Zeven manieren om over kunst te praten

Vera Meewis

Medewerker kennisinstituut bij LKCA

 

  Geplaatst op 1 juni 2016

Meewis, V. (2016) Zeven manieren om over kunst te praten.
Geraadpleegd op 27-11-2021,
van https://wij-leren.nl/praten-over-kunst.php

Jonge kinderen kunnen leren door kunst te maken, maar ook door erover te praten.

  • Waarom is leren over kunst belangrijk voor leerlingen?
  • En hoe kun je hen als leerkracht begeleiden in het praten over werk van kunstenaars of van andere kinderen?

David Bell onderscheidt zeven type vragen om met leerlingen in gesprek te raken over kunstwerken.

Het zien van kunst - uit andere culturen of tijden - biedt kinderen mogelijkheden om nieuwe werelden te onderzoeken, voortbouwend op persoonlijke ervaringen. Door op interactieve wijze kunst te ervaren vormen kinderen blijvende, complexe en persoonlijk betekenisvolle herinneringen.

Praten over kunst zet aan tot vragen stellen, inleven en verbeelding. Het laat kinderen verschillen herkennen en nadenken over esthetische keuzes. Het kijken, bevragen en praten over kunst verrijkt de communicatievaardigheid van kinderen. 

In gesprek over kunst: zeven vragen

Hoe start je als leerkracht een gesprek met kinderen over kunst dat hen een waardevolle leerervaring biedt? Volgens Bell zijn er zeven soorten vragen om een rijk gesprek te voeren.

1. Kijkvragen 
Deze vragen zorgen voor gedetailleerde inspectie van een kunstwerk. Op de vraag ‘Wat zie je?’ komen antwoorden die voer zijn voor doorvragen (‘Hoe weet je dat?’).

Ook kun je inzoomen op verschillende onderdelen van een werk of op details. Observaties kunnen ook gaan over textuur of materiaalgebruik. 

2. Beschrijvende vragen  
Kijkvragen zijn de grondstof voor meer beschrijvende vragen als ‘Wat gebeurt er op het werk?’.  Via deze vragen worden eerste indrukken vertaald in een meer conceptuele, kwalitatieve beschrijvingen. Antwoorden van verschillende kinderen zorgen voor een totaalplaatje. 

3. Analytische vragen  
De beschrijvingen zetten aan tot vragen over kenmerken van ruimte, diepte, kleur en beweging.

‘Waar heeft de kunstenaar de felste kleuren gebruikt in het werk?’.

 Analytische vragen gaan over techniek en proces.

‘Hoe heeft de kunstenaar ervoor gezorgd dat iets dichtbij of veraf staat?’

Met een set vragen over hoe de kunstenaar te werk is gegaan bevorder je probleemoplossend vermogen. 

4. Narratieve vragen 
Deze vragen moedigen kinderen aan om verhalen te vertellen vanuit hun onderzoek van het kunstwerk. Ze ontwikkelen een eigen waardering gebaseerd op observaties in combinatie met ervaringen uit hun eigen leven of culturele kennis. 

Via vragen die beginnen met ‘Wat als…’, ‘Waarom’ of  ‘Wat betekent…’ stimuleer je ideeën, interpretaties en associaties. Ook kun je vragen naar gevoelens om begrip en empathie op te wekken.

5. Contextvragen 
Omdat niet elk verhaal even geldig is, moet een verhaal ondersteund worden door relevante kennis en consistent zijn met ‘bewijs’ vanuit het werk zelf.

Contextvragen gaan bijvoorbeeld over de omstandigheden waaronder het werk gemaakt is, of de manier waarop het publiek er toentertijd op reageerde. Deze vragen goed beantwoorden vereist research van de leerkracht. 

6. Interactieve doe-vragen 
Taal is niet het enige medium voor een gesprek over kunst. Kinderen kunnen hun verbeeldingskracht en het verhaal over een werk uitbreiden en testen door hands-on ervaringen met zelf maken en experimenteren, of museumbezoek, dans en rollenspel.

7. Evaluatievragen  
Evalueren vraagt een kritisch oordeel van kinderen over een kunstwerk en hun eigen reactie erop. Ze laten kinderen denken over hoe zij zelf en anderen op het werk reageren.

Deze vragen kunnen ook discussie oproepen over de sociale, culturele, monetaire of artistieke waarde van een werk, ‘Wat is een kunstwerk eigenlijk?’

Aanbevelingen in het kort

Je kunt bij iedere vraag het gesprek starten, zeker als je gebruik maakt van de interesses van kinderen. Plan een open gesprekroute vanuit de betrokkenheid van kinderen en laat hen participeren door vragen te stellen, te luisteren, te discussiëren en te onderzoeken.

Breng zelf actief kennis in over het kunstwerk, de kunstenaar en de socioculturele context van het werk. Creëer een veilige sfeer waarin ruimte is voor verschil in ervaringen, gevoeligheden en waarden.

Keer op een later moment nog eens terug bij een werk. Als je dit doet zijn gesprekken over kunst een krachtig medium voor leren dat rekening houdt met de diversiteit in kennis van leerlingen.

