Formatief evalueren: Aan de slag met je collega`s

Gerdineke van Silfhout

Curriculumontwikkelaar Taal bij SLO

 

  Geplaatst op 29 april 2021

Silfhout, G. van (2021). Formatief evalueren: Aan de slag met je collega`s.
Geraadpleegd op 21-06-2021,
van https://wij-leren.nl/formatief-evalueren-leren-met-je-team.php

De website formatiefevalueren.slo.nl staat boordevol inspiratie. Je vindt er animaties, video’s, podcasts, uitgeschreven lesvoorbeelden, instrumenten om formatief evalueren in je klas en in je school een plek te geven, enzovoort. Speciaal voor jou lichten we handige aanpakken en instrumenten eruit die je helpen om formatief evalueren in je school een plek te geven.

1. Top 10 FE-misconcepties in het voortgezet onderwijs te lijf

Herken jij een of meerdere van onderstaande uitspraken? Hoor je ze binnen je eigen school? Of denk je misschien zelf: ‘Maar deze uitspraak klopt toch?’

  1. Formatief evalueren is hetzelfde als lesgeven zonder cijfers.
  2. Een toets is formatief of summatief.
  3. Formatief evalueren is het inzetten van een instrument, zoals een oefentoets, rubric of portfolio.
  4. Leerlingen werken alleen voor een cijfer. Daarom werkt formatief evalueren niet.
  5. We geven veel feedback, dus we werken formatief. Hoe meer feedback, hoe beter.
  6. Bij formatief evalueren formuleren leerlingen hun eigen leerdoelen.
  7. Bij formatief evalueren is de leerling eigenaar van het eigen leren en de leraar is de coach.
  8. Formatief evalueren werkt niet voor alle leerlingen (bv. niet voor jonge leerlingen, niet voor vmbo-leerlingen, niet voor mijn kind)
  9. Formatief evalueren vereist veel administratie en het inzetten van een ELO of digitaal volgsysteem waarin alles wordt vastgelegd.
  10. Bij formatief evalueren moet ik iedere leerling individueel benaderen en dat is niet mogelijk in een klas met 30 leerlingen.

Wil jij met je collega’s ontdekken welke misconcepties er binnen jullie team zijn over formatief evalueren, deze uitdiepen én aanpakken? En ben je benieuwd naar de toelichting op en weerlegging van de top-10 misconcepties? Ga naar formatiefevalueren.slo.nl -> schoolleiders vo -> aan de slag -> samen FE-misconcepties uitdiepen. Daar vind je het overzicht met misconcepties, een fijne werkvorm en bijbehorende PowerPointpresentatie.

Bedenk: het voorkomen van misconcepties is een illusie.

Maar het expliciteren en bespreken ervan is erg belangrijk! Neem ze serieus. Op die manier voorkom je dat ze leiden tot verkeerde implementaties, meningsverschillen en weerstanden.

2. Maak je eigen leerlingcyclus

Doel van de werkvorm
Expliciet en als team benoemen wat je van leerlingen wilt zien aan gedrag in de klas. Wat DOET de leerling in de klas tijdens de vijf fasen van formatief evalueren? Wat laat hij zien, horen, etc. als hij een actieve leerhouding aanneemt, eigenaar is van zijn leren, of gemotiveerd is?

Als je weet wat je van leerlingen wilt zien en horen, kun je hier gericht aan werken als leraar en als schoolleider. Met elkaar en met de leerlingen kun je bespreken wat de leraar kan doen om dit leerlinggedrag uit te lokken.

Voorbereiding
Laat deelnemers ter inspiratie de blog op Vernieuwenderwijs lezen over hoe scholen uit het leernetwerk Formatief evalueren op een postermarkt hun eigen poster maakten van de leerlingcyclus.

Wat ga je doen?

  1. Maak groepen van 3 of 4 collega’s.
  2. Geef elke groep de FE-cyclus op een groot papier.
  3. Bedenk nu per groep in 20 tot 30 minuten:
    - Waar moet formatief evalueren aan bijdragen? Wat willen jullie bereiken bij leerlingen?
    Zet dit in het midden van de poster.
    - Hoe ziet dit eruit in concreet gedrag bij de leerling? Wat wil je anders zien dan dat je nu leerlingen ziet doen in de klas? Doe dit per fase van de FE-cyclus.
    Schrijf dit op de flap bij de verschillende fasen van FE.
  4. Postermarkt: carrouselvorm waarbij elke vijf minuten gewisseld wordt van poster.
    - Per groep blijft één persoon bij de eigen poster staan om deze toe te lichten, eventueel startend met een korte pitch.
    - De andere collega’s van het groepje bekijken de andere posters aan de hand van de kijkkaart.
    - Organiseer zoveel rondes als nodig zijn om iedereen elkaars poster te laten zien.
  5. Nabespreking
    - Wat zijn jullie inzichten: heb je grip op wat jullie van leerlingen willen zien in concreet gedrag per fase van formatief evalueren?
    - Kunnen jullie leerlinggedrag koppelen aan concreet leraargedrag? Wat kan de leraar doen om gewenst leerlinggedrag uit te lokken?
  6. Maak een gezamenlijke poster met de leerlingcyclus van formatief evalueren.
    - Bespreek de poster ook met leerlingen en vul waar nodig de poster aan.
    - Maak de poster mooi op en gebruik deze om in de school op te hangen.

Alle materialen, zoals kijkkaart, voorbeeldposters en een lege FE-cyclus zijn te downloaden op formatiefevalueren.slo.nl.

3. Samen een neus voor kwaliteit ontwikkelen met videofragmenten

Veel kartrekkers en schoolleiders zijn op zoek naar aanpakken om samen een kwaliteitsslag te maken op het gebied van formatief evalueren en te leren van collega’s. Met leraren en collega’s van de Universiteit Twente ontwikkelde SLO een effectieve en inspirerende aanpak waarbij collega’s op formatieve wijze aan de slag gaan met korte videofragmenten uit de eigen praktijk.

In het kort: hoe werkt het?

  1. Je formuleert een leervraag rondom een aspect van formatief evalueren in de klas.
  2. Je bereidt een les voor waarin je dit aspect van formatief evalueren verwerkt.
  3. Je neemt de les op video op en knipt daar vijf minuten uit waarvan jij vindt dat het een goede weergave is van het betreffende aspect.
  4. Je gaat ofwel via een online platform ofwel live in een drietal in gesprek over wat de aanpak formatief maakt, wat werkt en waar nog ontwikkeling zit.
  5. Je bekijkt op dezelfde manier ook de videofragmenten van je twee collega’s.
  6. Je verbetert je aanpak op basis van de feedback die je gekregen hebt en maakt een nieuwe video-opname passend bij je (vervolg)leervraag.

Handig om te weten

  • Voordat je je leervraag formuleert, kan het handig zijn om eerst de basispublicatie ‘Formatief evalueren: werken aan groei’ te lezen en in het team te bespreken én de FE-scan in te vullen en deze met een of meerdere collega’s te bespreken. De FE-scan geeft inzicht in waar je staat en waar nog ontwikkeling mogelijk is. Beide vind je op formatiefevalueren.slo.nl -> aan de slag.
  • Door gebruik te maken van meerdere videofragmenten voer je een discussie over verschillende dimensies van kwaliteit (Carless, 2017). Net zoals het met leerlingen bespreken van voorbeelden die verschillen in kwaliteit een effectieve aanpak is om gezamenlijk een beeld te krijgen van wanneer je het leerdoel hebt behaald.
  • De digitale omgeving Pitch2Peer https://pitch2peer.com/ is een omgeving waarin je online feedback geeft op videofragmenten. Zo zie je meerdere videofragmenten van verschillende kwaliteiten vóór je fysiek op je eigen school bij elkaar komt.

Aan de slag
Wil je aan de slag met bovenstaande aanpak en ontvang je graag de uitgebreide beschrijving, opdrachten, observatievragen en werkbladen? Ga naar formatiefevalueren.slo.nl -> schoolleider vo -> aan de slag.

Silfhout, G. van (2021). Formatief evalueren: Aan de slag met je collega`s.
Geraadpleegd op 21-06-2021,
van https://wij-leren.nl/formatief-evalueren-leren-met-je-team.php

Gerelateerd

E- learning module
Effectief communiceren met behulp van transactionele analyse
Effectief communiceren met behulp van transactionele analyse
Ontrafel jouw manier van communiceren
Medilex Onderwijs 
Formatieve assessment
Leren zichtbaar maken met formatieve assessment - In de praktijk.
Arja Kerpel
Deel 1: leren van elkaar
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 1: leren van en met elkaar..
Harm Klifman
Deel 2: consultatie
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 2: consultatie. .
Harm Klifman
Effectieve feedback in het onderwijs
Effectieve feedback in het onderwijs.
Machiel Karels
Deel 3: intervisie
Collegiale visitatie op docentniveau - deel 3: intervisie..
Harm Klifman
Deel 4: lessonstudy
Collegiale visitatie op docentniveau. Deel 4: lessonstudy.
Harm Klifman
Zelfvertrouwen leerkracht
Storend leerlinggedrag maakt leraren onzeker
Annemieke Top
Feedback geven en ontvangen
Feedback Op Mijn Lessen? Graag. Maar Dan Wel Constructief!
Jaap Versfelt
Positieve feedback
Een ander perspectief op - hardnekkige - opvattingen over feedback
Lia Voerman
formatief toetsen didactisch handelen
Formatief toetsen in relatie tot didactisch handelen
Dominique Sluijsmans


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
redactie
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
redactie
Toetsen in een video van één minuut uitgelegd
Toetsen in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
redactie
Wat is professionaliteit? Tjipcast 015
Wat is professionaliteit? Tjipcast 015
redactie
Grote innovatie in kleine stappen. Tjipcast 029
Grote innovatie in kleine stappen. Tjipcast 029
redactie
Hoe maak je van kleine stappen een grotere innovatie beweging?
Hoe maak je van kleine stappen een grotere innovatie beweging?
redactie
Hoe ontwerp je een goed leertraject? Tjipcast 013
Hoe ontwerp je een goed leertraject? Tjipcast 013
redactie
Leren en opleiden aantrekkelijk maken: Tjipcast 001
Leren en opleiden aantrekkelijk maken: Tjipcast 001
redactie
Uitschrijven leerdoelen op het bord
Is het uitschrijven van leerdoelen op het bord helpend?
Schriftelijke toetsen effectief op examenresultaten
Schriftelijke toetsen: helpend voor een goed examenresultaat havo/vwo?
Cito-lvs woordenschattoetsen geschikt voor taalzwakke lln
Zijn de Cito-LVS woordenschattoetsen geschikt voor taalzwakke leerlingen?
Zelfreflectie mbo 4 studiesucces
Zelfreflectie: is dat helpend bij studiesucces op het mbo?
Herkansen van toetsen leerresultaten en leergedrag
Herkansen: leidt dit tot betere leerresultaten en een beter leergedrag?
Hergebruiken van kennisvragen in toets
Welke invloed heeft het hergebruiken van vragen in een toets?
Klassikaal mentoruur ontwikkeling studievaardigheden mbo
Wat voegt een effectief mentoruur toe?
Driehoeksgesprek tussen leerkracht, leerling en ouders
Een driehoeksgesprek: hoe bevorder je actieve deelname van ouders?
Praktijksimulaties ontwerpen op mbo
Hoe ontwerp je effectieve praktijksimulaties voor het mbo?
Formatieve evaluatie in het vso praktijkonderwijs
Hoe is formatieve evaluatie helpend in het vso-praktijkonderwijs?
Competentiegericht beroepsonderwijs
Teamleren in het kader van competentiegericht beroepsonderwijs
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
[extra-breed-algemeen-kolom2]



collegiale consultatie
feedback
formatieve assessment
lesson study
portfolio
teamleren
toetsen

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest