Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs

Elena Carmona van Loon

orthopedagoog-generalist bij Carmona ontwikkeling

 

elenacarmona@online.nl

  Geplaatst op 5 april 2017

Carmona van Loon, E. (2017) Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs.
Geraadpleegd op 18-08-2018,
van https://wij-leren.nl/waarden-tijdloos-schoolklimaat-eenentwintig-eeuwse-vaardigheden.php

For as the sun is daily new and old (Shakespeare)

Nergens anders ervaar ik de sensatie dat alles - zowel oud als nieuw - zo sterk is als op een school. Hoewel ik er dagelijks kom zie ik mezelf er regelmatig nog lopen als meisje, als puber en weet ik nog hoe het voelde om door de aula te lopen.

De jongens en meisjes in de aula zijn dezelfde als toen, maar tegelijkertijd zijn ze heel anders. Ze hebben:

  • nieuwe gebaren en gewoonten;
  • nieuwe middelen en elektronica;
  • gebruiken nieuwe woorden voor dezelfde dingen die wij wilden zeggen.

Het gedrag en de taal van de jeugd heeft een nieuwe betekenis gekregen. Een betekenis die past bij deze tijd. Hun tijd. Tegelijkertijd zijn de ongeschreven wetten dezelfde gebleven. Het gaat hier om waarden die meegroeien met de mensheid. Waarden die altijd belangrijk blijven om te kunnen overleven als sociaal wezen.

Waarden als:

  • betrokkenheid;
  • veiligheid;
  • ontwikkeling;
  • perspectief;
  • respect;
  • eigenheid;
  • empathie.

Waarden blijven hetzelfde maar de vertaling en het belang ervan verandert.

Waarden en professionele ruimte

Deze beweging maakt dat leraren zich voortdurend opnieuw moeten verhouden tot hun leerlingen en zichzelf moeten blijven afvragen wat de leerling van hen vraagt. De leraar moet zichzelf als het ware steeds weer uitvinden en zijn perceptie bijstellen.

Soms valt dat niet mee wanneer het gedrag van leerlingen raakt en verwart zoals b.v. wanneer er een gewelddadig filmpje wordt gedeeld. Het grensoverschrijdende gedrag van jonge mensen is van alle tijden maar de beschikbaarheid van media maakt dat we er sterker mee worden geconfronteerd en om een snelle reactie vraagt.

Om te kunnen blijven bewegen in deze zogeheten professionele ruimte en te weten welk handelen bij jou past, is het nodig dat je je waarden kent. Waarden die door de tijd heen relatief onveranderlijk blijven.

De missie en identiteit van een school waarin de waarden verankerd liggen is meestal niet zo onderhevig aan verandering. De betekenis van de waarden en de vertaling ervan naar concreet gedrag, verwachtingen, afspraken of werkwijzen des te meer. De visie van een school is onderhevig aan de tijd.

  • Wat moeten de leerlingen kunnen als ze van deze school afkomen?
  • Wat vraagt deze tijd?
  • Wat vraagt dat van ons?

Schakelen en 21 eeuwse vaardigheden

Juist in deze tijd wordt het vermogen om te kunnen schakelen en jezelf steeds weer af te vragen wat de situatie van je vraagt, belangrijk geacht. Onze leerlingen zullen naar schatting gemiddeld 7 verschillende banen krijgen en zich voortdurend moeten scholen.

Om je te kunnen onderscheiden en profileren is het nodig dat je weet de juiste keuzes te maken, dat je jezelf goed kent en in de veelheid van informatie weet welke informatie voor jou op dat moment relevant is. Onze leerlingen hebben zelfkennis nodig.

Om te kunnen schakelen en hierbij niet te verzanden in willoos gedrag is het nodig je eigen waarden te kennen. Weten waar je echt voor staat en wat jíj belangrijk vindt. Wanneer je weet aan welke waarden je zelf belang hecht, weet je op moeilijke momenten wat je moet doen en zijn keuzes en beslissingen makkelijker gemaakt. Kees van Wolf noemde dat:

"Weten wat je moet doen, wanneer je niet weet wat je moet doen"

Dat is voor zowel leerlingen als leraren en onderwijsleiders nodig. Wanneer je weet dat je respect voor de eigenheid van de ander belangrijk vindt, weet je als leerling waarom je een medeleerling niet zomaar een klap verkoopt.

Een school met de kernwaarde betrokkenheid blijft altijd in gesprek met de leerling en betrokken wanneer hij een traject via het begeleidingsteam van de school of externe jeugdzorgorganisaties volgt.

Afspraken in de klas die geleid worden door waarden die vertaald zijn naar afspraken met en door de leerlingen, werken en bevorderen vertrouwen en een veilig klassenklimaat.

Veiligheid

Voor leerlingen met opvallend gedrag is het kunnen schakelen, empathie tonen, keuzes kunnen maken vaak lastig. Het gedrag van deze leerlingen betekent meestal zoveel als: "het is lastig voor mij met de eisen van deze tijd om te gaan".

Vaak hebben zij extra aandacht nodig om juist deze vaardigheden te leren. Ze vragen van de leraar dan ook niet zozeer om iets heel nieuws te doen, maar juist om dat wat leraren goed kunnen; een relatie aangaan en kennis gedegen overdragen; bewust en intentioneel te doen. Het vraagt ook om een nadere explicitering van de waarden die je wilt overdragen en juist deze leerlingen houvast te geven om te kunnen oefenen met nieuwe vaardigheden.

Het is niet het ingrijpen dat de leerling veiligheid geeft, maar het zien van de leerling en hem bewust maken van de betekenis en bedoeling van zijn gedrag.

Ook de leraar zelf heeft deze bewegingsruimte nodig van zijn leidinggevenden om weerstand te kunnen bieden aan de zo ervaren regeldruk en zelf steeds de afweging te maken wat nu het beste is om te doen; in déze situatie. En erop te durven en mogen vertrouwen dat de onderwijsleiders van deze tijd regie en inspraak durven geven aan hun leraren om te experimenteren met oude en nieuwe dingen.

Om creatief te kunnen zijn. Veiligheid en ontwikkeling voor leraren bestaat uit het kunnen en mogen nemen van verantwoordelijkheid. Een onderwijsleider die ziet en zichtbaar maakt hoe dit gedrag bijdraagt aan de school en missie die past bij deze tijd, is een leider van deze tijd!

Carmona van Loon, E. (2017) Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs.
Geraadpleegd op 18-08-2018,
van https://wij-leren.nl/waarden-tijdloos-schoolklimaat-eenentwintig-eeuwse-vaardigheden.php

Gerelateerd

Digitale geletterdheid
Digitale geletterdheid
Je leerlingen wegwijs maken in een digitale wereld
Medilex Onderwijs 
Visieversneller ICT
Visieversneller ICT
In één middag de onderwijskundige ICT-visie duidelijk
Timpaan Onderwijs 
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Kindgericht onderwijs
Van jaarklassensysteem naar kindgericht onderwijs
Machiel Karels
Relatie inzetten
Regie versterken in het onderwijs; een basishouding!
Elena Carmona van Loon
Veilige school
Een veilige school. Veiligheid in 5 stappen.
Elena Carmona van Loon
21st century skills
21st century skills: terug naar de leraar als pedagoog
Hans van Rijn
21st century skills
21st century skills
Casper Hulshof










Virtual reality
Zijn Augmented Reality en Virtual Reality in het basisonderwijs effectief?
creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs
Hoe ontwikkel je digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs?
Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Factoren die invloed hebben op professioneel oordelen
Wat heeft invloed op het professioneel oordelen en handelen van leraren?
Invloed digitale leeromgevingen op leraren
Wat doen digitale leeromgevingen met leraren?
Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen
Wat is de invloed van het ‘kwartiertjesrooster’ op de taakgerichtheid van leerlingen?
Kenmerken professionalisering ict-competenties leraren
Hoe ontwikkel je ict-competenties bij leraren?
Kritisch denkvermogen stimuleren
Hoe stimuleer je kritisch denkvermogen?
Tablet in het onderwijs
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
Loslaten leerstofjaarklassensysteem effect op ontwikkeling
Ontwikkelen kinderen zich beter bij loslaten van leerstofjaarklassensysteem?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Programmeeronderwijs stimuleert vaardigheden
Stimuleert programmeerles probleemoplossingsvaardigheden?
Project-based-learning (PBL)
Hoe vergroot project-based-learning vaardigheden van vo-leerlingen?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Tijdsbesteding aan onderwijsontwikkeling mbo
Onderwijsontwikkeling: hoeveel tijd kost het een mbo-docent?
Vaardigheden gepersonaliseerd onderwijs zichtbaar in lespraktijk
Zijn vaardigheden van leraren voor gepersonaliseerd onderwijs zichtbaar?
Verbeteren van informatievaardigheden vmbo-leerlingen
Hoe verbeter je informatievaardigheden van vmbo-leerlingen?
Burgerschapsonderwijs VO
Burgerschapsonderwijs in het voortgezet onderwijs internationaal vergeleken
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Socialisatie leerlingen
Onderwijssystemen en de socialisatie van leerlingen in actief burgerschap
Beoordeling eigen leren
Zelfbeoordeling en zelfregulatie bij het leren problemen op te lossen
Video games vo
Video games voor kritisch burgerschap in het voortgezet onderwijs – OnderwijsBewijs
Perspectieven kwaliteit
Perspectieven op kwaliteit van onderwijs
Gescheiden onderwijs
Scholing, actief burgerschap en participatie: Effecten van externe differentiatie
Kwaliteitszorg innovatie
Kwaliteitszorg, innovatie en schoolontwikkeling – review
Leernetwerken po
Leernetwerken en verbeternetwerken in het basisonderwijs
Onderwijskansenbeleid
Onderwijskansen bekeken: de stand van zaken in het onderwijskansenbeleid
TEST
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Onderwijswaarden



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.