Zelfstandig leergedrag in het VO - de hefboom voor succes?

Machiel Karels

Directeur Wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij Wij-leren.nl

  

machiel@wij-leren.nl

  Geplaatst op 6 januari 2021

Karels, M. (2021). Zelfstandig leergedrag in het VO - de hefboom voor succes?.
Geraadpleegd op 28-10-2021,
van https://wij-leren.nl/zelfstandig-leergedrag-voortgezet-onderwijs.php

Mijn vrouw en ik behoren tot de categorie ouders die vinden dat hun kinderen hun opleiding vooral zelf moeten regelen. We zijn wel geïnteresseerd in voortgang en resultaten, maar we ‘zitten er niet bovenop’. Toen een van onze zonen op het VWO zat, ging dat de eerste drie jaren prima. Z’n rapporten waren zodanig dat ik ze mij niet kan herinneren. Maar tot onze verbijstering stond hij na z’n eerste toetsperiode in de 4e opeens drie vieren en drie vijven! Nu werd het toch tijd om mee te kijken. Wat was hier aan de hand?

Ik zette al m’n opvattingen over zelfsturing en eigenaarschap van leerlingen overboord en ging me er eens stevig tegenaan bemoeien. Natuurlijk ‘coachend’, (Heb je voldoende tijd ingepland voor...?) maar ook met de nodige sturing. (Nee, je gaat vanavond leren en niet naar je vrienden...) Want ja, bij het begeleiden van eigenaarschap en zelfstandig leergedrag hoort ook dat je bijstuurt daar waar de leerling het stuur nog niet zelf in handen heeft.

Tijdens de vijf toetsperiodes die volgden, heb ik mij als vader zowel met inhouden als met het proces met mijn zoon bemoeid. Mijn zoon heeft dat geduldig verdragen en hij heeft zich erg goed ingezet. Aan het einde van het jaar stond hij nog maar één vijf op zijn cijferlijst. Het leidde bij ons beiden tot inzichten in zelfstandig leergedrag.

Het is bijvoorbeeld interessant om te zien dat de processen van zelfstandig leergedrag in het VO in grote lijnen hetzelfde zijn als in het PO. En dat er een basis van eigenaarschap en zelfsturing aanwezig moet zijn om in het VO op voort te kunnen bouwen. En over welke vaardigheden gaat het eigenlijk? Hieronder zet ik op een rijtje welke elementen van zelfstandig leergedrag er naar mijn idee in het VO aan de orde komen.

Hoe mooi zou het zijn als VO-docenten sensitief zijn op de diverse aspecten van zelfstandig leergedrag en de leerlingen hierin coachend kunnen begeleiden.

Leerstof

  • Ik heb per vak overzicht over de leerstof die ik uiteindelijk op het examen moet beheersen.
  • Ik weet per vak hoe de diverse onderdelen van de leerstof met elkaar samenhangen.
  • Ik weet per vak wat de kern van de leerstof is en welke onderdelen juist wat minder belangrijk zijn.

Plannen

  • Ik kan inschatten hoeveel tijd ik voor een toets of tentamen nodig heb om de leerstof goed te kunnen beheersen.
  • Ik kan in de aanloop naar een toetsperiode de benodigde tijd goed plannen en ik kan mij ook aan deze planning houden.
  • Ik kan voor een toetsperiode inschatten welke toetsen echt belangrijk zijn en welke toetsen minder belangrijk zijn.

Toetsen

  • Als ik een toets heb gemaakt, kan ik aangeven welke onderdelen van de toets ik nog niet voldoende beheerste.
  • Als ik een toets heb gemaakt, kan ik aangeven welke onderdelen van mijn leerproces vooraf, voor verbetering vatbaar zijn.
  • Mijn ervaringen met een toetsperiode kan ik gebruiken om de voorbereiding van een volgende toetsperiode te optimaliseren.

Studievaardigheden

  • Ik weet welke manieren van leren er zijn en ik weet per vak aan te geven welke manier van leren voor mij het beste effect heeft.
  • Ik kan mijn leerproces zo organiseren dat ik op de juiste momenten de juiste manier van leren inzet.
  • Ik kan tijdens het studeren vragen bedenken die ik tijdens de lessen aan mijn leraar stel om zo van zijn kennis te profiteren.
  • Ik weet hoe ik studie en activiteiten zo af moet wisselen dat het optimaal is voor mijn leerproces.
  • Ik kan inschatten of ik door het studeren voldoende diepgang en beheersing heb bereikt om tijdens een toets de opgaven soepel te kunnen maken.
  • Ik weet wat afleiding met mijn concentratie doet en daarmee met de diepgang van mijn leren.
  • Ik kan mijzelf motiveren als ik op enig moment geen zin heb om te gaat studeren, terwijl het op dat moment toch nodig is.
  • Ik heb inzicht in de mate waarin ik zelfstandig leergedrag laat zien en waarin ik op dat vlak nog kan groeien.

Manieren van leren

Hierboven noem ik ‘inzicht in manieren van leren’. Wat mij betreft gaat het dan om dit soort dingen:

  • Lezen en arceren
  • Samenvatten
  • Elkaar overhoren
  • Gebruik maken van oefensoftware
  • Maken van opdrachten

Pedagogische vaardigheden

Wat mij verbaasd heeft in dit proces, is het feit dat de school van mijn zoon aan het begin van het jaar een speciale ouderavond heeft belegd voor ouders en leerlingen waarin studiegedrag en plannen veel aandacht kreeg. Op de een of andere manier blijkt dat voor veel leerlingen toch niet te werken of niet voldoende te zijn. 

Coachen op zelfstandig leergedrag is blijkbaar maatwerk en vraagt specifieke pedagogische vaardigheden. Hoe mooi zou het zijn als VO-docenten sensitief zijn op deze aspecten van zelfstandig leergedrag en de leerlingen hierin coachend kunnen begeleiden!

Karels, M. (2021). Zelfstandig leergedrag in het VO - de hefboom voor succes?.
Geraadpleegd op 28-10-2021,
van https://wij-leren.nl/zelfstandig-leergedrag-voortgezet-onderwijs.php

Gerelateerd

E- learning module
Emotieregulatie in het vo
Emotieregulatie in het vo
Herkennen en reguleren van emoties bij jezelf en anderen
Medilex Onderwijs 
Online congres
Hoe geef je les over relaties & seksualiteit?
Hoe geef je les over relaties & seksualiteit?
Meld je aan voor het online congres ‘Het hoort er gewoon bij’ op 5 nov. 2021. Voor lerarenopleiders.
Rutgers & Stichting School en Veiligheid 
Leren zichtbaar maken
Leren zichtbaar maken - John Hattie.
Arja Kerpel
Activerende didactiek
Activerende didactiek en coachend leraargedrag
Machiel Karels
Verantwoordelijkheid leren
Verantwoord verantwoordelijk leren zijn
Dolf Janson
Handboek leren leren
Handboek leren leren - 5 krachtige principes
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Autonomie-ondersteunend lesgeven in een video van één minuut uitgelegd
Autonomie-ondersteunend lesgeven in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Maarten van Buuren over autonomie en zelfsturing volgens Spinoza
Maarten van Buuren over autonomie en zelfsturing volgens Spinoza
redactie
Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 0012
Hoeveel eigenaarschap kunnen professionals aan? Tjipcast 0012
redactie
Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002
Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002
redactie
Persoonlijke competenties entreestudent opleiding mbo2
Wanneer ben je een goede entreestudent voor mbo-niveau 2?
Welke onderwijsvormen bevorderen zelfsturend leren?
Hoe bevorder je zelfsturend leren?
Metafoor leerkuil proces leren leerlingen uitleggen
Is de metafoor van de leerkuil bruikbaar?
Effectieve werkwijzen bij reflectie op het leerproces
Hoe stimuleer je leerlingen tot reflectie op hun leerproces?
Principes dalton en freinetonderwijs bruikbaar volwassenonderwijs
Welke principes van het dalton- en freinetonderwijs zijn inzetbaar bij volwasseneducatie?
Interventies taaltrajecten om intrinsieke motivatie inburgeraars te bevorderen
Hoe bevorder je de intrinsieke motivatie van inburgeraars?
Uitschrijven leerdoelen op het bord
Is het uitschrijven van leerdoelen op het bord helpend?
Leren na schoolloopbaan stimuleren
Hoe kun je verder leren stimuleren?
Zelfreflectie mbo 4 studiesucces
Zelfreflectie: is dat helpend bij studiesucces op het mbo?
Herkansen van toetsen leerresultaten en leergedrag
Herkansen: leidt dit tot betere leerresultaten en een beter leergedrag?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Zelfstandig leergedrag VO

Inschrijven nieuwsbrief


autonomie
autonomie-ondersteunend lesgeven
eigenaarschap
intrinsieke motivatie
zelfbeoordeling
zelfregulatie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest