100 jaar onderwijstijdschrift JSW

Machiel Karels

Oprichter wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij De lerende school

  

machiel@delerendeschool.nl

  Geplaatst op 1 juni 2015

Karels, M. (2015) 100 jaar onderwijstijdschrift JSW.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/tijdschrift-onderwijs-jws.php

Zes vragen aan Martin Bootsma

Onderwijsblad JSW (Jeugd in School en Wereld) gaat de honderdste jaargang in. Dat betekent een schat aan artikelen over onderwijs, de ontwikkelingen daarin en de visies daarop. Wat was er 100 jaar geleden anders dan nu? In dit artikel stellen we hierover zes vragen aan Martin Bootsma, redactievoorzitter van JSW.

Toetsen

Toetsen is momenteel nogal een discussiepunt. Kun je iets zeggen over de toetsdiscussie door de jaren heen? Hoe was dat bijvoorbeeld ten tijde van de start van jullie tijdschrift?

Als je kijkt naar de beginjaren, dan merk je dat de discussie in het blad  met name ging over de vraag waartoe de school diende. Was dit om op te leiden voor het examen of was het meer gericht op brede vorming vanuit een katholiek perspectief op de wereld? De fraters kozen zeer nadrukkelijk voor het tweede standpunt.

De vrijheid van onderwijs werd benadrukt en de angst bestond dat de ‘examendwang’ zou leiden tot een vorm van onderwijs waarbij de katholieke kijk op mens en maatschappij in het gedrang zouden komen.

In een latere periode, zo net na de Tweede Wereldoorlog, worden vraagtekens gezet bij intelligentietesten. Ze zouden eenzijdig zijn en het vakmanschap van de leerkracht ontkennen. In de huidige tijd zijn testen en toetsen aan de orde van de dag. Kritiek hierop, onder meer van Kneyber en Evers, richt zich meer op het feit dat ze kunnen worden gebruikt om scholen te vergelijken en slecht presterende scholen af te rekenen op deze resultaten.

Ook is er een stroming die kritiek heeft op het teaching to the test. Dit kritiekpunt sluit goed aan bij de kritiek van de fraters 100 jaar geleden. Die benadrukten het brede doel van het onderwijs. Als ik in het werk van Gert Biesta lees, denk ik wel eens dat hij de publicaties van de fraters kent.

Terugkerende thema's

Zijn er nog meer thema's die je de jaren door in jullie tijdschrift met enige regelmaat in een ander jasje terugziet?

Er zijn talloze thema’s te noemen die door de eeuw heen terugkomen. Al in de beginjaren van ons vakblad werd aandacht besteed aan de seksuele ontwikkeling van leerlingen. En het perspectief was niet wezenlijk anders dan nu.

Waar we nu in het VO wijzen op het gevaar van tienerzwangerschappen, daar hadden de fraters een kleine honderd jaar geleden oog voor arbeidersjongens die zouden bezwijken voor de verlokkingen des levens en keuzes zouden maken die funest konden zijn.

Verder valt te denken aan rekenen. Er is aandacht voor de didactiek, maar ook voor de wijze waarop rekenen inhoud krijgt. In een artikel uit de jaren ’30 van de vorige eeuw wordt kritisch gekeken naar contextopgaven. Kunnen kinderen uit de context de som halen en zijn de opgaven die de kinderen moeten maken wel een weerspiegeling van situaties uit het echte leven?

Dit is feitelijk een heel actuele discussie. Op de basisschool is het rekenen, van bus-sommen tot rekenen aan melkproductie op veehouderijen, in contexten geplaatst. Daar komt steeds meer kritiek op. En die kritiek ligt in de lijn van het artikel van driekwart eeuw geleden, namelijk dat het een gezochte constructie is en onvoldoende oog heeft voor het goed kunnen toepassen van de basisbewerkingen.

Opvallend is dat een onderwerp waar door lezers van JSW vaak naar wordt gezocht in ons digitale archief in de eerste jaren geheel ontbreekt in het vakblad: begrijpend lezen. Technisch lezen wordt met enige regelmaat besproken, maar lezen met begrip is in de eerste 60 jaar geen onderwerp waarover gepubliceerd wordt.

Daar ligt nog een mooi onderzoek te wachten denk ik. Omdat in veel landen om ons heen begrijpend lezen geen apart lesvak is, is de interessante vraag: Wanneer is er in Nederland aandacht voor begrijpend lezen gekomen en waarom is dit nu op bijna alle basisscholen een apart vak? Ik ga daar dit jaar het gehele archief door om daar een beeld van te krijgen.

Wat over de beginjaren verder noemenswaardig is, is de bespreking van dichtbundels en literaire werken. De fraters hadden een brede literaire belangstelling, maar ook duidelijke favorieten, zoals de Vlaamse dichter Guido Gezelle.

Het grootste verschil tussen het blad toen en nu zit ‘m echter in de toon van de artikelen. Je kunt ze naast stellig ook heel fel noemen. Bij het overlijden van John Dewey begin jaren ‘50, werd zijn denken de grond in geschreven, omdat het haaks stond op de religieuze – en onderwijsinhoudelijke opvattingen van de fraters. Ze hadden geen compassie voor iemand die in hun ogen het geloof in zijn publicaties loochende.

Moreel besef

Jullie tijdschrift heeft religieuze wortels. Welke rol speelt religie en moreel besef momenteel in de redactieformule?

JSW is ooit begonnen als Ons Eigen Blad. Uit die naam spreekt het bereik van het lezerspubliek: onderwijzers in het katholiek onderwijs. Met de ontzuiling is ook de richting van het vakblad gewijzigd. We heten Jeugd in School en Wereld (JSW) en richten ons op alle leerkrachten, directeuren en andere betrokkenen bij het basisonderwijs.

Religie is geen uitgangspunt, maar moreel besef is een aspect dat bij de inhoudelijke keuzes die we maken een voorname rol speelt. We vinden het zeer belangrijk om een breed scala aan artikelen in ons vakblad op te nemen. Hierbij valt te denken aan (wereld)burgerschap, seksuele ontwikkeling, maar ook voor onderwerpen als cultuureducatie, nieuwsgierigheid en sociaal-emotioneel leren is plek in JSW.

Neutraal onderwijs

Luc Stevens geeft aan: 'Neutraal onderwijs bestaat niet'. Hoe kijken jullie daar als redactie tegenaan gezien de voorgaande vraag?

We publiceren met enige regelmaat artikelen die inhoudelijk sterk zijn, maar die niet aansluiten bij onze visie op onderwijs. We vinden dat onze lezers een breed aanbod aan kwalitatief goede onderwijsartikelen verdienen.

We zetten met enige regelmaat twee visies op hetzelfde onderwerp naast elkaar, visies die wezenlijk van elkaar verschillen. Juist het spanningsveld tussen die twee opvattingen vinden we interessant. We zijn er van overtuigd dat onderwijsprofessionals vanuit hun eigen set aan ideeën en overtuigingen de artikelen in JSW kunnen gebruiken om hun onderwijspraktijk verder te verbeteren.

In het redactioneel commentaar waarmee we telkens ons blad openen, geven we duidelijk aan wat wij vinden over de ontwikkelingen in het onderwijs. Dat kan gaan over de laatste trends en ontwikkelingen, maar ook over onderwijspolitiek of de nieuwste cao.

Gedragsproblemen

Het lijkt er op dat gedragsproblemen bij kinderen de laatste jaren zijn toegenomen. Zie je dat ook terug in de artikelen van jullie tijdschrift?

We werken in JSW met pijlers. Passend onderwijs en sociaal-emotionele ontwikkeling zijn er hier twee van. We hebben de laatste jaren een flink aantal artikelen gepubliceerd die bij deze pijlers passen en zelfs een special over passend onderwijs gemaakt. Ook krijgen we veel artikelen aangeboden over deze onderwerpen.

De hoofdmoot van de artikelen die we publiceren gaat echter over de kernvakken. En als je kijkt naar ons digitale archief, dan blijkt dat de meeste zoekopdrachten gaan over onderwerpen als woordenschat, spelling, begrijpend lezen en rekenen. Weer de kernvakken die op de basisschool worden aangeboden.

Vooruitblik

Nu nog een kleine vooruitblik: wat zijn jullie plannen voor de toekomst? In dezelfde lijn verder of staan er veranderingen op stapel?

We zijn een vakblad met een kritische redactie. Artikelen worden nooit op stel en sprong gepubliceerd. We kijken zeer scherp naar de inhoud van een artikel en geven de auteurs feedback. Dit maakt dat we gedegen artikelen publiceren, maar ook dat het een relatief traag proces is. Het is niet gemakkelijk om in ons blad direct te reageren op de meest recente ontwikkelingen. Tussen het schrijven en publiceren van een artikel zit meestal enkele maanden.

Om toch op de actualiteit te kunnen en willen reageren, gaan we onze vernieuwde website gebruiken. Daar willen we columns en korte artikelen plaatsen die aansluiten bij de actuele ontwikkelingen. Je kunt hierbij denken aan de discussie over het rapport van het platform Onderwijs2032 of een onderwijssymposium dat door een redactielid is bezocht en waar interessante onderwerpen zijn besproken.

In deze digitale wereld willen we een mooi, goed gemaakt vakblad overeind houden door deze nieuwe media te gebruiken ter versterking van ons blad. We zien de elektronische media niet als een bedreiging, maar als een middel om aandacht voor ons vakblad te genereren. en we verwachten dan ook dat JSW nog jaren voort kan als een vakblad dat de professionals in het onderwijs veel te bieden heeft.

Verder kijken

Bekijk JSW online of neem een abonnement op dit interessante onderwijskundige tijdschrift.

Karels, M. (2015) 100 jaar onderwijstijdschrift JSW.
Geraadpleegd op 18-12-2017,
van https://wij-leren.nl/tijdschrift-onderwijs-jws.php

Gerelateerd

Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
Tweedaags opleiding tot Schoolcoach Betrokkenheid
unieke kans!
Bazalt | HCO | RPCZ 
Ontwikkeling van kleuters
Ontwikkeling van kleuters

Medilex Onderwijs 
ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
Van instrumenteel naar onderzoeksmatig werken
De lerende school 
KiVa
KiVa
programma bij het voorkomen en oplossen van pesten
Timpaan Onderwijs 
Passend onderwijs
Passend onderwijs op een basisschool - ondersteuningsplicht
Arja Kerpel
Leerlijn rekenen
Leerlijn rekenen - Wie kan delen, kan vermenigvuldigen
Martie de Pater
Ontwikkelen van wijsheid
Ontwikkelen van wijsheid
Jan Jutten
Omgaan met gedragsproblemen
Omgaan met gedragsproblemen
Anton Horeweg
3000 jaar denkers over onderwijs
3000 jaar denkers over onderwijs
Machiel Karels
Wegcijferen door toetsen
Laat je niet wegcijferen
Paul Filipiak
Doel van onderwijs
Luc Stevens: Neutraal onderwijs is een illusie
Machiel Karels










Vroegtijdig verwijzen
Vroege verwijzingen naar s(ba)o: zijn deze leerlingen beter af?
Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Spel en beweging
Levert spel en beweging een bijdrage aan sociaal en emotioneel leren?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
Hoogsensitiviteit herkennen
Hoe herken je hoogsensitiviteit en hoe ga je er mee om?
Theorie van Human Dynamics
Effect van onderwijs op basis van Human Dynamics-theorie
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Schoolsucces in de brugklas
Schoolsucces in de brugklas: welke sociaal emotionele competenties heb je nodig?
Verbaal uiten gevoelens bevordert welbevinden?
Verbaal uiten van gevoelens: bevordert dat het welbevinden van leerlingen?
Gedrag en schoolprestaties
Invloed van antisociaal gedrag en prosociaal gedrag op schoolprestaties
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Computer Adaptieve Oefentoetsen
Onderwijsdifferentiatie met Computer-Adaptieve Oefentoetsen met docentenfeedback
Kengetallen vervolgmeting
Passend Onderwijs kengetallen vervolgmeting
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Onderwijstijdschrift JSW



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.