Leerlingvolgsysteem: dat wordt een stuk makkelijker!

Teije de Vos

Testontwikkelaar - toetsdeskundige - adviseur bij Boom test uitgevers

  

teijedevos@home.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

de Vos, T. (2014). Leerlingvolgsysteem: dat wordt een stuk makkelijker!.
Geraadpleegd op 19-10-2018,
van https://wij-leren.nl/leerlingvolgsysteem-wet.php

Wat zegt de (nieuwe) wet?

‘De scholen gebruiken een leerling- en onderwijsvolgsysteem waaruit de vorderingen in de kennis en vaardigheden blijken op het niveau van de leerling, de groep en de school. Het leerling- en onderwijsvolgsysteem bevat toetsen die kennis en vaardigheden van de leerling meten ten minste op het terrein van de Nederlandse taal en rekenen-wiskunde.


De toetsen voldoen aan het kwaliteitsoordeel van een door Onze Minister aangewezen onafhankelijke commissie betreffende inhoudelijke validiteit, betrouwbaarheid en deugdelijke normering.
Er wordt niet voorgeschreven met welk volgsysteem moet worden gewerkt, noch wordt de frequentie en de inhoud van de toetsing centraal voorgeschreven. Dit blijft behoren tot de inrichtingsvrijheid van scholen.

Gezien de functie van een leerling- en onderwijsvolgsysteem als diagnostisch hulpmiddel van de school om de onderwijspraktijk te verbeteren, laat de nu voorgestelde wettelijke verplichting veel inrichtingsvrijheid aan de scholen en hun besturen. Deze vrijheid heeft onder andere betrekking op de keuze voor een bepaald systeem, op de inrichting van dit systeem, op de momenten en wijze van toetsing van de leerlingen en op de keuze van welke tussentijdse toetsen worden gebruikt. Deze aspecten zijn én blijven voluit een zaak van de professionals in de school. Dit geldt ook voor de vrijheid van scholen om volgens de eigen pedagogisch-didactische en levensbeschouwelijk opvatting invulling te geven aan de wettelijke onderwijstaken.

Met dit wetsvoorstel regelt de regering dat scholen voor primair onderwijs gebruik maken van een leerling- en onderwijsvolgsysteem voor Nederlandse taal en rekenen-wiskunde. Scholen kiezen zelf welk leerling- en onderwijsvolgsysteem zij gebruiken en er komen geen centrale tussentijdse toetsen.
 
Aan het systeem wordt een aantal eisen gesteld, dat beperkt blijft tot de volgende basiselementen:
• iedere school gebruikt een leerling- en onderwijsvolgsysteem voor het volgen van de ontwikkeling van alle leerlingen;

• leerlingen worden regelmatig getoetst op ten minste de leergebieden Nederlandse taal en rekenen-wiskunde;
• de toetsen zijn valide, betrouwbaar en methode-onafhankelijk genormeerd.


Door de eisen te beperken tot deze basiselementen wordt de vrijheid van inrichting gerespecteerd.’

Wat zegt de inspectie?

Het is niet uitgesloten dat de inspectie haar wensen op basis van de nieuwe wet aanpast, maar het zal zeker niet meer worden dan zij nu wenst:

'De inspectie beoordeelt de resultaten tijdens de schoolperiode aan de hand van toetsresultaten op de volgende toetsen:
• Technisch Lezen (TL) in groep 3 en groep 4;
• Rekenen en Wiskunde (RW) in groep 4 en groep 6;
• Begrijpend Lezen (BL) in groep 6.
 
Deze toetsen representeren wezenlijke inhouden op cruciale momenten in de basisschoolperiode:
• In de groepen 3 en 4 dienen leerlingen op een zodanig niveau technisch te leren lezen dat zij met succes kunnen deelnemen aan alle overige onderdelen van het onderwijs.
• In groep 4 staan de basisvaardigheden in het rekenonderwijs centraal.
• In groep 6 wordt de overstap gemaakt naar complexere, wiskundige principes.
• Verder moet in groep 6 het niveau van begrijpend lezen voldoende hoog zijn met het oog op het onderwijs in de zaakvakken.
 
Uitgangspunt is dat de beoordeling is gebaseerd op de resultaten van alle leerlingen in hetzelfde leerjaar. Daarnaast moeten alle te waarderen toetsen in hetzelfde schooljaar zijn afgenomen.
Als de resultaten op meer dan de helft van deze toetsen voldoende zijn, is het oordeel op de tussenresultaten positief.’ *

Wat is dus redelijk om te doen?

In de groepen 1 en 2 zou ik niet met genormeerde materialen willen werken, omdat het individueel of groepsgewijs normeren daarvan bij deze jonge kinderen veel problemen geeft. Het is moeilijk bij kinderen van deze leeftijd dezelfde afnamcondities te waarborgen. En wie laat je bijvoorbeeld bij een afname van het materiaal aan het eind van groep 1 (april) meedoen? Ook de kleuters die pas een maand of drie/vier op school zijn? En zo niet, waar leg je dàn de grens? Met andere woorden: zolang er bij het normeren -als je daarin al mocht slagen- en het afnemen wordt voorbijgegaan aan de kalenderleeftijd van de leerling, krijg je een vertekend beeld.
 
Na groep 2 ontstaan er mogelijkheden omdat de leerlingen daar, hoewel ook sterk verschillend in leeftijd, wèl dezelfde onderwijstijd (vanaf begin groep 3) achter de rug hebben en redelijk groepgewijs te toetsen zijn.
Voor de groepen 1 en 2 zou ik daarom kiezen voor een observatie-instrument met criteriumvaardigheden: op de aangegeven leeftijden verwacht je dat de leerling de daarbij behorende ‘opdracht’ tot een goed einde kan brengen. Die te observeren vaardigheden zijn de voorwaarden op weg naar het met kans op succes leren lezen en rekenen. Een voorbeeld daarvan is LVS 1-2, met achter de hand OPFO voor de nadere diagnostiek, maar er zijn vele andere voorbeelden (soms door de school zelf samengesteld). Dit soort instrumenten, waarbij de nauwkeurig omschreven vaardigheden -meestal individueel- worden geobserveerd, kunnen vrij door de school worden gekozen, omdat zij niet hoeven te voldoen aan de in de wet omschreven voorwaarden van validiteit, betrouwbaarheid en methode-onafhankelijkheid. Het zijn immers (observatie)instrumenten in handen van vakkundige leerkrachten, die met kennis van zaken en rekening houdend met de geaardheid van de individuele leerling in interactie met die leerling proberen te achterhalen in hoeverre de vaardigheid wordt beheerst. Dat verdraagt zich niet met het hanteren van voor elke leerling gelijke en strikt omschreven afnameprocedures.
 
Gelet op de eisen van de inspectie zou toetsen volgens onderstaand schema voldoende zijn:
 
Leerlingvolgsysteem
Figuur 1
 
Let op: het gaat hier uitsluitend om het wettelijk verplicht rapporteren aan de inspectie van de stand van zaken m.b.t. bovenstaande inhouden. Het gaat daarbij om de niveaubepaling: hoe verhoudt het vaardigheidsniveau zich tot de landelijke norm? *

Voor het ‘voor-eigen-gebruik’ bewaken van het niveau is echter méér nodig, maar het afnemen van methode-onafhankelijke, landelijk genormeerde toetsen hoeft zeker niet vaker dan eens per jaar. Met de methode-gebonden toetsen houd de school de ontwikkeling immers al terdege in de gaten, zowel op individueel-, groeps- en schoolniveau. De op die wijze verzamelde gegevens zullen dan ook de voornaamste bron moeten zijn voor nadere analyse en eventuele hulpprogramma’s, remedial teaching of eigen leerlijnen. Met de jaarlijkse ‘groepsfoto’, gemaakt met de landelijk genormeerde toetsen, houdt u het vaardigheidsniveau van de school, de groep en de leerling voldoende in de gaten. Bovendien zult u zich vast niet beperken tot hetgeen in bovenstaand schema wordt gevraagd. U wilt ook weten hoe het met de spelling staat, met het hoofdrekenen (automatiseren) en met de sociaal-emotionele aspecten.

Wanneer u dat allemaal doet, krijgt u het nog druk genoeg! De vraag is nog, wannéér toetst u het vaardigheidsniveau? April/mei lijkt mij de beste periode.
Wat er vervolgens allemaal mogelijk is met de verzamelde gegevens, is o.m. aangegeven bij de beschrijving van het DLE-LVS in dit blog en vindt u onderhand ruimschoots terug in alle schooladministratieprogramma’s zoals ParnasSys, Esis, Dotcomschool (SchoolOAS) enz.
 
*) Zoals bekend ben ik er voorstander van het vaardigheidsniveau te vergelijken met de gemeten potentie/aanleg van de leerlingen om na te gaan of eruit gehaald is wat erin zit. Zie 'Zwakke School'

de Vos, T. (2014). Leerlingvolgsysteem: dat wordt een stuk makkelijker!.
Geraadpleegd op 19-10-2018,
van https://wij-leren.nl/leerlingvolgsysteem-wet.php

Gerelateerd

Leeropbrengsten verhogen middels de Citotoetsen
Leeropbrengsten verhogen middels de Citotoetsen
De Citotoetsen komen er weer aan...
BCO Onderwijsadvies 
KIJK!
KIJK!
ontwikkeling van het jonge kind
Bazalt | HCO | RPCZ 
Volgen van de ontwikkeling
Volgen van ontwikkeling: evalueren - normeren - LVS - rapportage
Arja Kerpel
Citoscore hanteren
Citoscore hanteren
Sieneke Goorhuis
Citoscore misverstanden
Meten is niet àlles weten
Teije de Vos
De inspectie gaat mank
De inspectie hinkt op twee benen
Ewald Vervaet
Testen voor het LVS
Testen voor het leerlingvolgsysteem
Teije de Vos
Toetsen en hulp(middelen)
Toetsen met of zonder hulp(middelen)?
Teije de Vos
Route 8 en IEP eindtoets
Wat valt er te kiezen naast de Centrale Eindtoets Basisonderwijs?
Gerdineke van Silfhout
Kleuters toetsen
Peuters en kleuters zijn niet toetsbaar
Sieneke Goorhuis
Verplichting Eindtoets ongewenst
Verplichting Centrale Eindtoets onnodig en onwenselijk
Teije de Vos
Update Citonormen
Update van de Cito-normen: inflatie en desastreuze gevolgen
Marjolein Zwik










Effect eindadvies basisschool
Eindadvies basisschool: wat doet dat met een kind?
Effect van RTTI®-model
Welk effect heeft het toepassen van het RTTI®-model op leerresultaten?
Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Effectief en efficiënt formatief beoordelen
Formatief beoordelen: hoe effectief is dat?
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Gestandaardiseerde toetsen in groep 1 en 2
Groep 1 en 2: wijzen gestandaardiseerde toetsen de weg?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Tekstbegrip en leerprestaties vmbo-lln
Welke relatie is er tussen (tekst)begrip en leerprestaties?
meerwaarde woordenschat citotoetsen
Heeft het toetsen van de woordenschat meerwaarde voor de woordenschatontwikkeling?
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Feedback prestaties
Feedback bij automatisch gegenereerde prestatiegegevens van leerlingen
Evaluatie groep 3 po
Verbetering evaluatie rekenonderwijs in groep 3 basisschool
Computer Adaptieve Oefentoetsen
Onderwijsdifferentiatie met Computer-Adaptieve Oefentoetsen met docentenfeedback
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Leerlingvolgsysteem



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.