Betrokkenheid!

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 13 juli 2017

  >> Betrokkenheid! - Marzano direct bestellen.

Hoe krijg je leerlingen écht betrokken bij de les? Als leraar heb je daar zeker invloed op! In het boek Betrokkenheid! beschrijven de onderwijswetenschappers Robert Marzano en Debra J. Pickering wat daarbij een rol speelt.
 
Bij betrokkenheid spelen 4 factoren een sterke rol:
  • Emoties: Hoe voel ik me?
  • Interesse: Ben ik geïnteresseerd?
  • Relevantie: Is dit belangrijk?
  • Doeltreffendheid: Kan ik dit?
Deze vragen vormen de kern van het boek. Ook komt aan bod hoe je kunt werken aan sterke betrokkenheid. Dit alles ondersteunt Marzano vanuit onderzoek en theorie.

Aandacht en betrokkenheid

Aandacht en betrokkenheid
 
Wat is het verschil tussen aandacht en betrokkenheid? Aandacht is een kortdurend verschijnsel, dat enkele seconden tot enkele minuten kan duren. Betrokkenheid duurt langer: dat reikt verder dan een enkele les.
De vier bovenstaande vragen zijn fundamenteel. In dit boek zijn voor elke vraag concrete strategieën uitgewerkt, met praktijkvoorbeelden en suggesties.

Vraag 1. Hoe voel ik me?

Emoties beïnvloeden ons gedrag. Negatieve emoties zorgen ervoor dat we minder snel geneigd zijn om ons bezig te houden met nieuwe activiteiten en uitdagingen. Emoties die gekoppeld zijn aan betrokkenheid zijn: enthousiasme, interesse, vreugde, tevredenheid, trots, levendigheid en animo.
Emoties die zorgen voor vervreemding zijn: verveling, desinteresse, frustratie, woede, verdriet, bezorgdheid, schaamte, schuldgevoel.
Drie aspecten die een belangrijke rol spelen bij het beïnvloeden van de emoties, zijn:
  1. Het energieniveau van de leerlingen. Een levendig tempo houdt het energieniveau hoog. Én af en toe bewegen is goed voor de hersenen.
  2. De positieve houding van de leerkracht. Sleutelwoorden hierbij zijn: passie, enthousiasme en humor.
  3. De mate waarin leerlingen zich geaccepteerd voelen. De band met klasgenoten is minstens even belangrijk als de band tussen leerlingen.
Als de leerkracht aan de bovenstaande aspecten werkt, vergroot hij de kans dat leerlingen een positief antwoord geven op de vraag: Hoe voel ik me?
Hoe kun je hier concreet aan werken? Tips:
  • Houd het tempo hoog door vaste routines en strakke overgangen
  • Zorg voor andere activiteiten voor als de taak klaar is.
  • Presenteer nieuwe lesstof liever in kleine brokjes dan in één keer.
  • Zorg voor bewegingsactiviteiten. Dit kunnen energizers zijn die niets met de inhoud te maken hebben, maar ook bewegingen die het begrip van de leerstof verdiepen.
  • Toon je eigen betrokkenheid door het delen van persoonlijke verhalen. Dit nodigt de leerlingen uit om naar hun eigen persoonlijke banden met het onderwerp te kijken.
  • Gebruik humor, zoals zelfspot, grappige krantenkoppen of quotes.

Vraag 2: Ben ik geïnteresseerd?

Iemand die emotioneel betrokken is, kan toch niet meedoen omdat hij de activiteit niet interessant vindt. Interesse kun je onderverdelen in twee soorten:
  • Situationele interesse. Hierbij is er verschil tussen opgewekte interesse (bijvoorbeeld door een demonstratie of een spelletje) en voortgezette interesse (als een leerling geïnteresseerd blijft).
  • Persoonlijke interesse.
Hoe kun je situationele interesse opwekken en vasthouden? Dat kan door:
  • Spelactiviteiten die gericht zijn op leren. Dit kunnen activiteiten zijn met een vrijblijvend competitie-element.
  • Milde meningsverschillen. Dit kan door werkvormen zoals een debat of een hoorzitting.
  • Opmerkelijke informatie. Dit kan bijvoorbeeld door interessante feitjes.
  • Effectieve vraagtechnieken, zoals:
    • Kiezen van willekeurige leerlingen.
    • Antwoord in tweetallen.
    • DenkTijd.
    • Antwoordketens.
    • Antwoorden in koor.
    • Gelijktijdige individuele antwoorden: leerlingen kiezen tegelijkertijd voor A, B of C.

