Word jij ook een kindertalentenfluisteraar?

Luk Dewulf

Spreker, coach, adviseur bij Kiezen voor talent

 

  Geplaatst op 8 juni 2023

De afgelopen drie jaar zijn er meer dan duizend professionals in en rond het onderwijs ‘kindertalentenfluisteraar’ geworden. Maar wat is een kindertalentenfluisteraar  precies? Wat is onze kijk op talent? En hoe ga jij aan de slag met talent op school?  

Als je aan mensen vraagt wat volgens hen talent is, dan krijg je in veel gevallen het antwoord dat het gaat over  iets waarin je uitblinkt. Voor mij is dat echter niet de definitie van talent. Talent gaat niet over het uitblinken  of de beste zijn in een bepaalde activiteit. Het is eerder  omgekeerd. Het gaat over wat een activiteit doet  met jou.  

Talent, een definitie met vier lagen 

Mijn definitie van talent heeft vier lagen: 

1. Voldoening en natuurlijk vermogen 

De basisdefinitie van talent heb ik de afgelopen vijftien jaar aangescherpt tot: ‘een talent is de beschrijving in  woorden van datgene wat je voldoening geeft in een activiteit die voor jou moeiteloos gaat’. Door dit te om schrijven, kom je bij de talenten die je bij die activiteit hebt ingezet.  

Juf Ellen heeft net een gesprek gehad met een leerling  uit groep 6. Ze voelt hoe haar specifieke aandacht  voor die leerling heeft geleid tot een veel positiever zelfbeeld bij de leerling. Zelf ervaart ze voldoening van  de leervorderingen die hierop volgen. Ze kan er enorm  van genieten als ze ziet hoe iemand anders groeit en in  beweging komt.  

De combinatie van talenten binnen één persoon is uniek

Daarnaast gaat talent over een natuurlijk vermogen, iets wat jij vanuit jezelf goed kunt. Dat natuurlijke vermogen is deels erfelijk, je bent ermee geboren. Anderzijds is dat vermogen ontstaan vanuit je opvoeding, onderwijs, de contexten waarbinnen je hebt gefunctioneerd en datgene wat je is overkomen in het leven. De combinatie van talenten binnen één persoon is uniek.  Elk individu heeft immers een eigen set van aangeboren talenten en bewandelt een unieke levensweg. 

2. Flow

Talent wordt zichtbaar in activiteiten waarbij de tijd  vliegt. Ik verwijs hiermee naar het concept ‘flow’ van  Mihaly Csikszentmihalyi (2008). Flow is zowel een  fysieke als een mentale toestand, waarbij je de tijd uit het oog verliest. Je bent met elke vezel in je lijf betrok ken bij een bepaalde situatie en verliest de rest van de  wereld uit het oog. Als je op een gegeven moment op de klok kijkt, is de tijd omgevlogen. En als je vervolgens stopt en uitrust, besef je pas dat het je heel wat inspanning heeft gekost.  

Anne kijkt op haar horloge. Het is al twaalf uur. ‘Zijn wij  nu al twee uur in gesprek?’ vraagt ze zich hardop af. Het  is dan ook een bijzonder gesprek. Met haar collega’s  praat ze over de moeilijke periode van de afgelopen tijd. Iedereen krijgt de tijd om te vertellen hoe hij of zij die  periode heeft beleefd. Anne faciliteert het gesprek. Ze vat samen, benoemt wat ze hoort en verbindt de verhalen met elkaar.  

3. Positieve emoties 

Talent gaat ook over activiteiten die je batterij opladen  en positieve emoties genereren. Deze positieve emoties zorgen voor een hoger welbevinden op de korte en lange termijn. Barbara Fredrickson (2011) heeft hier  veel onderzoek naar gedaan. In de ‘broaden-and-build theory’ beschrijft ze hoe het ervaren van positieve emoties je mogelijkheden ‘verbreedt’. Welke activiteit je doet, is hierbij om het even. Als je bezig bent met een  creatieve taak dan zal je creatieve vermogen toenemen, een planningstaak wordt secuurder, een persoonlijk gesprek wordt intenser en diepgaander.  


Figuur 1: Overzicht van talenten. 

Hoe meer positieve emoties je ervaart, hoe meer  voorraden je ‘opbouwt’ die je helpen om te gaan met moeilijke momenten en situaties. Kort gezegd: positieve emoties leiden tot een hoger welbevinden. Het  gevolg is dat je beter presteert in het moment en meer  veerkracht en psychisch evenwicht ervaart. Je gebruikt  je verstand, communiceert, bouwt relaties uit en je  voelt je fysiek gezonder. Inzetten op je talent en de tijdservaring die daarmee gepaard gaat, heeft dus een enorm effect op je psychische en fysieke weerbaarheid. En dat is waar het bij de talentenbenadering om draait.  

4. Authenticiteit 

Talent gaat over activiteiten die maken dat je je ‘authentieke zelf’ kunt zijn. Ik gebruik hier de definitie zoals die wordt gehanteerd door de filosoof Peter Koestenbaum (2002). Hij legt de link tussen flow en authenticiteit en beschrijft twee toestanden. De eerste is een toestand waarin je last hebt van de tijd. Je voelt  je onrustig, gestrest of bent verveeld. In de tweede toe stand val je volledig samen met de tijd. Je kijkt niet op de klok, maar bent bezig zonder erbij na te denken. Je  denken valt helemaal samen met de situatie. Je bent  helemaal jezelf. 

Referentiekader 

In de afgelopen jaren heb ik samen met Els Pronk  en Peter Beschuyt op basis van honderden gesprek ken een referentiekader gebouwd. Dit bestaat uit 39 talenten, die zijn onderverdeeld in vijf categorieën (zie figuur 1). Hieronder volgen enkele voorbeelden. 

  • Ben je een bezige bij? Dan hou je ervan om zinvol en  nuttig bezig te zijn, van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat.
  • Ben je een kennisspons? Dan word je rustig als je leest. Je leest vaak voor het slapengaan, want dan  val je vanzelf in slaap.
  • Ben je een doordenker? Dan heb je bij een nieuw  vraagstuk tijd nodig om eerst in je hoofd de puzzel stukken te leggen voordat je tot een antwoord komt.
  • Ben je een uitblinker als ik dat wil? Dan streef je  naar excellentie bij alles wat je boeit en passioneert,  maar vind je het moeilijk om je in te zetten voor datgene waar je geen passie voor hebt.
  • Ben je een groeimotor (zoals juf Ellen uit het eerdere  voorbeeld)? Dan haal je er voldoening uit als je ziet  hoe iemand anders groeit, stapjes zet of in beweging  komt.
  • Of ben je een sfeervoeler? Dan voel je het onmiddel lijk als iemand verdrietig is en doe je kleine dingen  om ervoor te zorgen dat diegene zich beter voelt. 

Talent in actie 

Niet alle talenten zijn altijd vanzelf zichtbaar voor an deren. Uiteraard hoop je natuurlijk dat je talent zicht baar wordt voor de buitenwereld. Dat noem ik ‘talent in actie’ (zie figuur 2 op pagina 24). 


Figuur 2: Talent in actie. 

Talent in actie is talent dat zichtbaar geworden is in een  specifieke context door gedrag dat is ontwikkeld bij dat  talent. De context hangt af van je intrinsieke motivatie  en je drijfveren. Eenzelfde talent kan binnen verschil lende contexten zichtbaar zijn. En binnen één context  kun je verschillende talenten tot actie brengen. Bij elke  nieuwe context zul je vaardigheden dienen te ontwik kelen om je talent zichtbaar te maken. Een voorbeeld  om dit concreet te maken: 

Tijdens een studiedag vertelt juf Ingrid dat ze in haar  vrije tijd veel teksten schrijft: een dagboek, gedichten en  verhalen. Geen van haar collega’s was daarvan op de  hoogte. Juf Ingrid heeft het talent ‘woordkunstenaar’.  Ze geniet ervan om de juiste woorden te vinden om  een gedachte uit te drukken. Ze heeft het schrijven van  teksten (gedrag) al behoorlijk onder de knie. Haar talent  wordt zichtbaar in de thuiscontext. Thuis is het ‘talent in  actie’. Op school niet. Voor juf Ingrid zijn haar familie en  beste vrienden erg belangrijk. Ze voelt zich bij hen veilig  genoeg om hun de teksten die ze schrijft te laten lezen.  Dat durft ze nog niet bij anderen. Het zijn deze drijfveren die maken dat ‘talent in actie’ nog niet betekent dat  haar collega’s de resultaten van dat talent al zien. Als  Ingrid haar talent gaat inzetten op school (een nieuwe  context), bijvoorbeeld door het schrijven van de maan delijkse online nieuwsbrief, dan zal ze eerst nieuwe  vaardigheden dienen te ontwikkelen: Hoe maak je een  nieuwsbrief? Hoe plaats je die online? Wat wil een lezer  lezen en wat niet? 

Mensen worden zich alleen bewust van hun talent als het voor het eerst door iemand anders wordt benoemd

Er is alleen maar talent als het wordt gezien…

Iets wat veel mensen herkennen is dat je zeer snel talent ziet bij iemand anders, maar moeilijk bij jezelf. Hoe dat komt, hangt samen met de definitie van ‘talent’. Het gaat over activiteiten die moeiteloos gaan. En hoe  zou nu iets wat moeiteloos gaat een talent kunnen zijn?  Mensen worden zich alleen bewust van hun talent als het voor het eerst door iemand anders wordt benoemd. 

In de klas stelt meester Bart een vraag aan Mila. Mila kijkt bedremmeld en weet niet meteen het antwoord.  ’s Middags zegt ze tegen meester Bart: ‘Ik denk dat ik  nu het antwoord wel weet.’ Daarop antwoordt hij: ‘Mila, volgens mij heb jij het talent “doordenker”. Als ik jou  een vraag stel over iets nieuws, dan vind je het moeilijk  om onmiddellijk een antwoord te geven. Maar als je de  tijd heb om erover na te denken, bijvoorbeeld tijdens de  middagpauze of ’s avonds, dan is het alsof plotseling  alle puzzelstukken op hun plek vallen in je hoofd en dan  weet je precies wat je ervan denkt.’ Mila glimlacht omdat  ze dat een beetje herkent, maar ze moet er nog wel even over nadenken … 

‘Talent’ is een relationeel begrip. Van belang is datgene  wat er ontstaat in een relatie als een kind zich gekend  voelt in zijn talent: de veiligheid tussen leraar en kind,  en de ruimte om aan ontwikkeling te werken en het te  hebben over dat wat lastig is. Precies dát is de kern van  de hele beweging van de ‘kindertalentenfluisteraar’.  Het duurt welgeteld tien seconden om een compliment  te geven over het talent van een leerling, dat misschien  wel levenslang blijft hangen. Er zijn twee voorwaarden:

1. Benoem het als je een kind iets ziet doen wat je oprecht bijzonder vindt. Beperk je daarbij niet tot  woorden als ‘knap gedaan’, ‘mooi’ of ‘prima’, maar  vertel zo precies mogelijk wat je er zo bijzonder  aan vond. 

‘Ik zag jou daarnet bezig in een groepje en iedereen was  druk door elkaar aan het praten. Jij was de enige die  rustig bleef. En doordat jij zo rustig bleef, begon iedereen  spontaan naar elkaar te luisteren. Er ontstond een mooi  gesprek. Zo knap hoe jij dat doet.’ 

2. Het is belangrijk dat het kind dat je complimenteert  zich geraakt voelt door jouw opmerking, omdat het  ernaar verlangt echt goed te zijn in datgene wat je  benoemt.  

Hoe voer je een talentgesprek met kinderen?

Kindertalentenfluisteraars zijn ertoe opgeleid om goede talentgesprekken met kinderen te voeren. Gesprekken waarin duidelijk wordt welk talent een kind heeft en hoe dit verder ontwikkeld kan worden. De beste manier om zo’n gesprek met een kind te voeren is even de tijd nemen en een vel papier erbij pakken. 
Eerst leg je uit dat talent niet gaat over het uitblinken in een bepaalde activiteit of ergens de beste in zijn, maar over activiteiten die moeiteloos gaan en waar je blij van  wordt. Vervolgens vraag je het kind naar zijn of haar favoriete activiteiten. Die schrijf je in het midden van het  blad. Denk aan voetballen, feestjes vieren, YouTube filmpjes bekijken, zwemmen, op kamp gaan enzovoort.  Vervolgens vraag je bij elk van die activiteiten door tot dat je het voor ogen ziet: Wanneer doe je dat? Met wie? Wat zou ik zien als ik het zou filmen? En dan onderzoek  je waar het kind voldoening uit haalt: Wat vind je er leuk aan? Waar word je blij van? Wanneer is het echt  super geweest? De antwoorden op die vragen brengen je bij de talenten van het kind. 

De favoriete activiteit van een leerling is voetballen.  Eerst vraag je door. Waar voetbalt hij of zij? Wanneer zijn de trainingen en de wedstrijden? Met wie en waar  staat het kind op het veld? Hoe verloopt een training?  Dan vraag je door op wat het kind er leuk aan vindt. Het  ene kind zal zeggen: ‘Als we winnen.’ Dan is zijn talent  misschien ‘grenzenverlegger’. Een ander kind zal zeggen:  ‘Als we goed hebben samengespeeld, dan hoeven we niet eens te winnen.’ Wellicht heeft dit kind het talent  ‘sterktearchitect’. Weer een ander kind zal zeggen: ‘Als  mijn vriendje niet weer op de bank is blijven zitten, want  daar word ik verdrietig van.’ Dat kind heeft misschien het  talent ‘sfeervoeler’.  

Het voeren van een talentgesprek is vaak heel krachtig bij kinderen die gedrag laten zien waarvan je als leraar last hebt. Dat is met name de invalshoek van mijn collega Els Pronk, mede-initiator van het project van de kindertalentenfluisteraar. Wij leren leraren om ook achter het lastige gedrag van kinderen te kijken.  Dat gedrag wordt vaak vertoond door kinderen die een  kwetsbaar deel van zichzelf willen beschermen. Ze zijn druk en praten luid of zijn juist stil en teruggetrokken. We worden aangezogen door dat gedrag. Door contact  te leggen met hun kwetsbaarheid en het onderliggende talent ontstaat er een andere relatie met kinderen.  

Jente is soms erg druk. Dan maakt ze hardop allerlei  woordgrapjes. Dat doet ze altijd als er (thuis) spanningen zijn. De juf neemt Jente even apart en gaat op  zoek naar haar talenten. Ze komen onder andere op het  talent ‘ideeënfontein’. ‘Jij legt altijd grappige verbanden tussen wat ik zeg en wat jij dan bedenkt. Je vindt het leuk om dat onmiddellijk te zeggen. Dat is een erg mooi  talent. Alleen, als je druk bent, dan is jouw ideeënfontein niet te stoppen.’ ‘Dat vind ik ook,’ zegt Jente, ‘en daar  voel ik me soms niet goed bij.’ De juf zoekt met Jente naar oplossingen om beter met haar talent om te gaan.  

Talentontwikkeling gaat niet alleen over de kinderen in onze klassen. Het is ook relevant voor leraren en begeleiders. Door je eigen talenten te kennen kun je ook als volwassene meer je authentieke zelf zijn en daarmee het talent van collega’s en kinderen doen ontbranden.  

Het voeren van een talentgesprek is vaak heel krachtig bij kinderen die gedrag laten zien waarvan je  als leraar last hebt.

Talentfluisteren neemt een vlucht

In 2016 nam Marit Swarts, studente pedagogiek uit Leeuwarden, contact met mij op. Ze wilde bij mij in Gent stage lopen, vooral om te oefenen met  het voeren van talentgesprekken met kinderen. Om meer bekendheid te krijgen, maakten we een Facebookpagina getiteld ‘Pop-up van de kindertalentenfluisteraar’. Hierop nodigden we mensen uit  voor een pop-upbijeenkomst op woensdagmiddag  in een koffiehuisje in het centrum van de stad. Die middag konden kinderen van zeven tot twaalf jaar gratis bij ons terecht voor talentgesprekken. De eerste pop-up was een groot succes. Al snel  volgden er meerdere pop-ups, die allemaal helemaal vol zaten.

Op dat moment ontstond er een  sneeuwbaleffect: scholen uit Gent vroegen ons of  we activiteiten konden organiseren. De wethouder  Onderwijs van de stad Gent werd enthousiast.  En zo organiseerden wij onder de Stadshal een grote pop-up waar een paar honderd kinderen op  afkwamen. Vervolgens werden we benaderd door  mensen die ons vroegen of ze ook kindertalenten fluisteraar konden worden. Samen met collega Els  Pronk ontwierpen we een open leertraject van drie dagen. Een traject waarin deelnemers niet alleen  leren hoe ze talentgesprekken kunnen voeren,  maar ook hoe ze achter het gedrag van kinderen  kunnen kijken.

Mensen die de opleiding tot kindertalentenfluisteraar hebben gevolgd, krijgen  een certificaat en zij spreken de intentie uit dat ze  jaarlijks één, twee of drie keer zelf zo’n gratis pop up organiseren in hun eigen gemeente of buurt. 

