Wat is het effect van het opnieuw indelen van groepen na groep 4 (en 5) op het emotioneel welbevinden van leerlingen?

Geplaatst op 13 februari 2020

Er is geen informatie beschikbaar over eventuele effecten van het opnieuw indelen van groepen in het basisonderwijs op het emotioneel welbevinden van leerlingen. Noch in nationaal, noch in internationaal onderzoek lijkt dit onderwerp van onderzoek te zijn geweest.

Veel scholen hanteren een protocol voor het indelen van hun groepen. Blijkbaar nemen scholen het indelen van groepen serieus en wegen ze daarbij verschillende belangen tegen elkaar af. Bijvoorbeeld: de gewenste omvang van groepen, het aantal parallelgroepen, de sociale netwerken (vriendjes en vriendinnetjes), verhouding meisjes/jongens, geen broertjes en zusjes in een groep, enzovoort. Tegelijkertijd blijkt dat ouders de uitkomst van die belangenafweging niet altijd omarmen. Af en toe haalt dit onderwerp de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs die uitspraken doet over geschillen tussen ouders en scholen of schoolbesturen.

Dat herindelen van groepen gedurende de schoolloopbaan tot nu toe geen aandacht heeft gekregen, doet vermoeden dat wetenschappers en praktijkonderzoekers de kans klein achten dat dit onderwerp van belang is voor bijvoorbeeld het verklaren van verschillen in leerprestaties of sociaal emotionele ontwikkeling.

Uitgebreide beantwoording

Opgesteld door: Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar)

Vraagsteller: directeur po

Vraag

Wat is het effect van het opnieuw indelen van groepen na groep 4 (en 5) op het emotioneel welbevinden van leerlingen?

Kort antwoord

Beschikbaar wetenschappelijk onderzoek geeft geen informatie over eventuele effecten van het opnieuw indelen van groepen in het basisonderwijs op het emotioneel welbevinden van leerlingen. Daar is geen onderzoek naar verricht dus weten we niet wat het eventuele effect is.

Toelichting antwoord

Onderzoek naar het eventuele effect van een nieuwe groepssamenstelling die een bestaande samenstelling (waar de leerlingen aan gewend zijn) doorbreekt op de sociaal emotionele ontwikkeling van leerlingen hebben we niet kunnen vinden. Datzelfde geldt voor eventuele effecten van het moment van herindelen van groepen (na groep 4 of na groep 5). Noch in nationaal, noch in internationaal onderzoek lijkt dit onderwerp van onderzoek geweest. Bestaande theorieën over groepsontwikkeling zijn niet onderzocht op bruikbaarheid in het basisonderwijs. Ook daarvan is onduidelijk of toepassing ervan zou kunnen bijdragen aan een positief klasklimaat (Kennisrotonde, 2018).

Een korte websearch (“groepsindeling protocol”) leert dat veel scholen een protocol voor het indelen van hun groepen hanteren. Daaruit ontstaat de indruk dat scholen het indelen van groepen in de regel serieus nemen en daarbij een veelheid aan belangen tegen elkaar afwegen: de gewenste omvang van groepen, het aantal parallelgroepen, de sociale netwerken (vriendjes en vriendinnetjes), verhouding meisjes/jongens, geen broertjes en zusjes samen in een groep, enzovoorts.

Tegelijkertijd blijkt dat de uitkomst van die belangenafweging niet altijd door alle ouders wordt omarmd. Af en toe haalt dit onderwerp de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs die uitspraken doet over geschillen tussen bijvoorbeeld ouders en scholen/besturen (https://onderwijsgeschillen.nl/commissie/landelijke-klachtencommissie-onderwijs-lkc).

Het feit dat herindelen van groepen gedurende de schoolloopbaan tot nu toe geen aandacht heeft gekregen, doet vermoeden dat onderzoekers en praktijkprofessionals de kans klein achten dat dit onderwerp van belang is voor bijvoorbeeld het verklaren van verschillen in leerprestaties of sociaal emotionele ontwikkeling. Mogelijk schat men in dat scholen zorgvuldig omgaan met het (her)indelen van groepen en aandacht hebben voor eventuele effecten op welbevinden, of dat er helemaal geen relatie bestaat tussen herindelen en welbevinden.

Geraadpleegde bronnen 

Gerelateerd

cursus
Het pedagogisch klimaat in de midden- en bovenbouw
Het pedagogisch klimaat in de midden- en bovenbouw
Praktische handvatten voor het creëren van een veilig pedagogisch klimaat in je klas
Medilex Onderwijs 
Pedagogisch klimaat
Pedagogisch klimaat - leidinggeven - veiligheid - orde in de klas
Arja Kerpel
Medogenloze groep
De meedogenloze groep
Wendy Brasz en Myra den Haan
Groepsvorming
De groep in je greep!
Ivo Mijland
Veilige school
Een veilige school. Veiligheid in 5 stappen.
Elena Carmona van Loon
positief manipuleren
Positief manipuleren in de klas
Ivo Mijland
Lessen in orde
Lessen in orde - Handboek voor de onderwijspraktijk
Marleen Legemaat
Grip op de groep
Grip op de groep - Hoe vorm je een positieve groep?
Arja Kerpel


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Omix Webtalks met Jitske Kramer - Culturen en tribes in het onderwijs.
Omix Webtalks met Jitske Kramer - Culturen en tribes in het onderwijs.
redactie
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
redactie
Communicatie met ouders in een video van één minuut uitgelegd
Communicatie met ouders in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Hoe wordt de mens gevormd door zijn tribe? Tjipcast 035
Hoe wordt de mens gevormd door zijn tribe? Tjipcast 035
redactie
Pedagogisch klimaat in een video van één minuut uitgelegd
Pedagogisch klimaat in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Criteria voor keuze van een middelbare school
Hoe kies je een middelbare school?
Beoordelen door leraren op verschillende wijzen en self-efficacy
Welke wijze van beoordelen draagt bij aan self-efficacy?
Voelen leerlingen zich veiliger op vo in een kleine klas?
Voelen kleine klassen veiliger voor onderbouwleerlingen voortgezet onderwijs?
Leerprestaties in het vo in grotere klassen met of zonder klassenassistent
Beter grote klas met of kleine klas zonder klassenassistent?
Zorgen kleine klassen voor minder probleemgedrag?
Zorgen kleine klassen voor minder probleemgedrag?
Effectieve interventies samenstelling klassen bovenbouw havo/vwo
Hoe stel je klassen in de bovenbouw van havo/vwo effectief samen?
Voortijdige uitstroom leerkrachten en pabostudenten
Waarom stoppen pabo-studenten of startende leerkrachten ermee?
Effectieve interventies bij gedragsproblemen
Wat zijn effectieve interventies bij gedragsproblemen?
Redenen waarom leraren binnen vijf jaar stoppen
Waarom stoppen leraren soms binnen vijf jaar?
Welke groepssamenstelling zorgt voor goede leerresultaten?
Welke groepssamenstelling zorgt voor de beste leerresultaten in het mbo?
Emotionele processen leraren
Lesgeven en emotionele processen bij leraren: transactionele verbanden met welzijn van leraren en functioneren van leerlingen
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Klassenmanagement
Effectieve klassenmanagementstrategieën in de onderwijspraktijk
Pedagogisch didactisch handelen
Pedagogisch-didactisch handelen en Passend Onderwijs
Motivatie verhogen TIME
Verbetering motivatie en studieloopbaan in het mbo met TIME - OnderwijsBewijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]



communicatie met ouders
groepsgrootte
groepsvorming
klassenmanagement
pedagogisch klimaat
welbevinden

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest