Evidence informed werken in het onderwijs

Jaap Versfelt

Initiatiefnemer en leider van stichting leerKRACHT bij stichting leerKRACHT

  

  Geplaatst op 6 september 2021

Versfelt, J. (2021). Evidence informed werken in het onderwijs.
Geraadpleegd op 05-12-2021,
van https://wij-leren.nl/evidence-informed-werken-onderwijs.php

Onderzoek naar wat werkt in het onderwijs is er genoeg. Maar wat ergens werkt, werkt niet overal. Dan maar zonder onderzoek verder? Zo mis je kansen voor je leerlingen. Onderzoek van de ‘Education Endowment Fund’ (EEF) in Engeland laat 11 interventies zien die leerlingen maanden van leerwinst opleveren. Maar hoe vind je de interventies die bij jou in de klas het verschil maken? Hoe pas je ze succesvol toe? Hoe doe je dat samen met je collega’s zodat al jullie leerlingen er baat bij hebben? In deze blog vijf stappen waarmee je aan de slag kunt en vijf voorwaarden voor succes.

Wat is evidence-informed onderwijs

Evidence-informed werken vindt plaats wanneer zowel praktijkkennis als kennis uit onderzoek worden gebruikt om handelen in de praktijk te verbeteren of te verrijken. Om deze kennis goed te benutten worden de verschillende soorten kennis aangepast op de praktijkcontext: er wordt gekeken welke onderdelen uit onderzoek of praktijk ingezet kunnen worden.

Wat is er bekend over evidence-informed interventies?

Onderzoek is er genoeg. En er is zelfs enige consensus onder experimentele onderzoekers over wat werkt. Als je boeken als Klaskit van Pedro de Bruyckere of Wijze Lessen van Paul Kirschner erbij pakt, zie je al snel overeenkomsten: activeer relevante voorkennis, leer je leerlingen effectief leren, combineer beeld en geluid, evalueer en geef feedback, et cetera.
Onderzoek van de EEF laat het potentiële effect zien van deze en andere interventies.

Zij constateren dat veel niet werkt, maar een aantal dingen wel degelijk.

Sterker nog: het toepassen van interventies als feedback, zelfregulatie en het versterken van leesvaardigheid, kunnen leerlingen maanden leerwinst per jaar opleveren.

Figuur 1: overzicht van de 6 meest effectieve interventies volgens de EEF

Als we dan ruwweg weten wat werkt en dat dit potentieel veel kan betekenen voor leerlingen, hoe pas je dat dan toe?

Toepassen van evidence-informed onderwijs: 5 stappen

We gaan ervan uit dat je met je collega's een bron hebt gevonden die jullie prettig vinden. Dat kan Klaskit zijn, Wijze Lessen, Op de schouders van Reuzen, de EEF website of een artikel dat je bent tegengekomen. Daarin kom je interventies tegen waar je graag mee aan de slag wilt.

Echter, toepassen begint niet bij de interventie, maar bij jullie leerlingen. Bij wat zij nodig hebben. En daarna ga je stap voor stap aan de slag. Dat wil zeggen het doel bedenken, de interventie uitkiezen, deze uitproberen, het effect evalueren en het resultaat borgen. Bij grote voorkeur doe je dat met een paar collega’s. Als je samen werkt aan beter onderwijs, bereik je immers meer.

1. Bedenk wat jullie leerlingen nodig hebben

Tegen welke situatie in jullie lespraktijk loop je aan waar jullie mee aan de slag willen? Zet die om in een concreet en haalbaar doel. Dan kun je evalueren of het straks gelukt is en succes vieren. Haalbaar maken doe je door het doel klein te maken. Bijvoorbeeld door jezelf beperkte tijd te geven (‘wij willen binnen vier weken het effect kunnen zien op de leerlingen’) en door je op bepaalde leerlingen te concentreren (‘de leerlingen die onderwerp X lastig vinden’). Je maakt het doel concreet door te bedenken wat je verwacht te zien als het doel gehaald is (‘de leerlingen kunnen dan …’).

2. Selecteer een interventie die daarbij kan helpen

Jullie hebben nu een doel, welke interventie kan daarbij helpen? Om dat te bepalen moet je eerst weten: ‘waarom lukt het nu nog niet?’.

Daarmee vind je de oorzaak.

Missen de leerlingen voorkennis? Snappen ze de instructie niet? Hebben ze moeite met het toepassen? Als je deze oorzaak weet, dan kun je een interventie uitkiezen die de oorzaak aanpakt. Daarbij helpt het als je een bron hebt die jullie goed kennen: het boek van Pedro de Bruyckere of dat van Paul Kirschner? De ‘toolkit’ van de EEF? Wat jullie maar prettig vinden.

3. Probeer deze interventie uit

Voordat je een interventie in je klas toepast zijn er twee stappen nodig ter voorbereiding. De eerste stap is om je samen te verdiepen in de interventie, door er over te lezen en je af te vragen ‘waar zouden wij tegenaan lopen?’ of ‘herkennen we het uit onze eigen lespraktijk?’. De tweede stap is concreet maken hoe je de interventie in jouw klas toepast. Daarbij helpt het een vel papier te pakken, op te schrijven wat het gewenste effect is, concreet te maken hoe je de interventie toepast, en op te schrijven welke vragen je de leerlingen wilt stellen om te toetsen of je dat effect hebt behaald.

4. Evalueer het effect op je leerlingen

Jullie gaan nu elk de interventie in je eigen klas toepassen. Dan helpt het natuurlijk om daar feedback op te krijgen. Dat kan van je collega met wie je de les hebt voorbereid of van je leerlingen. Je kunt die collega vragen jouw les te observeren en te kijken naar het effect van de interventie op de leerlingen. Je kunt je leerlingen vragen wat het effect op hen was en hoe je het nog beter kunt doen.

5. Verbeter en borg het resultaat

Belangrijk is dat je direct na de lessen met je collega uitwisselt wat goed werkte en wat nog beter kan. Gebruik hierbij de les-observatie, de feedback van je leerlingen en je eigen ervaringen. Op basis hiervan kijk je samen hoe je de interventie nog beter kunt toepassen in jullie lessen. Je herhaalt dit proces van voorbereiden – uitproberen – evalueren totdat jullie na een aantal weken je doel bereikt hebben. Dan is het natuurlijk handig om een kwaliteitskaart te maken en jullie succes met andere collega’s te delen. Dat inspireert!

Succes boeken met evidence-informed werken in het onderwijs: 5 voorwaarden voor succes

We hebben ondertussen al twee succesfactoren genoemd om zelf de eerste stappen te zetten:

  1. Doe dit samen – met een aantal collega’s
  2. Gebruik een verbetercyclus – de vijf stappen die we hierboven hebben toegelicht

Dat is voldoende om zelf te starten, maar onvoldoende als je evidence-informed werken onderdeel wilt maken van jullie schoolcultuur. Onderzoek door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) laat zien dat daarvoor nog meer nodig is:

  1. Tijd in het rooster – waarin je met je collega’s wekelijks aan de slag kunt
  2. Een lerende cultuur op school – waarbij je samen met je collega’s leert en samen het onderwijs verbetert
  3. Een schoolleider die het goede voorbeeld geeft – door met leraren te werken aan de lespraktijk

Aan de slag

Het fijne van evidence-informed werken is dat je voortbouwt op het werk van innovatieve leraren wereldwijd. Wetenschappers valideerden dat wat deze leraren bedachten, inderdaad leerwinst oplevert. Maar of het bij jou in de klas werkt? Dat is een vraag die je alleen in je eigen lespraktijk kunt beantwoorden!

 

Versfelt, J. (2021). Evidence informed werken in het onderwijs.
Geraadpleegd op 05-12-2021,
van https://wij-leren.nl/evidence-informed-werken-onderwijs.php

Gerelateerd

E-learning cursus
Leerlingen met gedragsproblemen helpen?
Leerlingen met gedragsproblemen helpen?
De online cursussen van E-WISE helpen je op weg. Gratis proefcursus!
E-Wise 
E- learning module
Emotieregulatie uitgelegd
Emotieregulatie uitgelegd
Krijg inzicht in emoties en hoe je emoties reguleert
Medilex Onderwijs 
Leerlingen met gedragsproblemen helpen?evidence-based
Is evidence-based het antwoord?
Ivo Mijland
Hoe je het NPO inzet om leerachterstanden te beperken met beperkte capaciteit
Hoe je met schaarse capaciteit maximaal effect bereikt met het Nationaal Programma Onderwijs
Jaap Versfelt
Richting geen recepten - Hattie
Hattie geeft richting, maar geen recepten
Bas ter Avest
Biesta reflectie
Reflecties bij Het prachtige risico van onderwijs van Gert Biesta
Harm Klifman
Effectief onderwijs
De negen schakels van effectief onderwijs
Jos Cöp
Effectief leesonderwijs
Aantrekkelijk en effectief leesonderwijs: motiverend!
Paul Filipiak
Directe instructiemodel
Effectieve instructie met het Directe instructiemodel
Arja Kerpel
Evidence based instructiestrategieën: wat is het effect?
Instructiestrategieën die werken - maar voor wat? (1)
Dick van der Wateren
Evidence based instructiestrategieën: wordt ons onderwijs beter?
Instructiestrategieën die werken - maar voor wat? (2)
Dick van der Wateren


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Samenwerkend leren in een video van één minuut uitgelegd
Samenwerkend leren in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Leidt eigenaarschap tot betere leerprestaties?
Leidt eigenaaarschap tot betere leerprestaties,?
Hoe bevorder je studievaardigheden en zelfsturing van laagopgeleide nt2 leerlingen?
Hoe bevorder je studievaardigheden en zelfsturing van laagopgeleide nt2-leerlingen?
Stimuleren van NT2 lezers, begrijpend lezen
Hoe stimuleer je begrijpend lezen bij NT2 leerlingen?
Persoonlijke competenties entreestudent opleiding mbo2
Wanneer ben je een goede entreestudent voor mbo-niveau 2?
Welke onderwijsvormen bevorderen zelfsturend leren?
Hoe bevorder je zelfsturend leren?
Metafoor leerkuil proces leren leerlingen uitleggen
Is de metafoor van de leerkuil bruikbaar?
Welk docentgedrag bevordert online peerfeedback tussen studenten?
Hoe zorg je voor een goede online feedback tussen studenten?
Effectieve werkwijzen bij reflectie op het leerproces
Hoe stimuleer je leerlingen tot reflectie op hun leerproces?
Principes dalton en freinetonderwijs bruikbaar volwassenonderwijs
Welke principes van het dalton- en freinetonderwijs zijn inzetbaar bij volwasseneducatie?
Interventies taaltrajecten om intrinsieke motivatie inburgeraars te bevorderen
Hoe bevorder je de intrinsieke motivatie van inburgeraars?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
[extra-breed-algemeen-kolom2]



effectieve instructie
evalueren
feedback
interventie
leerrendement
lesdoelen
observeren
samenwerkend leren
zelfbeoordeling
zelfregulatie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest