Observeren

Observeren is het (bewust) waarnemen van een persoon en het beschrijven van wat je ziet. Dat kunnen handelingen van bijvoorbeeld kinderen zijn, maar ook de houding, het gedrag, interacties tussen kinderen of gebeurtenissen. Observeren is een belangrijke vaardigheid, maar observeren kun je leren!  

Observeren in de klas is doelgericht, planmatig en moet zo objectief mogelijk gebeuren. Er is verschil tussen systematisch of gestructureerd en niet-systematisch of ongestructureerd observeren.

Bij gestructureerd observeren heeft de observator een vooraf vastgesteld doel voor ogen. Vaak met als doel om te beegrijpen waarom een kind bepaald gedrag vertoont. Doelen kunnen hierbij zijn: wat het probleemgedrag precies inhoudt, bij wie het voorkomt, op welk tijdstip, hoe vaak het voorkomt en wat voorafgaat aan of volgt op het probleemgedrag. Ongestructureerd observeren doen we de hele dag door; we nemen namelijk voortdurend waar, waardoor er hierbij geen vooraf vastgesteld doel is.

Ook is er onderscheid tussen participerend en niet-participerend observeren. De meeste observaties zijn participerend. Bij participerend observeren neemt de observator deel aan de situatie. Dit deelnemen kan op verschillende manieren plaatsvinden. Bijvoorbeeld een leerkracht observeert tijdens een les, terwijl het niet dezelfde activiteit doet, maar zich dus wel in de dezelfde situatie bevindt of de leerkracht neemt wel deel aan de actitviteit en observeert tegelijkertijd. Bij niet-participerend observeren is hij toeschouwer en bevindt hij zich niet in de situatie.

Er zijn verschillende methodieken om kinderen te observeren, zoals een logboek, een observatieschema, een tel- of duurmethode, een codeersysteem of een beoordelingsschaal. Welke methode je gebruikt, is afhankelijk van de vraagstelling. 

Een gerichte observatie vraagt een goede voorbereiding. De volgende punten moeten allemaal meegenomen worden in de voorbereiding:

  • Met welk doel of waarom wordt geobserveerd?
  • Op welk soort gedrag wordt gelet?
  • Met welke methode kunnen de nodige gegevens verzameld worden?
  • In welke situatie(s) wordt geobserveerd?
  • Wie is de meest geschikte persoon om te observeren? Of wordt er een camera gebruikt?

Na de observatie is het zaak om de resultaten zo objectief mogelijk te interpreteren. Hierbij zijn belangrijke aandachtspunten:

  • Conclusies moeten aantoonbaar zijn.
  • Beschrijf concreet gedrag. 
  • Vermijd woorden als vaak, erg en soms.
  • Geef niet te snel een verklaring; zoek alternatieve verklaringen.
  • Geef duidelijk aan wanneer het gaat om een eigen idee, mening of indruk.
  • Ga na of eigen ervaringen van invloed kunnen zijn op de waarneming.
  • Meet het gedrag en vermeld aantallen.

Gerelateerd

Leerlingen leren kennen
Leerlingen leren kennen: leefwereld - ontwikkelingspsychologie
Arja Kerpel
Ontwikkelingsgericht onderwijs
Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO): principes - activiteiten
Arja Kerpel
Didactisch coachen 3
Meerwaarde van Didactisch Coachen - deel 3
Lia Voerman en Frans Faber
Didactisch coachen 2
Goed zo! is onvoldoende...Wat wel? Over didactisch coachen - deel 2
Lia Voerman en Frans Faber
Observeren
Observeren - de onderzoekende leraar
Dolf Janson
Bewezen effectieve interventies
Evidence informed werken in het onderwijs
Jaap Versfelt
De eerste 8 dimensies van Kindgericht Onderwijs voor het jonge kind
Kindgericht onderwijs voor het jonge kind
Bertine van den Oever
Instrumenten passend onderwijs
Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs
Helèn de Jong
De lerende mens
De lerende mens
Arja Kerpel
Stapsgewijze educatie Praktijk en theorie over kinderen van 0-4 jaar
Stapsgewijze educatie Praktijk en theorie over kinderen van 0-4 jaar
Lianne Jongsma
Wegcijferen door toetsen
Laat je niet wegcijferen
Paul Filipiak


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Gezinsproblematiek en gedragsontwikkeling
Gezinsproblematiek: wat doet dit met een kind?
Inzet en inzicht door sociogrammen
Hoe zet je sociogrammen bruikbaar in?
Manieren differentieren leerrendement volwassenen
Volwasseneneducatie: Hoe verhoog je leerrendement door differentiatie?
Kenmerken leeromgeving en studiesucces mbo studenten
Wat bevordert studiesucces van mbo-studenten als zij een vervolgstudie doen?
Uitvalrisico op mbo verlagen
Hoe verklein je uitvalrisico van werkende volwassenen op mbo?
[extra-breed-algemeen-kolom2]





Inschrijven nieuwsbrief

observatieformulier
observatiemethoden
observeren
signaleren

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest