21st century skills: logisch toch!

Hans van Rijn

Ontwikkelaar, trainer, coach bij De lerende school

  

hans@hansvanrijn.nu

  Geplaatst op 1 juni 2016

van Rijn, H. (2016). 21st century skills: logisch toch!.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/21st-century-skills-aandacht.php

Prima die aandacht voor 21st century skills, mits we begrijpen dat didactiek pedagogiek volgt. Dit artikel breekt een lans voor de leraar als pedagoog.

21st century skills

Methodemakers en nascholingsbedrijven zijn al driftig bezig om in te spelen op wat geframed is als ’21st century skills’. Niks mis mee wat mij betreft, alles wat bijdraagt aan leren geweldig maken, juich ik van harte toe. Ik ben blij met de aandacht die daarmee weer komt voor wat natuurlijk gewoon gaat om de pedagogische opdracht van de school. Pedagogiek is vaak meer iets erbij dan erin. Denken en werken vanuit een pedagogisch-didactisch geïntegreerde benadering is geen gemeengoed.

Pedagogiek

Wie zich verdiept in pedagogiek, ontdekt al snel dat er niks nieuws onder de zon is. Pedagogiek (letterlijk: “kinderleiding”) gaat over groot worden. Waartoe voed je op? Zelfstandigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid zijn al van oudsher ‘refreinwoorden’ in het denken van pedagogen. In de Renaissance werd het belang van “alzijdige opvoeding” belicht.

Op (traditionele) vernieuwingsscholen is met dank aan onze reformpedagogen al lange tijd aandacht voor de vaardigheden die nu worden omschreven als ’21st century skills’. In ontwikkelingsgericht onderwijs wordt al sinds jaar en dag het belang van deze 'brede ontwikkeling' benadrukt.

"In ontwikkelingsgericht onderwijs wordt al sinds jaar en dag het belang van deze 'brede ontwikkeling' benadrukt."

Ik zie het daarom vooral als opmerkelijk en signalerend dat een nieuw woordje als ’21st century skills’ kennelijk nodig is om een groot deel van onderwijsland weer in pedagogische beweging te krijgen.

  • Wat zegt dat over de mate waarin we waardengestuurd denken en handelen?
  • Hoe kan het dat didactiek in deze ‘kennismaatschappij’ niet al lang en breed middel is om pedagogische vormingsdoelen te bereiken?

Pedagoog

In de achterliggende jaren spraken we honderden leerkrachten. Steevast bleek dat deze leerkrachten niets liever willen dan als pedagoog in hun vak staan. Even steevast kwam naar voren: “maar als je zo gaat werken, dan …”. En op die stippeltjes staat dan van alles wat neerkomt op ‘gevreesde dimensie’.

Oftewel, het angstdenken zit er bij volksstammen leraren diep in. Na jarenlange inzet op onderwijsvernieuwing zijn leerkrachten in essentie nog meer uitvoerder dan ontwerper, coach en onderzoeker. De kloof tussen doen en zijn!

"Didactiek een is middel om pedagogische vormingsdoelen te bereiken."

Ik wil echt heel graag geloven dat met die hernieuwde aandacht voor pedagogiek (noem het voor mijn part 21st century skills) het vanaf nu anders wordt. 

  • Maar dan hoor ik een Sander Dekkers na incidenten rond pesten scholen sommeren om zich te richten op symptoombestrijding.
  • Dan hoor ik Jet Bussemaker recentelijk verschrikt roepen dat de “CITO-eindtoets” weer belangrijker moet worden, omdat het werken vanuit hoge verwachtingen zoals voorspeld nog niet goed functioneert.
  • Of hoor ik een bestuurder na tegenvallende opbrengsten directeuren vragen om aan de hand van een gedetailleerde kijkwijzer de kwaliteit van de instructie te onderzoeken.

Dan denk ik:

  • Welkom in ons angstige landje.
  • Welkom in het land van shame and blame. In het land van kijkwijzers en protocollen.
  • In het land waarin prille ouders door consultatiebureaus zorgelijk bevraagd worden.
  • In het land van etikettering en diagnostiek.
  • In het land waarin politici rolmodel zijn voor reactief in plaats van onderzoekend gedrag.
  • In het land waarin de focus ligt op hebben in plaats van op zijn.

Wanneer we niet herkennen en erkennen dat we in onderwijsland gierend vastgelopen zijn in structuren van moetisme … Wanneer ‘aandeelhouders’ niet (met terugwerkende kracht) ruiterlijk erkennen wat hun bijdrage daaraan was … blijven we ondanks allerlei heerlijk verfrissende geluiden en hartverwarmende initiatieven en credo’s hardnekkig doorsukkelen in wat ik “het karrenspoor” noem.

Waardengestuurd denken

Omgekeerd ligt daar ook de sleutel naar duurzaam sprankelend onderwijs. Want de school (zo klein kan het beginnen) die de moeite neemt om dit karrenspoor bloot te leggen … de school die van daaruit fundamenteel herbezint op haar opdracht … Dat is de school waar waardengestuurd denken en werken kans krijgt om te wortelen.

Op zo’n school gaat het ineens om hele serieuze vragen.

  • Zien we ons als leerkrachten de methode volgen of gebruiken?
  • Zien we schoolontwikkeling als iets van de directeur of van de leraren?
  • Blijven we didactiek geïsoleerd benaderen of zien we didactiek als voertuig naar pedagogiek?
  • Gaan we leren zien door de ogen van externe kwaliteitslatten of door de ogen van leerlingen?
  • En hoe definiëren we opbrengsten?
  • Wat als de zwakste leerling eind groep 8 supernieuwsgierig en onderzoekend in het leven staat?
  • In hoeverre zien we dat ook als serieuze opbrengst?

Onderwijs dat leren geweldig maakt

Onderwijs dat leren geweldig maakt. Dat heeft mijn hart. We komen daar niet door achter een nieuwe hype aan te lopen. We komen daar niet zonder meer met andere methodieken.

Het vraagt het lef om vanuit fundamentele bezinning de leerkracht als pedagoog centraal te stellen. En dat vanuit het besef dat didactiek pedagogiek volgt. Werken aan, vooruit, 21st century skills wordt dan… “Logisch toch!”

"Wat als de zwakste leerling eind groep 8 supernieuwsgierig en onderzoekend in het leven staat?"

Over oude hap gesproken. In “De Hoop des vaderlands” (1869) werd aankomende onderwijzers de raad gegeven vooral het kind te observeren. Dit leverde meer op dan wat “armzalige boekenwijsheid”. “Kwaliteit begint met zien.” Voor mij is dat de essentie van pedagogiek. Het sluit diep begrijpen in. Het sluit ook de drive in om het beste uit kinderen te halen. In elk opzicht.

Leraren die het lef hebben vanuit dit principe te denken en te handelen, zorgen voor gelukkige klassen, gelukkige ouders en sprankelende opbrengsten.

  • Wat als we het eens een jaar lang niet ingewikkelder proberen te maken?
  • En wat als we zorgen dat middelen, instrumenten, cursussen en opleidingen dit denken volgen?

Een middel of concept is slechts zo sterk als het laagste niveau van pedagogisch bewustzijn. Maar daarover een volgende keer.

van Rijn, H. (2016). 21st century skills: logisch toch!.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/21st-century-skills-aandacht.php

Gerelateerd

Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Bestuursaanpak ICT
Bestuursaanpak ICT
Grip op je ICT beleid
Timpaan Onderwijs 
Leren Zichtbaar Maken
Leren Zichtbaar Maken
John Hattie
Bazalt | HCO | RPCZ 
Pedagogisch basisklimaat
Pedagogisch (basis) klimaat
Luc Stevens
Zelfvertrouwen
Vertrouwen en zelfvertrouwen als kwaliteiten van ontwikkeling en leren
Luc Stevens
Professionele vrijheid
Professionele vrijheid in het onderwijs
Machiel Karels
Leraarschap waarderen
Waarom je als leraar trots op je vak zou moeten zijn
Dolf Janson
Subjectificatie
Persoonsvorming of subjectificatie? Een poging tot verdere verheldering
Gert Biesta
Kunstonderwijs
Kunstonderwijs en 21st century skills
Vera Meewis
Ondernemende pedagogen
Ondernemende pedagogen gezocht!
Bert Kalkman
Leren van data
Laat het LVS voor jou werken, en niet andersom!
Machiel Karels
Kindgericht onderwijs
Van jaarklassensysteem naar kindgericht onderwijs
Machiel Karels
Onderwijswaarden
Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs
Elena Carmona van Loon
Het prachtige risico van onderwijs
Het prachtige risico van onderwijs Gert Biesta
Machiel Karels
Essential Schools
The Essential Schools in de VS - scholen die je leren wie je bent
Machiel Karels
Verantwoordelijkheid nemen
Geef de leerkracht zijn vak terug!
Luc Stevens
21st century skills
21st century skills
Casper Hulshof










creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Duobanen
Wat is bekend over duobanen in het onderwijs?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Professionele leergemeenschap
Wat is er bekend over de effectiviteit van samenwerking in netwerken van diverse actoren binnen het onderwijs?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Programmeeronderwijs stimuleert vaardigheden
Stimuleert programmeerles probleemoplossingsvaardigheden?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
kwaliteitsbeleid en lerend vermogen
Welke relatie is er tussen kwaliteitsbeleid en lerend vermogen?
Verbeteren van informatievaardigheden vmbo-leerlingen
Hoe verbeter je informatievaardigheden van vmbo-leerlingen?
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Perspectieven kwaliteit
Perspectieven op kwaliteit van onderwijs
Kwaliteitszorg innovatie
Kwaliteitszorg, innovatie en schoolontwikkeling review
Leernetwerken po
Leernetwerken en verbeternetwerken in het basisonderwijs
Onderwijskansenbeleid
Onderwijskansen bekeken: de stand van zaken in het onderwijskansenbeleid
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.