
Muziekeducatie
Iedereen kan muzikant zijn
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Praten over kunst
Zeven manieren om over kunst te praten
Vera Meewis
Leren met kunst
Beter leren en onthouden met kunst
Vera Meewis
Kind centraal
Met kunst het hele kind centraal
Vera Meewis
Het Grote Vindingrijkboek
Het Grote Vindingrijkboek - Creativiteit ontwikkelen in het onderwijs
Arja Kerpel
Balans in basisbehoeften
Zorg voor balans in relatie, competentie, autonomie
Joep Derkx










creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs
Hoe ontwikkel je digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs?
Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Effecten van centrale vaklestijd
Wat zijn de effecten van een aanpassing in het lesaanbod?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Kenmerken van de mbo-populatie
Wat zijn kenmerken van mbo-studenten?
Kritisch denkvermogen stimuleren
Hoe stimuleer je kritisch denkvermogen?
Kostenvergelijking mbo opleidingen
Is er verschil in kosten tussen mbo-instellingen?
Draagt kunsteducatie bij aan sociaal-emotionele vaardigheden?
Draagt kunsteducatie bij aan sociaal-emotionele vaardigheden?
Tablet in het onderwijs
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
Verschil unitonderwijs en klassikaal onderwijs
Unitonderwijs versus klassikaal onderwijs
Werkt kennis moderne vreemde taal mee of tegen?
Kennis van een moderne vreemde taal: handig of juist belemmerend?
Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
ontwerpcriteria samenwerking scholen en partners
Samenwerking tussen scholen en educatieve partners
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Programmeeronderwijs stimuleert vaardigheden
Stimuleert programmeerles probleemoplossingsvaardigheden?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Relatie werkbelasting en vakkennis
Is er een relatie tussen ervaren werkbelasting en bekwaamheid?
Kenmerken MBO-studenten
Wat zijn de specifieke kenmerken van mbo studenten niveau 3 voor curriculumontwerp?
Jonge kinderen en tabletgebruik
Is het wenselijk om tabletgebruik door jonge kinderen af te stemmen op hun lichamelijke kenmerken of ontwikkeling?
Tijdsbesteding aan onderwijsontwikkeling mbo
Onderwijsontwikkeling: hoeveel tijd kost het een mbo-docent?
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Verbeteren van informatievaardigheden vmbo-leerlingen
Hoe verbeter je informatievaardigheden van vmbo-leerlingen?
Vreemde taal snel of langzaam aanleren?
Hoe leer je het beste een vreemde taal aan: snel en intensief of langzaamaan?
Vreemde taal leren op school of in beroep
Vreemde taal leren: in een beroepsgerichte context of op school?
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Leeromgeving
Leeromgeving als katalysator voor leren voor duurzame ontwikkeling
Beleidsafwegingen
Beleidsafwegingen bij het ontwerp van onderwijssystemen
Resultaten arbeidsmarkt
Educatieve systemen, vaardigheden en resultaten op de arbeidsmarkt
Schoolkenmerken cognitieve prestatie
Onderwijssystemen, schoolkenmerken en cognitieve prestatie
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
ICT-vroege geletterdheid
Kenmerken van ICT-rijke leeromgevingen voor vroege geletterdheid
Vroege ontwikkeling geletterdheid
Integreren van ICT-rijke leeromgevingen voor de vroege ontwikkeling van geletterdheid door leerkrachten
Integreren in klassenpraktijk
Ondersteuning voor docenten om ICT te integreren in hun klassenpraktijk
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Cultuurcoördinator



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.