Vraag 3: Is dit belangrijk?

De leerdoelen van school sluiten niet altijd aan bij wat de kinderen willen leren. Leerlingen vragen zich af: Is dit belangrijk? Als het antwoord op die vraag nee is, zullen ze niet betrokken zijn. Hoe kun je leerlingen het belang laten zien van de leerstof?
  • Door keuzemogelijkheden te bieden.
  • Door cognitief complexe taken aan te bieden, die denkkracht vereisen.
  • Door te verbinden met het dagelijkse leven en de ambities van de leerlingen.
  • Door te stimuleren om kennis toe te passen.

Vraag 4: Kan ik dit?

De laatste vraag als het gaat om betrokkenheid is: Kan ik dit? Als de leerling er geen vertrouwen in heeft dat hij de taak kan, dan kan hij de eerste drie vragen wel positief beantwoord hebben, maar zal hij uiteindelijk toch niet aan de taak beginnen. Dit hangt ook af van de mindset van de leerling, of hij een fixed of een growth mindset heeft. Welke strategieën kun je inzetten om ervoor te zorgen dat het antwoord op deze vraag ‘ja’ is?
  • Het volgen en bestuderen van hun vorderingen. Hierdoor kunnen leerlingen het verband zien tussen hun inzet en hun leerprestaties. Het stellen van persoonlijke leerdoelen is erg effectief.
  • Het gebruiken van effectieve verbale feedback.
  • Goede voorbeelden geven, bijvoorbeeld door verhalen en citaten. Een mooi citaat is die van Pablo Picasso: ‘Ik doe altijd wat ik niet kan, in de hoop te leren hoe het te doen.’
  • Het gesprek over mindset aangaan en levend houden.

Betrokkenheid

Prikkelende poster  - te downloaden of te bestellen bij Onderwijs Maak Je Samen.

Strategieën

Alle bovengenoemde strategieën kun je onderverdelen in twee soorten: strategieën voor het juiste moment en dagelijkse strategieën. Welke strategieën kan een leerkracht elke dag inzetten om betrokkenheid te realiseren?
  • Handhaven van een effectief tempo
  • Tonen van passie en enthousiasme
  • Werken aan een positieve relatie tussen leraar en leerling en tussen leerlingen onderling.
  • Gebruiken van effectieve verbale feedback.
Het invoeren van deze strategieën kan één klas kan al heel krachtig zijn, maar het beste is uiteraard een schoolbrede aanpak.

Recensie

Betrokkenheid! van Robert Marzano is weer een typisch boek uit het fonds van uitgeverij Bazalt: een boek met een sterk evidence-based fundament. Marzano analyseert het ongrijpbare fenomeen betrokkenheid en splitst het op in vier vragen. Dat is heel verhelderend. Voor elke leerkracht is het zo gelijk een handige toets als leerlingen niet betrokken zijn: Bij welke vraag gaat het fout? En welke strategieën kan ik inzetten om die betrokkenheid toch te realiseren?
Wil je als school werk maken om de betrokkenheid te verbeteren, dan is dit boek onmisbaar. Bazalt heeft een beknopte uitgave uitgegeven, die geschikt is om voor elk teamlid aan te schaffen.
 
N.a.v. Marzano, R. en Pickering, D.J. Betrokkenheid! - De sleutel tot beter leren. Uitgeverij Bazalt (2016) 200 blz., ISBN 9789461182227, 59,- en 9,95.

 

Bestellen

Het boek Betrokkenheid! - Marzano is te bestellen via:

Gerelateerd

Scholing
Leerlingen en de klas
Leerlingen en de klas
Zo sta jij als leraar/docent sterk(er) voor de klas
oo.nl 
Luchtkwaliteit
Schonere lucht met licht
Schonere lucht met licht
Tot 99,99% minder virussen in 10 minuten dankzij UV-C desinfecterende luchtreinigers. Dat kan!
Signify 
Cursus
Hoogbegaafdheidscoach in het primair onderwijs
Hoogbegaafdheidscoach in het primair onderwijs
Begeleiden van hoogbegaafde leerlingen
Medilex Onderwijs 
Schonere lucht met licht Formatieve assessment
Leren zichtbaar maken met formatieve assessment - In de praktijk.
Arja Kerpel
Mindsets op school
Mindsets op school - Samenvattende recensie.
Arja Kerpel
Motivatiewaaier; leraren kunnen inspireren
Ongemotiveerde leerlingen zijn ook gemotiveerd
Ivo Mijland
Vier sleutels effectieve les (2)
De vier sleutels voor een effectieve les - deel 2
Theo Wildeboer
Leerling als kritische denker
De leerling als kritische denker
Dolf Janson
Motivatie vergroten leerlingen
Zo vergroot je de motivatie van je leerlingen!
Jaap Versfelt
Leerhouding als basis
De leerhouding als basis voor succes op school
Jos Cöp
Leerrijk onderwijs, zin en onzin
Dieper leren. De zin en onzin van leerrijk onderwijs
Martine Blonk - Meulenkamp
Brede vaardigheden leerlingen
Aandacht voor brede vaardigheden
Bertine van den Oever
Leerling betrekken in vormgeven passend onderwijs
Evaluatie passend onderwijs: 'hoorrecht' in aantocht!
Albert de Boer
Lean werken in het onderwijs: hoe doe je dat?
Werken met Lean in het onderwijs
Jaap Versfelt
Leerlingen aan het woord: luister je echt?
Democratisering van scholen en onderwijs door Student Voice
Carien Verhoeff
toetsing kans om te leren
Toetsing als kans om te leren - interview
Dominique Sluijsmans
Eigenaarschap van leren - vijf tips
Eigenaarschap van het leren - 5 tips om hier beter op te oriënteren
Michel Verdoorn
Mindset
Mindset, de weg naar een succesvol leven - Carol S. Dweck
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Autonomie-ondersteunend lesgeven in een video van één minuut uitgelegd
Autonomie-ondersteunend lesgeven in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Autonome motivatie in een video van één minuut uitgelegd
Autonome motivatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Betrokkenheid in een video van één minuut uitgelegd
Betrokkenheid in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Hoe krijg je middelbare scholieren geïnteresseerd in het vak van leerkracht?
Hoe krijg je middelbare scholieren geïnteresseerd in het vak van leerkracht?
redactie
Hoe krijg je middelbare scholieren geïnteresseerd?
Hoe krijg je middelbare scholieren geïnteresseerd?
redactie
Gecontroleerde motivatie in een video van één minuut uitgelegd
Gecontroleerde motivatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Mindset in een video van één minuut uitgelegd
Mindset in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Belonen gewenst gedrag blijvend effect op gedragsontwikkeling
Heeft belonen van gewenst gedrag een blijvend effect?
leren van leerlingen basis-kader-beroepsgerichte leerweg
Leren leerlingen van het vmbo anders?
Competenties van werkbegeleiders in hybride leeromgevingen mbo
Welke competenties zijn nodig voor begeleiders in hybride leeromgevingen?
Effect vooraf toetsen rekenprestaties en zelfvertrouwen
Wat is het effect van vooraf toetsen?
Metafoor leerkuil proces leren leerlingen uitleggen
Is de metafoor van de leerkuil bruikbaar?
Leren na schoolloopbaan stimuleren
Hoe kun je verder leren stimuleren?
Zelfreflectie mbo 4 studiesucces
Zelfreflectie: is dat helpend bij studiesucces op het mbo?
Driehoeksgesprek tussen leerkracht, leerling en ouders
Een driehoeksgesprek: hoe bevorder je actieve deelname van ouders?
Beoordelen door leraren op verschillende wijzen en self-efficacy
Welke wijze van beoordelen draagt bij aan self-efficacy?
Stage en zelfsturend leren, mbo
Hoe kan tijdens de stage zelfsturend leren bij mbo-studenten worden bevorderd, zodat het leerrendement wordt vergroot?
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Voorwaarden formatieve toetsing
Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing - reviewstudie
[extra-breed-algemeen-kolom2]



autonome motivatie
autonomie-ondersteunend lesgeven
basisbehoeften
betrokkenheid
formatief toetsen
gecontroleerde motivatie
mindset

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest