Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Leren met kunst Hogere denkvaardigheden Kunst in curriculum Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is mÚÚr dan getal
Ouders
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen StrategieŰn leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal? OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Reflectieopdrachten en zelfregulatie Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3 Vmbo leerlingen Leescoaches Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling oefenen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Spel en beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Ge´ntegreerd taal/vakonderwijs meerwaarde woordenschat citotoetsen
Techniek
Techniek en vakmanschap Practicum als onderwijsactiviteit Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Kind centraal Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Kunstintegratie: barriŔres en succes Kunstintegratie als betekenisgeving Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurco÷rdinator kunst integreren in je lessen
Engels
Engels aanbieden aan kleuters met taalachterstand Stimulering leesvaardigheid vo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bŔta

 

Wat leer je van kunst?

Vera Meewis

Medewerker kennisinstituut bij LKCA

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Meewis, V. (2014). Wat leer je van kunst?.
Geraadpleegd op 20-09-2017,
van https://wij-leren.nl/kunst-curriculum.php

Wat moet het onderwijs leerlingen bijbrengen? Een altijd actuele vraag, omdat onderwijs een groot aandeel heeft in de toekomst van leerlingen. Maar nu net wat extra actueel omdat de Onderwijsraad in haar advies Een eigentijds curriculum het brede maatschappelijke belang van onderwijs extra benadrukt en een nationaal debat wil voeren over de doelen en opbrengsten van het onderwijs.

De opbrengsten van kunstonderwijs worden gewoonlijk onderverdeeld in kunstzinnige en niet-kunstzinnige effecten. Er is discussie over welk van deze opbrengsten het meest gewenst of waardevol zijn. Om als leraar concreet vorm te geven aan kunstonderwijs is het belangrijk te weten wat realiseerbare doelen en opbrengsten zijn. Dit artikel, dat gebaseerd is op theorie en onderzoek, geeft daar inzicht in.

Kunstzinnige leereffecten

Volgens een van de meest invloedrijke denkers over kunstonderwijs, de recent overleden Elliot Eisner, ontwikkelt kunstonderwijs de denkvermogens van leerlingen. Hij zei: 'The arts are fundamental resources through which the world is viewed, meaning is created and the mind developed'. Als president van de National Art Education Association in de VS maakte Eisner een pamflet met de tien lessen die leerlingen leren van kunst. Dit zijn ze:

  • Van kunst leren leerlingen om tot een goed oordeel te komen over betekenisvolle relaties. Een groot deel van het schoolcurriculum gaat over de juiste antwoorden. Bij kunst gaat het om eigen oordeel boven regels.
  • Van kunst leren leerlingen dat problemen meer dan één oplossing kunnen hebben, en vragen meer dan één antwoord. Kunst biedt meervoudig perspectief.
  • Een van de grootste lessen is dat er veel manieren zijn om de wereld te zien en er betekenis aan te geven.
  • Van kunst leren leerlingen dat doelen niet vaststaan bij complexe vormen van problemen oplossen. Doelen veranderen onder invloed van omstandigheden en kansen.
  • Leren van kunst vereist het vermogen en de bereidheid om je over te geven aan de onverwachte mogelijkheden van een werk terwijl je het maakt.
  • Kunst maakt leerlingen duidelijk dat woorden en cijfers niet genoeg zijn om uit te drukken wat we weten. De grenzen van onze taal zijn niet de grenzen van ons denken.
  • Van kunst leren leerlingen dat kleine verschillen grote effecten kunnen hebben. Kunst handelt in subtiliteit.
  • Van kunst leren leerlingen denken in materiaal. Alle kunstvormen gebruiken middelen om ideeën werkelijk te maken.
  • Van kunst leren leerlingen zeggen wat niet gezegd kan worden. Ze moeten hun poëtische capaciteiten aanspreken om het gevoel dat kunst oproept uit te drukken.
  • Kunst biedt een ervaring die leerlingen op geen enkele andere manier meemaken. Door die ervaring ontdekken ze de reikwijdte en variëteit van wat ze kunnen voelen.

De positie van kunst in het curriculum van een school laat leerlingen zien wat volwassenen belangrijk vinden.

In Eisners boek The Arts and the Creation of Mind staat het theoretisch verhaal waarop deze tien punten gebaseerd zijn.

Bereikte leereffecten

Dit soort kunstzinnige effecten is ook in de praktijk onderzocht. In een onderzoek naar kunstcurricula in het Verenigd Koninkrijk constateerde de Britse onderzoeker John Harland bijvoorbeeld dat er meer aandacht is voor het verwerven van technische vaardigheden dan voor creativiteit, denkvaardigheden en betekenisgeving.

Ten onrechte, volgens Harland. Hij pleit voor meer afwisseling tussen kunstonderwijs waarbij kinderen vaardigheden leren en waarbij ze kritisch leren luisteren, lezen en/of beschouwen. Een beter evenwicht tussen het aanleren van technische vaardigheden en creatieve toepassingen zou kunnen leiden tot meer leereffecten op dit terrein, omdat leerlingen dan eerder de relevantie zien van het aanleren van basisvaardigheden.

Niet-kunstzinnige effecten

Er zijn claims dat kunstonderwijs positieve effecten heeft op algemene onderwijsprestaties en resultaten bij taal en rekenen zou verbeteren. En dat kunst daarom belangrijk zou zijn in het curriculum. Wetenschappelijk onderzoek biedt vooralsnog géén steun voor de meeste van deze beweringen. De onderzoeksgroep Project Zero (Harvard Graduate School of Education) toonde op basis van meta-analyses drie soorten causale verbanden aan tussen kunstonderwijs en niet-kunstzinnige effecten:

  • Een causaal verband tussen drama waarbij verhalen in het klaslokaal worden nagespeeld en taalvaardigheden als lezen en tekstbegrip.
  • Een causaal verband tussen muziek spelen en ruimtelijk inzicht, waarbij het effect groter was als leerlingen ook leerden om bladmuziek te lezen.    
  • Een medium-groot causaal verband tussen luisteren naar bepaalde soorten muziek en ruimtelijk inzicht. Dit effect is echter van tijdelijke duur en wordt niet in alle studies bevestigd. 

In haar review van onderzoek naar transfereffecten (Arts for Art's Sake? The impact of Arts Education) stelde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) aanvullend vast dat muziekeducatie luistervaardigheden en gehoor verbetert, wat taalvaardigheden ten goede komt. Dat goed leren kijken naar kunstobjecten bij beeldende vorming de waarneming traint. En dat drama effecten heeft op sociale vaardigheden en een rol kan spelen bij attitudeverandering.

Een nadruk op dit soort effecten brengt kunstonderwijs in een zwakke positie. Het verwordt dan tot 'hulpmiddel' ter ondersteuning van wat 'echt belangrijk' is. En een leerling leert nog steeds beter rekenen door meer te oefenen met rekenen, dan door muziek te luisteren.

Kunst in het curriculum

Kunst is een deel van de menselijke ervaring en van kunstonderwijs leren leerlingen iets dat in de andere leergebieden niet aan bod komt. Daarom maakt kunst onderdeel uit van het onderwijscurriculum. Door kunst te maken, te waarderen, te begrijpen en te beoordelen snappen leerlingen de relaties tussen cultuur en kunst beter en breiden ze hun kunstzinnige competenties uit.

Ook een kunstcurriculum moet aangepast worden aan de eisen van de tijd. De 21st century skills bijvoorbeeld geven aanleiding om als leraar zelf kritisch na te denken over de vraag wat je de huidige generatie leerlingen wilt bijbrengen aan meer generieke competenties. En over de vragen met welke strategieën je dat doet, en hoe je aanhaakt bij de intrinsieke motivatie om te leren. Om als leerling te kunnen leren van en over kunst moet er voldaan worden aan een paar onontbeerlijke randvoorwaarden, aldus Eisner. Namelijk een stevig curriculum, bekwame vakdocenten en voldoende tijd voor artistieke productie.

Literatuur

Op de website van het LKCA vindt u een uitgebreider kennisdossier over de leereffecten van kunstonderwijs. En op YouTube kunt u kijken naar een lezing Elliott Eisner: What Do the Arts Teach? Drie kwartier lang behandelt hij manieren waarop kunstzinnige denkprocessen en artistieke creatie bij kunnen bijdragen aan de verbetering van de onderwijspraktijk.

Meewis, V. (2014). Wat leer je van kunst?.
Geraadpleegd op 20-09-2017,
van https://wij-leren.nl/kunst-curriculum.php

Gerelateerd

Taboes in de klas
Taboes in de klas
Bespreken van maatschappelijk gevoelige onderwerpen met jongeren
Medilex Onderwijs 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Introductieworkshop 21e eeuw vaardigheden
Introductieworkshop 21e eeuw vaardigheden
Utrecht
Bazalt | HCO | RPCZ 
Leerinhouden
Leerinhouden: wetgeving - kennis - ordening - invloed leerkracht
Arja Kerpel
Muziekeducatie
Iedereen kan muzikant zijn
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Componeren
Componeren in de klas
Vera Meewis
Kunst in de les
Hoe kunst helpt leren
Vera Meewis
Kunstonderwijs
Kunstonderwijs en 21st century skills
Vera Meewis
Cultuurprofiel
Kiezen voor een cultuurprofiel
Sanne van den Hoek
Cultuurco÷rdinator
10 jaar cultuurco÷rdinatoren op school. Hoe staat het ermee?
Sanne van den Hoek
Praten over kunst
Zeven manieren om over kunst te praten
Vera Meewis
Kunst in curriculum
Kunst integreren in het curriculum
Vera Meewis
Kind centraal
Met kunst het hele kind centraal
Vera Meewis
Het Grote Vindingrijkboek
Het Grote Vindingrijkboek - Creativiteit ontwikkelen in het onderwijs
Arja Kerpel
Onderzoekend leren
Denken, dromen, kijken en doen
Bas ter Avest

Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Kenmerken MBO-studenten
Wat zijn de specifieke kenmerken van mbo studenten niveau 3 voor curriculumontwerp?
Assessment kunsteducatie
Assessment in kunsteducatie ľ reviewstudie
Kunstintegratie: het belang van scholing
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Kennisrotonde - stel je vraag

Wandelen voor water

Kwink op school

Leerlingen met dyslexie

Academica Business College

Veilig vuurwerk

Tien effecten van kunst



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.