Dit artikel is gebaseerd op Bell, D. (2011). Seven ways to talk about art: One conversation and seven questions for talking about art in early childhood settings. International Journal of Education through Art, Volume 7, Number 1, p. 41-54.

Meewis, V. (2016) Zeven manieren om over kunst te praten.
Geraadpleegd op 27-11-2021,
van https://wij-leren.nl/praten-over-kunst.php

Gerelateerd

Verkorte opleiding
Coördinator Wetenschap & Techniek
Coördinator Wetenschap & Techniek
Sinds 2020 verplicht voor basisscholen. Heeft jouw school dit op orde?
Studiecentrum B&O 
E-learning cursus
Je digitale vaardigheden up-to-date houden?
Je digitale vaardigheden up-to-date houden?
Met de online cursussen van E-WISE gaat dat bijna vanzelf. Gratis proefcursus!
E-Wise 
Professionalisering
Breng wetenschap de klas in!
Breng wetenschap de klas in!
Doe mee aan de Winterschool! Maak kennis met onderzoekend lesmateriaal in praktische workshops.
Radboud Universiteit 
Online special
Aan de slag met gezondheid en bewegen
Aan de slag met gezondheid en bewegen
Een gezonde leefstijl heeft effect op het leervermogen en de omgang met anderen.
Gezond op school 
Masterclass
Mindmaps maken
Mindmaps maken
Voor je eigen lesorganisatie én om leerlingen slimmer te leren leren
Medilex Onderwijs 
Coördinator Wetenschap & TechniekCultuureducatie basisschool
Cultuureducatie op de basisschool. 8 lessen van koplopers
Vera Meewis
Kunstintegratie - Nascholing
Kunstintegratie: het belang van nascholing
Vera Meewis
Examenprogramma CKV
Examenprogramma CKV: SLO-handreiking helpt docenten op weg
René Leverink
Kind centraal
Met kunst het hele kind centraal
Vera Meewis
Leren met kunst
Beter leren en onthouden met kunst
Vera Meewis
Kunstintegratie: barrières en succes
Kunstintegratie: opbrengst en veranderproces
Vera Meewis
Cultuurcoördinator
10 jaar cultuurcoördinatoren op school. Hoe staat het ermee?
Sanne van den Hoek
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Kunstonderwijs
Kunstonderwijs en 21st century skills
Vera Meewis
Tien effecten van kunst
Wat leer je van kunst? - Tien positieve effecten
Vera Meewis
Het Grote Vindingrijkboek
Het Grote Vindingrijkboek - Creativiteit ontwikkelen in het onderwijs
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Omix Webtalks met Adjiedj Bakas - De onderwijsinrichting van morgen
Omix Webtalks met Adjiedj Bakas - De onderwijsinrichting van morgen
redactie
Creativiteit in een video van één minuut uitgelegd
Creativiteit in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Omix Webtalks met Sjef Drummen - De match tussen kunst en onderwijs
Omix Webtalks met Sjef Drummen - De match tussen kunst en onderwijs
redactie
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
redactie
Het belang van maakonderwijs op de basisschool. Tjipcast 020
Het belang van maakonderwijs op de basisschool. Tjipcast 020
redactie
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
redactie
Wat zijn de meest hardnekkige onderwijsmythes? Tjipcast 030
Wat zijn de meest hardnekkige onderwijsmythes? Tjipcast 030
redactie
Is creativiteit te leren? Tjipcast 009
Is creativiteit te leren? Tjipcast 009
redactie
Factoren die belemmeren of stimuleren tot buitenlandervaring
Wat brengt mbo-studenten tot de keuze voor een buitenlandervaring?
Projectmatig werken in de bovenbouw
Hoe effectief is projectmatig werken in de bovenbouw?
Bevorderen van duurzaam afvalgedrag leerlingen
Hoe bevorder je duurzaam afvalgedrag van leerlingen?
Tijdsbesef ontwikkelen door geschiedenislessen in onderbouw
Kunnen geschiedenislessen historisch tijdsbesef versterken?
Gevolgen kenmerken onderwijs muziek beeldende vorming
Wat steken kinderen op van goed muziek- en kunstonderwijs?
Effect bestuurlijke inrichting po kwaliteit bestuur
Wat is het effect van bestuurlijke inrichting in het primair onderwijs?
Competenties van docenten bij het begeleiden van vmbo lln
Hoe begeleidt je leerlingen/studenten in het (v)mbo?
Samenwerken moderne vreemde talen bijdrage leerprestaties?
Samenwerken bij een vreemde taal: hoe stimulerend is dat?
Hoe kunnen middelbare scholen zich verbinden met de wijk?
Hoe kunnen middelbare scholen zich verbinden met de wijk?
Aanleren onderzoekende competenties vwo-wo
Hoe stimuleer je onderzoekende competenties bij vwo-leerlingen?
Assessment kunsteducatie
Assessment in kunsteducatie - reviewstudie
nieuwe leren po
Het nieuwe leren in het basisonderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]



21st century skills
creativiteit
curriculum
kunstonderwijs

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest