Effect van vooraf toetsen op rekenprestaties en vertrouwen in eigen kunnen van basisschoolleerlingen

Geplaatst op 11 juli 2024

Voortoetsen worden steeds vaker ingezet als instrument binnen het onderwijslandschap om het leerproces effectiever te maken en beter af te stemmen op individuele leerbehoeften. Deze praktijk is vooral relevant bij formatief handelen en voor het differentiëren voor (hoog)begaafde leerlingen. In dit artikel onderzoeken we de impact van voortoetsen op rekenprestaties en het vertrouwen in eigen kunnen van basisschoolleerlingen, en bespreken we de voorwaarden waaraan deze toetsen moeten voldoen om effectief te zijn.

Wat zijn voortoetsen?

Voortoetsen meten de beheersing van kennis en vaardigheden vóórdat instructie hierover plaatsvindt. Hiermee bieden ze leerkrachten inzicht in de voorkennis van leerlingen, waardoor het onderwijsaanbod beter kan worden afgestemd op het niveau en de behoeften van individuele leerlingen (Hartley & Davies, 1976).

Impact op Rekenprestaties

Formatief Handelen en Betere Leerresultaten

Voortoetsen worden effectief ingezet bij formatief handelen. Dit proces omvat het systematisch evalueren van leerresultaten om vervolgens het leerproces te sturen en te verbeteren (Fuchs & Fuchs, 1986). Wanneer leerkrachten op basis van voortoetsen besluiten om bepaalde instructiemomenten over te slaan voor leerlingen die de stof al beheersen, kan dit leiden tot efficiënter leren en verbeterde rekenprestaties (Kennisrotonde, 2018a).

Verhoogd Vertrouwen door Feedback

Een essentieel onderdeel van effectief formatief handelen is het bieden van rijke feedback aan leerlingen. Deze feedback draagt niet alleen bij aan het verbeteren van de prestaties, maar ook aan het versterken van het vertrouwen in eigen kunnen (Kennisrotonde, 2017c). Door duidelijk te maken waarom bepaalde antwoorden juist zijn of waarom een strategie effectief is, worden leerlingen zich bewuster van hun leerproces en kunnen ze gerichter werken aan hun zwakke punten.

Voortoetsen voor (Hoog)begaafde Leerlingen

Compacteren en Verrijken

Voor (hoog)begaafde leerlingen kunnen voortoetsen cruciaal zijn. Deze leerlingen hebben vaak al een aanzienlijke voorkennis en kunnen daardoor snel verveeld raken als ze herhaaldelijk dezelfde stof moeten doornemen (Kennisrotonde, 2017b). Door voortoetsen in te zetten, kan een leerkracht identificeren welke leerlingen compacting en enrichment nodig hebben. Dit betekent dat deze leerlingen versneld door de reguliere leerstof kunnen gaan, waardoor er meer tijd vrijkomt voor verdieping of verbreding van hun kennis.

Kwaliteit en Implementatie

Noodzaak van Kwalitatieve Toetsen

Een belangrijke factor voor het succes van voortoetsen is de kwaliteit van de toets zelf. Een goede voortoets bevat voldoende opgaven om de betrouwbaarheid en validiteit te waarborgen (Drenth & Sijtsma, 2006). Hoewel een uitgebreide toets meer tijd vergt om te maken, biedt het een nauwkeuriger beeld van de beheersing van leerlingen over de gehele leerstof.

Adaptieve Toetsen als Alternatief

Om tegemoet te komen aan verschillende niveaus binnen de klas, kunnen adaptieve rekentoetsen een oplossing bieden. Deze toetsen passen de moeilijkheidsgraad van vragen automatisch aan op basis van de eerdere prestaties van de leerling, wat resulteert in een efficiëntere en minder frustrerende toetservaring voor leerlingen op alle niveaus (Drenth & Sijtsma, 2006).

Conclusie

Hoewel er geen direct onderzoek is naar de effecten van voortoetsen op rekenprestaties en zelfvertrouwen bij basisschoolleerlingen, suggereren bestaande studies en praktijkervaringen dat voortoetsen een positieve invloed kunnen hebben wanneer ze op de juiste manier worden ingezet. Voor een optimaal resultaat dienen voortoetsen te worden geïntegreerd in een bredere aanpak van formatief handelen, waarbij rijke feedback en differentiatie naar behoefte centraal staan.

Door voortdurend onderzoek en evaluatie kunnen scholen hun praktijken verder verfijnen en verbeteren om het leerproces van alle leerlingen te optimaliseren.

Geraadpleegde bronnen

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Gerelateerd

Gratis webinar
Serie webinars over actuele onderwijskundige thema's
Serie webinars over actuele onderwijskundige thema's
Bekende experts delen hun kennis
Wij-leren.online Academie 
Opleiding
Gedragsexpert in het vmbo en mbo
Gedragsexpert in het vmbo en mbo
Professioneel omgaan met gedrag van jongeren op school
Medilex Onderwijs 
Webinar
Wat kun je wel en niet met toetsen in het onderwijs?
Wat kun je wel en niet met toetsen in het onderwijs?
Gratis webinar met Karen Heij
Wij-leren.nl Academie 
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!Misverstanden hoogbegaafdheid
Zeven misverstanden rond hoogbegaafdheid.
Arja Kerpel
Onderpresteren
Onderpresteren: kenmerken - oorzaken - gevolgen - aanpak
Arja Kerpel
Effect van cijfers op leerlingen
Effecten van hoge en lage cijfers op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen
redactie
Hoogbegaafdheid
Hoogbegaafdheid - kenmerken - gedrag - tips aanpak
Arja Kerpel
Talentontwikkeling bij multidiversiteit
Wat kunnen leerkrachten doen om het welbevinden van cognitief zwakkere leerlingen te bevorderen?
redactie
Motivatie
Motivatie - intrinsieke en extrinsieke motivatie
Machiel Karels
Onderpresteerders
Onderpresteerders
Eleonoor van Gerven
Hoogbegaafdheid en plannen
Leer hoogbegaafde kinderen zelf te sturen!
Martine Blonk - Meulenkamp
Adaptief toetsen: een droombeeld?
Soms nuttig, soms niet: Adaptief toetsen genuanceerd
Karen Heij
Feedback je wijzer
Feedback je wijzer!
Karen Heij
Wat de wet voorschrijft
Wat de wet voorschrijft
Dolf Janson
Onderpresteren
Onderpresteren op de basisschool
Arja Kerpel

Wij-leren.nl Academie

Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Hoogbegaafdheid in een video van één minuut uitgelegd
Hoogbegaafdheid in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Toetsen in een video van één minuut uitgelegd
Toetsen in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Mindset in een video van één minuut uitgelegd
Mindset in een video van één minuut uitgelegd
redactie
[extra-breed-algemeen-kolom2]



compacten
hoogbegaafdheid
mindset
plusklas
teaching to the test
toetsen
zelfbeeld
zelfvertrouwen

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest