Maak van je groep een team!

Alex de Bruijn

Leiderschap- en organisatieadviseur in onderwijs en zorg bij Both & De Bruijn, leiderschap ontwikkelen!

  

  Geplaatst op 2 december 2021

Als mensen die samen werken een team gaan vormen dat samenwerkt, leidt dat tot meer arbeidsvreugde en betere prestaties.

Voor de meeste mensen vormt het belangrijkste element van hun werkomgeving de groep collega’s met wie ze samen werken of samenwerken. Die spatie maakt nogal een verschil. Het zou goed zijn als teams van scholen zich afvragen of ze inderdaad functioneren zoals ze vaak genoemd worden: als een team. Dezelfde vraag kunnen leraren stellen kijkend naar het functioneren van hun groep of klas.

Uit een onderzoek van Team Coaching International blijkt dat minder dan 10 procent van de door hen onderzochte teams zichzelf als goed presterend beschouwt. De kans is dus groot dat de lezer van dit artikel in een team werkt dat eigenlijk de naam van team niet (volledig) mag dragen. Dat is op zijn zachtst gezegd jammer, omdat in dat geval de kracht van het collectief onvoldoende benut wordt, met alle gevolgen van dien. Het samen betekenis geven aan het werk wordt niet of nauwelijks beleefd, de prestaties nemen af en de werkvreugde wordt minder.

In dit artikel wil ik een kleine handreiking doen in het streven om van een groep meer een team te maken. Het grote verschil tussen een groep mensen die samen werken en een team dat samenwerkt, is dat een team heeft geleerd zich te ‘verbinden’: samen te werken aan een bepaald doel en daarbij afhankelijk te zijn van elkaar. In een groep is het meer ieder voor zich. Het gemeenschappelijk doel is er soms nog wel, maar het is niet leidend. Er is sprake van een verzameling individuen die ‘toevallig’ hetzelfde werk doen.

Als mensen werken in een groep, blijven er kwaliteiten verborgen die wel zichtbaar worden als er sprake is van teamwork.

In een groep maken de afzonderlijke leden elkaar niet sterker.

Werken in een team zorgt er juist voor dat 1 + 1 als uitkomst 3 heeft.

Gezamenlijke ambitie

Er zijn meerdere aspecten te noemen die belangrijk zijn om van een groep een team te maken of om een team een nog sterker team te laten worden. Het eerste en belangrijkste aspect is toch wel het creëren en daarna levend(ig) houden van een gezamenlijke ambitie. Wat we met elkaar doen in ons werk, is niet slechts een gemeenschappelijke klus, het is werken aan een hoger doel vanuit een breed gedeelde en beleefde ambitie.

Deze ambitie kan handen en voeten krijgen door samen vast te stellen welke kernwaarden leidend zijn voor ons handelen en wat dat dan concreet betekent voor de praktijk van elke dag. Het is daarbij belangrijk dat ieder teamlid, ongeacht rang of stand, van betekenis wordt gemaakt voor het gezamenlijke doel.

Een prachtig voorbeeld hiervan vinden we in de Bijbelse figuur Nehemia. Nehemia motiveert de apathische inwoners van Jeruzalem om samen met hem van harte aan het project (de herbouw van de muur) te werken. Vervolgens creëert hij een organisatie waarin alle werkers zich persoonlijk van belang voelen.

Als er sprake is van een breed gedeelde en beleefde ambitie is de weg vrij voor samenwerking waarin ruimte en vertrouwen kernwoorden –en misschien wel kernwaarden– zijn. Daartegenover staat dat in een groep, waarin geen sprake is van een heldere, breed gedeelde en beleefde ambitie, planning en controle de cultuur zullen typeren. Dat werkt verstikkend en op de lange duur zelfs verwoestend.

Een aspect dat niet ongenoemd kan blijven en in direct verband staat met het reeds eerder genoemde aspect, is het onderkennen en gebruik maken van elkaars kwaliteiten in het team. Daarvoor is nodig elkaars kwaliteiten te kennen en concreet te maken hoe deze gebruikt kunnen worden ter versterking van het geheel. 

Leerlingen

Wat geldt voor samenwerking in teams van volwassen mensen, geldt natuurlijk evenzeer voor samenwerking tussen leerlingen op scholen. Zo bezien mag het gerust opvallend genoemd worden dat we leerlingen die in dezelfde klas op een basisschool zitten een groep noemen en in het voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs de naam klas eraan verbinden.

Het is natuurlijk niet wenselijk dat een klas met leerlingen vooral de kenmerken van een groep vertoont.

Het zou zo moeten zijn dat iedere groep een sterk team zou zijn, waarin samengewerkt wordt aan een met elkaar overeengekomen groepsideaal.

Op zo’n manier wordt een klas leerlingen een samenleving in het klein waarin verantwoordelijkheid, betrokkenheid en ruimte en vertrouwen voor initiatief leidende motieven zijn. Er is niet veel voorstellingsvermogen voor nodig om te bedenken dat dit bevorderlijk is voor de prestaties en het welbevinden van de leerlingen. Wellicht een idee om groepen en klassen voortaan teams te noemen en dat kracht bij te zetten door te (gaan) werken als een team.

Dan is het voor alles van belang dat leerkrachten en docenten tijd inruimen om samen met de leerlingen vast te stellen wat het gezamenlijke groepsideaal is. Spreek met elkaar af welke doelen je wilt behalen en hoe je daar met elkaar aan gaat werken. Zorg er daarbij voor dat de kwaliteiten van alle leerlingen in beeld worden gebracht (liefst zichtbaar voor iedereen) en dat duidelijk wordt hoe deze concreet ingezet kunnen worden in het belang van het geheel.

Gerelateerd

E- learning module
Groepsdynamica als het niet lekker loopt VO
Groepsdynamica als het niet lekker loopt VO
Groepsdynamisch observeren, normdragers en interventies
Medilex Onderwijs 
Integrale aanpak
Duurzame Inzetbaarheid in het onderwijs
Duurzame Inzetbaarheid in het onderwijs
Loyalis is er voor werkgever én werknemer. Met oplossingen voor vitaliteit en preventie.
Uw Gids in Inkomen & Zekerheid 
Professionalisering
Breng wetenschap de klas in!
Breng wetenschap de klas in!
Doe mee aan de Winterschool! Maak kennis met onderzoekend lesmateriaal in praktische workshops.
Radboud Universiteit 
Leeromgevingen
Leeromgevingen: rol leerkracht - didactische werkvormen - differentiatie.
Arja Kerpel
Clusteren van leerlingen
Clusteren van leerlingen met vergelijkbare onderwijsbehoeften.
Arjan Clijsen
Kleine klassen hebben voordelen
Klein is fijn - Waarom kleine klassen beter werken dan grote.
Ruben du Burck
Coöperatief leren
Coöperatief leren: samenwerkend leren - principes - voordelen
Arja Kerpel
Teamleren
Teamleren in een lerende school: samen werken aan beter onderwijs
Jan Jutten
Team-based learning
Team-based Learning: best practice voor effectief en leuker leren!
Ilse Erich
Differentiatie methodiek
Differentiatie: Samenwerken in homogene en heterogene groepen
Annemieke Top
Coöperatieve leerstrategieën
Coöperatieve leerstrategieën - Uitleg en praktische voorbeelden
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Coöperatief leren in een video van één minuut uitgelegd
Coöperatief leren in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
Marco de Witte over de essentie van veranderen in organisaties
redactie
Hoe wordt de mens gevormd door zijn tribe? Tjipcast 035
Hoe wordt de mens gevormd door zijn tribe? Tjipcast 035
redactie
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties
redactie
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
Hoe kunnen organisaties spelend veranderen? Tjipcast 022
redactie
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
Hoe kun je als professional regie nemen over innovatie? Tjipcast 037
redactie
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
Wat is een lerende organisatie? En hoe word je het? Tjipcast 019
redactie
Wat is professionaliteit? Tjipcast 015
Wat is professionaliteit? Tjipcast 015
redactie
Samenwerkingsvormen in een video van één minuut uitgelegd
Samenwerkingsvormen in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Grote innovatie in kleine stappen. Tjipcast 029
Grote innovatie in kleine stappen. Tjipcast 029
redactie
Effectieve aanpak zwakke basisscholen
Hoe help je zwakke basisscholen verder?
effect pedagogische strategie leerprestaties mbo
Helpen pedagogische stragegieën voor mbo-studenten?
Stimulansen voor het effectief kennisdelen in professionele netwerken
Hoe stimuleer je actief kennisdeling?
Interactieve werkvormen in coronatijd digibete volwassenen
Hoe geef je interactief (taal)onderwijs in coronatijd aan volwassenen?
Afstandsleren commitment en zelfsturing bij volwassenen
Is afstandsleren effectief bij laagopgeleide volwassenen?
Fysieke of digitale bijeenkomst effect op leerkracht
Leren leraren het meest van een fysieke of digitale bijeenkomst?
Voelen leerlingen zich veiliger op vo in een kleine klas?
Voelen kleine klassen veiliger voor onderbouwleerlingen voortgezet onderwijs?
Leerprestaties in het vo in grotere klassen met of zonder klassenassistent
Beter grote klas met of kleine klas zonder klassenassistent?
Zorgen kleine klassen voor minder probleemgedrag?
Zorgen kleine klassen voor minder probleemgedrag?
Is een periodieke indeling van het schooljaar effectief?
Competentiegericht beroepsonderwijs
Teamleren in het kader van competentiegericht beroepsonderwijs
Opdrachtgestuurd leren
Differentiatie in de klas middels opdrachtgestuurd leren
Excellentie
Excellentie bij samenwerkend leren in het hoger onderwijs
Samenwerken met STIP
Samenwerken in homogene en heterogene groepen in primair onderwijs
Individueel maatwerk vo MEGAband
Individueel maatwerk in voortgezet onderwijs (MEGAband)
[extra-breed-algemeen-kolom2]



coöperatief leren
groepsvorming
heterogene groepen
kernkwaliteiten
lerende school
samenwerkend leren
samenwerkingsvormen
teamleren

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest