Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs

Elena Carmona van Loon

orthopedagoog-generalist bij Carmona ontwikkeling

 

elenacarmona@online.nl

  Geplaatst op 5 april 2017

Carmona van Loon, E. (2017) Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs.
Geraadpleegd op 03-08-2021,
van https://wij-leren.nl/waarden-tijdloos-schoolklimaat-eenentwintig-eeuwse-vaardigheden.php

For as the sun is daily new and old (Shakespeare)

Nergens anders ervaar ik de sensatie dat alles - zowel oud als nieuw - zo sterk is als op een school. Hoewel ik er dagelijks kom zie ik mezelf er regelmatig nog lopen als meisje, als puber en weet ik nog hoe het voelde om door de aula te lopen.

De jongens en meisjes in de aula zijn dezelfde als toen, maar tegelijkertijd zijn ze heel anders. Ze hebben:

  • nieuwe gebaren en gewoonten;
  • nieuwe middelen en elektronica;
  • gebruiken nieuwe woorden voor dezelfde dingen die wij wilden zeggen.

Het gedrag en de taal van de jeugd heeft een nieuwe betekenis gekregen. Een betekenis die past bij deze tijd. Hun tijd. Tegelijkertijd zijn de ongeschreven wetten dezelfde gebleven. Het gaat hier om waarden die meegroeien met de mensheid. Waarden die altijd belangrijk blijven om te kunnen overleven als sociaal wezen.

Waarden als:

  • betrokkenheid;
  • veiligheid;
  • ontwikkeling;
  • perspectief;
  • respect;
  • eigenheid;
  • empathie.

Waarden blijven hetzelfde maar de vertaling en het belang ervan verandert.

Waarden en professionele ruimte

Deze beweging maakt dat leraren zich voortdurend opnieuw moeten verhouden tot hun leerlingen en zichzelf moeten blijven afvragen wat de leerling van hen vraagt. De leraar moet zichzelf als het ware steeds weer uitvinden en zijn perceptie bijstellen.

Soms valt dat niet mee wanneer het gedrag van leerlingen raakt en verwart zoals b.v. wanneer er een gewelddadig filmpje wordt gedeeld. Het grensoverschrijdende gedrag van jonge mensen is van alle tijden maar de beschikbaarheid van media maakt dat we er sterker mee worden geconfronteerd en om een snelle reactie vraagt.

Om te kunnen blijven bewegen in deze zogeheten professionele ruimte en te weten welk handelen bij jou past, is het nodig dat je je waarden kent. Waarden die door de tijd heen relatief onveranderlijk blijven.

De missie en identiteit van een school waarin de waarden verankerd liggen is meestal niet zo onderhevig aan verandering. De betekenis van de waarden en de vertaling ervan naar concreet gedrag, verwachtingen, afspraken of werkwijzen des te meer. De visie van een school is onderhevig aan de tijd.

  • Wat moeten de leerlingen kunnen als ze van deze school afkomen?
  • Wat vraagt deze tijd?
  • Wat vraagt dat van ons?

Schakelen en 21 eeuwse vaardigheden

Juist in deze tijd wordt het vermogen om te kunnen schakelen en jezelf steeds weer af te vragen wat de situatie van je vraagt, belangrijk geacht. Onze leerlingen zullen naar schatting gemiddeld 7 verschillende banen krijgen en zich voortdurend moeten scholen.

Om je te kunnen onderscheiden en profileren is het nodig dat je weet de juiste keuzes te maken, dat je jezelf goed kent en in de veelheid van informatie weet welke informatie voor jou op dat moment relevant is. Onze leerlingen hebben zelfkennis nodig.

Om te kunnen schakelen en hierbij niet te verzanden in willoos gedrag is het nodig je eigen waarden te kennen. Weten waar je echt voor staat en wat jíj belangrijk vindt. Wanneer je weet aan welke waarden je zelf belang hecht, weet je op moeilijke momenten wat je moet doen en zijn keuzes en beslissingen makkelijker gemaakt. Kees van Wolf noemde dat:

"Weten wat je moet doen, wanneer je niet weet wat je moet doen"

Dat is voor zowel leerlingen als leraren en onderwijsleiders nodig. Wanneer je weet dat je respect voor de eigenheid van de ander belangrijk vindt, weet je als leerling waarom je een medeleerling niet zomaar een klap verkoopt.

Een school met de kernwaarde betrokkenheid blijft altijd in gesprek met de leerling en betrokken wanneer hij een traject via het begeleidingsteam van de school of externe jeugdzorgorganisaties volgt.

Afspraken in de klas die geleid worden door waarden die vertaald zijn naar afspraken met en door de leerlingen, werken en bevorderen vertrouwen en een veilig klassenklimaat.

Veiligheid

Voor leerlingen met opvallend gedrag is het kunnen schakelen, empathie tonen, keuzes kunnen maken vaak lastig. Het gedrag van deze leerlingen betekent meestal zoveel als: "het is lastig voor mij met de eisen van deze tijd om te gaan".

Vaak hebben zij extra aandacht nodig om juist deze vaardigheden te leren. Ze vragen van de leraar dan ook niet zozeer om iets heel nieuws te doen, maar juist om dat wat leraren goed kunnen; een relatie aangaan en kennis gedegen overdragen; bewust en intentioneel te doen. Het vraagt ook om een nadere explicitering van de waarden die je wilt overdragen en juist deze leerlingen houvast te geven om te kunnen oefenen met nieuwe vaardigheden.

Het is niet het ingrijpen dat de leerling veiligheid geeft, maar het zien van de leerling en hem bewust maken van de betekenis en bedoeling van zijn gedrag.

Ook de leraar zelf heeft deze bewegingsruimte nodig van zijn leidinggevenden om weerstand te kunnen bieden aan de zo ervaren regeldruk en zelf steeds de afweging te maken wat nu het beste is om te doen; in déze situatie. En erop te durven en mogen vertrouwen dat de onderwijsleiders van deze tijd regie en inspraak durven geven aan hun leraren om te experimenteren met oude en nieuwe dingen.

Om creatief te kunnen zijn. Veiligheid en ontwikkeling voor leraren bestaat uit het kunnen en mogen nemen van verantwoordelijkheid. Een onderwijsleider die ziet en zichtbaar maakt hoe dit gedrag bijdraagt aan de school en missie die past bij deze tijd, is een leider van deze tijd!

Carmona van Loon, E. (2017) Oud en Nieuw - over de waarde van waarden in het onderwijs.
Geraadpleegd op 03-08-2021,
van https://wij-leren.nl/waarden-tijdloos-schoolklimaat-eenentwintig-eeuwse-vaardigheden.php

Gerelateerd

Masterclass
Digitale didactiek
Digitale didactiek
Inspiratiereis door de mogelijkheden van technologie voor het mbo
Medilex Onderwijs 
Kindgericht onderwijs
Van jaarklassensysteem naar kindgericht onderwijs.
Machiel Karels
21st century skills
21st century skills - wat zijn 21e eeuwse vaardigheden?
Machiel Karels
Toekomstbestendig onderwijs
Deze 12 onderwijsveranderingen zijn kindgericht en toekomstbestendig
Machiel Karels
Relatie inzetten
Regie versterken in het onderwijs; een basishouding!
Elena Carmona van Loon
Veilige school
Een veilige school. Veiligheid in 5 stappen.
Elena Carmona van Loon
Brede vaardigheden leerlingen
Aandacht voor brede vaardigheden
Bertine van den Oever
21st century skills
21st century skills: terug naar de leraar als pedagoog
Hans van Rijn
21st century skills
21st century skills
Casper Hulshof


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Omix Webtalks met Adjiedj Bakas - De onderwijsinrichting van morgen
Omix Webtalks met Adjiedj Bakas - De onderwijsinrichting van morgen
redactie
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
Omix Webtalks met Ben Tiggelaar - Leiderschap en verandering in het onderwijs.
redactie
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
Kim Spinder - Succesvolle innovatiestrategie in het onderwijs
redactie
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
Eric van 't Zelfde - De verdeling van onze onderwijskwaliteit
redactie
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
Schoolontwikkeling in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Hoe is de mens geworden wie hij is? Tjipcast 006
Hoe is de mens geworden wie hij is? Tjipcast 006
redactie
ICT kennis leerlingen praktijkonderwijs
ICT kennis leerlingen praktijkonderwijs
redactie
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
Is het tijd voor een digitale revolutie in het beroepsonderwijs?
redactie
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
Veranderen in organisaties: Klein maar fijn? Tjipcast 028
redactie
Vaart maken in organisaties. Tjipcast 016
Vaart maken in organisaties. Tjipcast 016
redactie
Veranderen in organisaties: hoe hou je het simpel? Tjipcast 039
Veranderen in organisaties: hoe hou je het simpel? Tjipcast 039
redactie
Bevorderen van duurzaam afvalgedrag leerlingen
Hoe bevorder je duurzaam afvalgedrag van leerlingen?
Effecten van opschrijven van geleerde woorden in digitaal woordenboek
Is opschrijven van woorden in een digitaal woordenboek effectief?
Driehoeksgesprek tussen leerkracht, leerling en ouders
Een driehoeksgesprek: hoe bevorder je actieve deelname van ouders?
Tijdsbesef ontwikkelen door geschiedenislessen in onderbouw
Kunnen geschiedenislessen historisch tijdsbesef versterken?
Effect bestuurlijke inrichting po kwaliteit bestuur
Wat is het effect van bestuurlijke inrichting in het primair onderwijs?
Effectieve prikkels voor een duurzame kwaliteitsverbetering
Hoe stimuleer je scholen tot duurzame kwaliteitsverbetering?
Competenties van docenten bij het begeleiden van vmbo lln
Hoe begeleidt je leerlingen/studenten in het (v)mbo?
Samenwerken moderne vreemde talen bijdrage leerprestaties?
Samenwerken bij een vreemde taal: hoe stimulerend is dat?
Hoe kunnen middelbare scholen zich verbinden met de wijk?
Hoe kunnen middelbare scholen zich verbinden met de wijk?
Mix van talenten in een managementteam
Welke mix van talenten heeft een ideaal managementteam?
Invloed scholen burgerschap leerlingen
Invloed van scholen op burgerschap van leerlingen
Burgerschapscompetenties
Schoolkenmerken voor ontwikkeling van burgerschapscompetenties
Burgerschapsonderwijs VO
Burgerschapsonderwijs in het voortgezet onderwijs internationaal vergeleken
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Socialisatie leerlingen
Onderwijssystemen en de socialisatie van leerlingen in actief burgerschap
[extra-breed-algemeen-kolom2]



21st century skills
burgerschap
digitale geletterdheid
informeel leren
kindgericht onderwijs
onderwijsvernieuwing
probleemoplossend vermogen
schoolontwikkeling

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest