Scheiden van bestuur en schoolleiding

Rijk van Ommeren

Directeur RDO en onderwijsadviseur bij Rijk Advies

  

rijk.vanommeren@live.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

van Ommeren, R. (2014). Scheiden van bestuur en schoolleiding.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/schoolleider-bestuur.php

Over de geheel eigen positie van de schoolleider

Vorige week kreeg ik in een gesprek over kwaliteitsverbetering van scholen de boeiende vraag: ‘Aan welke kant sta je eigenlijk als schoolleider? Sta je aan de kant van de leraren of aan de kant van het bestuur?’
Deze vraag intrigeerde me. Het gesprek ging helemaal niet over verhoudingen tussen besturen en leraren of over de mogelijkheid dat er verschillende kanten zouden zijn.
Mijn intuïtieve antwoord was dat er geen kanten zijn. “Als schoolleider neem ik een geheel eigen positie in.”
Toch liet de vraag me niet los. Is dat wel zo? Nemen wij ook echt een geheel eigen positie in?

Schoolleidersregister

Alweer enige tijd geleden werd door de NSA (Nederlandse Schoolleiders Academie) een schoolleidersregister ingericht. Onder andere een onafhankelijke opstelling en blijvend professionaliseren waren criteria voor registratie als registerdirecteur onderwijs (RDO).
Dat schoolleiders als aparte beroepsgroep serieus genomen moeten worden blijkt wel uit de voortzetting van dit register in inmiddels verplichte registratie voor schoolleiders in het landelijke schoolleidersregister SRPO.

Ook is steeds vaker te lezen dat de rol van de schoolleider cruciaal is als het gaat om de kwaliteit van onderwijs. Lezenswaardig is bijvoorbeeld het boek ‘onderwijs vraagt leiderschap!’ waar recent de tweede druk van verscheen (www.onderwijsvraagtleiderschap.nl). Interessant is dat in deze herziene druk aanvullingen zijn gedaan op het gebied van de relatie tussen schoolleider en bestuurder.

Beeldvorming taak en rol schoolleider

Het lijkt op zich wel te landen dus, die eigen positie van de schoolleider.
En toch die vraag…
In de beeldvorming bij het vak van de schoolleider kom ik nog vaak tegen dat de schoolleider gezien wordt als de ‘primus inter pares’, het hitteschild voor de leraren en leerlingen voor alles wat er op de school afkomt, de voorman of voorvrouw die inspireert, motiveert, ondersteunt en faciliteert. Een sluitstuk in de ketting die team heet, verbindend tussen het bestuur en de leraren.

Het viel me op dat CNV Schoolleiders de schoolleider nadrukkelijk positioneert als werknemer. Hoewel dat strikt genomen natuurlijk juist is vroeg ik mij gelijk ook af of dit bijdraagt aan de beeldvorming bij het vak.

In het onderwijsverslag van de Inspectie van het Onderwijs is voluit aandacht voor de kwaliteit van scholen, prestaties van leerlingen, leraren & professionalisering en besturen & financiën. ‘Schoolleiders’ is in dat verslag het eerste woord in het hoofdstuk ‘besturen en financiën’! Daar gaat het over de grote verantwoordelijkheid die schoolleiders en besturen hebben voor onderwijskwaliteit. Schoolleiders worden hier nadrukkelijk aan de kant van en in een adem met de besturen genoemd. Vervolgens gaat het vooral over wat besturen (meer) zouden moeten doen, namelijk gericht zijn op onderwijs.

Ontwikkeling rol bestuurders

Zelf heb ik in de afgelopen jaren een ontwikkeling waargenomen waarbij professionele bestuurders in eerste instantie vooral gericht waren op de randvoorwaarden voor goed onderwijs. Voor de schoolleider ging het over onderwijskundig leiderschap. Met de introductie van bestuurlijke meerjarenplannen kreeg het bestuur meer grip op de kwaliteit van het onderwijs. Het gesprek ging vooral over wat en hoe. Het bestuur ging over het wat en de school over het hoe. De laatste tijd valt mij op dat het steeds meer gaat over hoe het bestuur zicht krijgt op het wat en dan moeten scholen vooral onderling vergelijkbaar zijn.

Gevolg van een verder verschuivende aandacht van het bestuur naar het hoe van het onderwijs is wel dat ik zelf weer hele dagen bezig ben met het organiseren van randvoorwaarden voor goed onderwijs want ‘wij zijn van mening dat dat beter op de locatie zelf gedaan kan worden’. En ook zie ik het gebeuren dat in het gesprek tussen besturen en leraren de schoolleider naar de achtergrond verschuift.
 
Ik snap het wel. Het is vanuit het onderwijsverslag van de inspectie bekeken ook een opdracht aan besturen om zich meer bezig te houden met het primaire proces. En de leraar is cruciaal als het gaat om kwaliteit van onderwijs! Het lijkt me waardevol als bestuurders beseffen dat de inspectie in het onderwijsverslag schoolleiders aan de kant van de besturen plaatst. Dat is nog niet eenvoudig, met name voor bestuurders die zelf vaak schoolleider waren in een tijd dat de schoolleider vooral ‘teamlid+’ was.

Tijd voor gesprek over scheiding van bestuur en schoolleiding

De ontwikkeling dat schoolleiders ‘afscheid’ nemen van het eigen team en binnen de school een meer herkenbaar eigen positie innemen is al even gaande.
In de afgelopen jaren is ook veel aandacht geweest voor ‘governance’. Het gesprek over het scheiden van bestuur en toezicht heeft er vaak toe geleid dat bovenschools directeuren (schoolleiders) professioneel bestuurder werden. Het gesprek over het goed vormgeven aan (scheiding van) bestuur en toezicht zal nog wel even doorgaan, maar verdient wat mij betreft ook vervolg.
 
Bij het ‘afscheid nemen’ van het eigen team moeten schoolleiders zich niet min of meer ‘vanzelf’ laten plaatsen aan de kant van de besturen!
Ik blijf erbij! Er zijn geen kanten; behalve dan de kant van goed onderwijs in het belang van de leerlingen! Daarin heeft een schoolleider een geheel eigen positie.
Het is tijd voor het gesprek over (scheiding van) bestuur en schoolleiding. Hopelijk gaat het schoolleidersregister daarbij helpen!

van Ommeren, R. (2014). Scheiden van bestuur en schoolleiding.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/schoolleider-bestuur.php

Gerelateerd

Effectief duoschap
Effectief duoschap
De sleutel tot succesvolle duobanen in het primair onderwijs
Medilex Onderwijs 
Herregistratie door informeel leren
Herregistratie door informeel leren
Je eigen praktijk verbeteren čn herregistreren schoolleidersregister
De lerende school 
Educatief Leiderschap
Educatief Leiderschap
Schoolleidersregister
Bazalt | HCO | RPCZ 
Training Van quickscan naar meerjarenbeleid
Training Van quickscan naar meerjarenbeleid

OnderwijsAdvies 
Varianten bestuur en toezicht
Varianten voor scheiding van bestuur en intern toezicht
Harm Klifman
Governance & opbrengst 1
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -1-
Harm Klifman
Governance & opbrengst 2
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -2-
Harm Klifman
Leidinggeven autonomie
Leidinggeven vanuit angst of vanuit autonomie. Wat kun jij bijdragen?
Henk Galenkamp
Luisterend bestuur
Ondersteuning schoolleiders door bestuurders essentieel voor onderwijskwaliteit
Annemieke Top
Leiderschap tonen
Toon leiderschap door de kantjes te markeren, dan lopen we ze er niet af.
Alex de Bruijn
Schoolleider als hitteschild
Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Alex de Bruijn
Onderwijssysteem en creativiteit
Blijven kleuren!
Rijk van Ommeren
Kwaliteitszorg onderzoek
Wie is de baas over de kwaliteit van het onderwijs?
Harm Klifman










Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding
Heeft aandacht voor ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleidingen resultaat?
kwaliteitsbeleid en lerend vermogen
Welke relatie is er tussen kwaliteitsbeleid en lerend vermogen?
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
Onderwijskwaliteit po 2009 2012
Onderwijskwaliteit in het basisonderwijs in de periode 2009-2012
Kwaliteitsbeleid
Educational governance: strategie, ontwikkeling en effecten
HRM schoolprestaties
Human Resource Management (HRM) en schoolprestaties
Schoolgrootte
Effecten van schoolgrootte op de schoolorganisatie, de kwaliteit van het onderwijsproces en de leerprestaties
Functioneren besturen po
Functioneren van besturen in het primair onderwijs
Streven naar kwaliteit po
Het streven naar kwaliteit in scholen voor primair onderwijs
Gemeenten schoolbesturen
De rol van gemeenten en schoolbesturen bij VVE
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Positie schoolleider



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.