Op dit ogenblik hebben al meer dan duizend  mensen in Nederland en Vlaanderen de opleiding tot kindertalentenfluisteraar gevolgd. Op Curaçao hebben we meer dan driehonderd leraren opge leid. En ook op Bonaire en in Zuid-Afrika gaan we aan de slag met talentfluisteren.

Literatuur 

  • Csikszentmihalyi, M. (2008). Flow: Psychologie van de  optimale ervaring. Amsterdam: Boom uitgevers. – Dewulf, L. (2009). Ik kies voor mijn talent. Tielt: Uitge verij Lannoo.
  • Dewulf, L., Beschuyt, P. & Pronk, E. (2012). Ik kies  voor mijn talent: Toolbox voor jong talent. Tielt: Uit geverij Lannoo.
  • Dewulf, L. & Beschuyt, P. (2012). Ik kies voor mijn  talent: Toolbox. Tielt: Uitgeverij Lannoo.
  • Dewulf, L. & Borms, B. (2017). Iedereen Talent! Tielt:  Uitgeverij Lannoo.
  • Fredrickson, B. (2011). Positivity: Groundbreaking  research to release your inner optimist and thrive. Amsterdam: Athenaeum. 
  • Koestenbaum, P. (2002). Leadership: The inner side  of greatness: A philosophy for leaders. New Jersey:  John Wiley & Sons.
  • Pronk, E. & Busschots, E. (2018). Blij met mij! Talent  en veerkracht van je kind versterken.  

 

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Gerelateerd

E-learning module
Wat is begaafdheid?
Wat is begaafdheid?
Gratis online module voor ouders
Wij-leren.nl Academie 
Congres
Meiden begeleiden
Meiden begeleiden
Voorkom dat meiden vastlopen in het vo en mbo
Medilex Onderwijs 
Gratis webinar
Serie webinars over actuele onderwijskundige thema's
Serie webinars over actuele onderwijskundige thema's
Bekende experts delen hun kennis
Wij-leren.online Academie 
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!Creativiteit ontwikkelen
Creativiteit - wat is creativiteit en hoe ontwikkel je het?.
Machiel Karels
Talenten herkennen en ontwikkelen
Talenten herkennen en ontwikkelen: een hele uitdaging!
Nadine van der Hart
Techniek attitude
Talent en talentontwikkeling van en door leraren en scholen
Hanno van Keulen
Schoolkeuze havo/vwo
Selectie op basis van talent is goed voor de leerresultaten
Annemieke Top
Techniek talent
Talentontwikkeling met wetenschap en techniek
Hanno van Keulen
Talentenscan motiveert
Hoe een talentenscan leerlingen intrinsiek motiveert
Nadine van der Hart
Talentontwikkeling op school
Wat doen we met talenten in kunst en cultuur?
René Leverink
Talent binnenstebuiten
Talent binnenstebuiten - Daag jongeren uit met hun talenten aan de slag te gaan
Helèn de Jong
Mindset
Mindset, de weg naar een succesvol leven - Carol S. Dweck
Arja Kerpel
Leven met intensiteit
Leven met intensiteit - De gevoeligheid van begaafden
Arja Kerpel
Het Grote Vindingrijkboek
Het Grote Vindingrijkboek - Creativiteit ontwikkelen in het onderwijs
Arja Kerpel
Ik ben toch té gek!
Ik ben toch té gek! - Een positieve kijk op Passend Onderwijs
Arja Kerpel
Mijn school kiest voor mijn talent
Mijn school kiest voor mijn talent
Machiel Karels

Wij-leren.nl Academie

Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Creativiteit in een video van één minuut uitgelegd
Creativiteit in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
redactie
Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Hoogbegaafdheid in een video van één minuut uitgelegd
Hoogbegaafdheid in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Het belang van maakonderwijs op de basisschool. Tjipcast 020
Het belang van maakonderwijs op de basisschool. Tjipcast 020
redactie
Talentontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
Talentontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Is creativiteit te leren? Tjipcast 009
Is creativiteit te leren? Tjipcast 009
redactie
Talent in een video van één minuut uitgelegd
Talent in een video van één minuut uitgelegd
redactie
[extra-breed-algemeen-kolom2]



creativiteit
hoogbegaafdheid
mindmap
motivatie
talent
talentontwikkeling

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest