Componeren in de klas

Vera Meewis

Medewerker kennisinstituut bij LKCA

 

  Geplaatst op 1 juni 2015

Meewis, V. (2015) Componeren in de klas.
Geraadpleegd op 17-10-2018,
van https://wij-leren.nl/componeren-leesvaardigheid-betrokkenheid.php

Is er een verschil in effecten op muzikale leeropbrengsten en op andere schoolprestaties tussen een productieve aanpak van muziekonderwijs waarbij leerlingen zelf muziek componeren, en een meer reproductieve aanpak, met een grotere rol voor de leerkracht? En wat doet componeren met de betrokkenheid van leerlingen bij muziekonderwijs? Deze vragen zijn onderzocht op basisschool De Vijver, een Dalton school in Den Haag.

Drie groepen 5 en 6 - de experimentele groep - volgden een muziekprogramma waarbij leerlingen zelf gezamenlijk muziek componeerden in de klas en reflecteerden op proces en uitkomst. In drie andere groepen 5 en 6 - de controle groep - zongen, speelden en bewogen leerlingen op bestaande liedjes van songwriters en componisten. Beide programma's bestonden uit 18 wekelijkse lessen van 45 minuten, en werden gegeven door dezelfde vakdocent. Met een aantal tests zijn de verschillende leeropbrengsten gemeten. Voor taal en rekenen werden cito-resultaten gebruikt.

Betrokkenheid

Uit de tests bleek dat leerlingen die componeerden met een drie-traps-model (waaronder ideeën creëren, schrijven en reviseren) meer betrokken waren bij de activiteiten dan leerlingen uit de controle groep. Betrokkenheid houdt in dat leerlingen gemotiveerd zijn om deel te nemen aan muziekactiviteiten en daar ook toe in staat zijn. Om betrokkenheid te creëren moet een probleem betekenisvol voor hen zijn, en passen bij de manier waarop zij de wereld interpreteren. Het moet hun denken uitdagen, maar nog wel te begrijpen zijn.

Geen verschil of geen effecten

Beide vormen van muziekonderwijs bleken geen effect te hebben op intelligentie. Ook werden er geen effecten gevonden op spelling en rekenen. Beide groepen gingen evenveel vooruit op het gebied van zingen, ook al zong de controle groep meer dan de andere groep. Melodie, ritme, expressie en begrip kunnen blijkbaar ook vergroot worden door andere muzikale activiteiten dan zingen. 

Effect op leesvaardigheid

De leerlingen die componeerden bleken beter te scoren op leesvaardigheid. Dit verschil zou veroorzaakt kunnen doordat een compositie elementen heeft die voor een deel hetzelfde zijn als een tekst. Leerlingen moeten ideeën uitdrukken, volgordes bepalen en classificeren. Ze maakten bij het componeren uitgebreid gebruik van muzieknotatie.

Kansen voor componeren

Uit de studie blijkt dat componeren een geschikte en bruikbare vorm van muziekonderwijs is om te gebruiken in de klas, die bovendien bijdraagt aan bredere ontwikkeling van kinderen. Liedjes componeren vanuit de eigen muzikale verbeelding is een vorm van authentiek leren. Met de hulp van een expert en hun medeleerlingen kunnen leerlingen dit.

Muziek componeren vraagt wel iets anders van de leerkracht; meer gedifferentieerde instructie, het kunnen toepassen van vormen van samenwerkend leren, feedback geven aan individuele leerlingen en groepjes van leerlingen. Dit alles leidt tot grotere betrokkenheid van de kinderen dan alleen maar muziek van anderen reproduceren.

 

Meewis, V. (2015) Componeren in de klas.
Geraadpleegd op 17-10-2018,
van https://wij-leren.nl/componeren-leesvaardigheid-betrokkenheid.php

Gerelateerd

Aan de slag met denkvaardigheden
Aan de slag met denkvaardigheden
Kritisch-analytisch, praktisch en creatief denken in het po
Medilex Onderwijs 
Introductieworkshop Model voor Effectief Lesgeven
Introductieworkshop Model voor Effectief Lesgeven
Praktische actiestappen voor een goede les
Bazalt | HCO | RPCZ 
Kunstonderwijs
Kunstonderwijs en 21st century skills
Vera Meewis
Tien effecten van kunst
Wat leer je van kunst? - Tien positieve effecten
Vera Meewis
Muziekeducatie
Iedereen kan muzikant zijn
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Zelfvertrouwen
Vertrouwen en zelfvertrouwen als kwaliteiten van ontwikkeling en leren
Luc Stevens
Dalton kernwaarden
Kernwaarden zijn niet los verkrijgbaar - consequenties voor het Daltononderwijs
Dolf Janson
Kunst in de les
Hoe kunst helpt leren
Vera Meewis
Leren met kunst
Beter leren en onthouden met kunst
Vera Meewis










Motivatie MBO
Met welke didactische strategieën kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beïnvlo...
betrokkenheid van leerlingen bij innovatieprocessen
Betrokkenheid van leerlingen bij innovatie vergroot motivatie?
Brede talentontwikkeling door goed pedagogische klimaat
Brede talentontwikkeling: hoe pak je dat aan?
creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beïnvloeden?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Kritisch denkvermogen stimuleren
Hoe stimuleer je kritisch denkvermogen?
Draagt kunsteducatie bij aan sociaal-emotionele vaardigheden?
Draagt kunsteducatie bij aan sociaal-emotionele vaardigheden?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
ontwerpcriteria samenwerking scholen en partners
Samenwerking tussen scholen en educatieve partners
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Relatie werkbelasting en vakkennis
Is er een relatie tussen ervaren werkbelasting en bekwaamheid?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Samenwerken op projectbasis en de effecten op leerresultaten
Hoe kan samenwerkend leren succesvol zijn voor mbo-leerlingen?
Verband tussen wereldbeeld en gebrek motivatie
Wereldbeeld en motivatie: is daar een verband tussen?
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Prestaties en etniciteit
Motivatie bij verschillende prestatieniveaus en sociale en etnische achtergrond
Assessment kunsteducatie
Assessment in kunsteducatie - reviewstudie
Toetsing en motivatie
Invloed van toetsing op motivatie: effecten en mechanismen in verschillende contexten
Motivatie leerlingen
Motivatie van leerlingen, zelfregulering en prestaties vanaf het begin van het secundair onderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Componeren



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.