Wat is het effect van deelname aan Skills Heroes vakwedstrijden op de persoonlijke vorming en vakontwikkeling van mbo-studenten?

Geplaatst op 14 februari 2019

Samenvatting

Van deelname aan de vakwedstrijden wordt verondersteld dat deze tot meer motivatie en enthousiasme van de deelnemende studenten leiden. Bovendien zouden ze bijdragen aan groei in vakmanschap, trots en zelfvertrouwen. Relevant onderzoek naar de effecten van die vakwedstrijden om dit te kunnen bevestigen, ontbreekt echter. Ook is niet duidelijk wat de bijdrage van de vakwedstrijden is aan de kwaliteitsontwikkeling van het beroepsonderwijs.

In Nederland doen dit jaar meer dan 1000 mbo-studenten mee aan de Skills Heroes vakwedstrijden (zie www.skillsheroes.nl). De voorrondes van deze vakwedstrijden vinden plaats op de eigen scholen. Degenen die als beste uit deze voorrondes naar voren komen, gaan door naar regionale kwalificatiewedstrijden. Wanneer zij ook hier succes hebben, gaan ze naar de nationale finale. Hier wordt bepaald wie nationaal kampioen wordt in het eigen vakgebied. Deze kampioenen maken vervolgens kans nog door te stromen naar de Europese of wereldkampioenschappen (respectievelijk Euroskills en Worldskills).

Praktijk en beroepsuitoefening

Tijdens de wedstrijden strijden de studenten tegen andere studenten. Hierbij werken zij individueel of bij enkele beroepen in duo´s aan opdrachten, die gebaseerd zijn op het kwalificatiedossier. Deze opdrachten vormen een afspiegeling van de actuele praktijksituatie en beroepsuitoefening. Ze zijn te herleiden tot de kerntaken en werkprocessen van het desbetreffende beroep. Ze maken competentie, maar ook excellentie zichtbaar.
Per beroep worden door een team (van bedrijfsleven en onderwijs) drie typen opdrachten ontwikkeld. Zo zijn er opdrachten voor de voorrondes, voor de kwalificatiewedstrijden en voor het nationaal kampioenschap. Deze opdrachten kunnen ook door de scholen in de lessen worden gebruikt en bij de toetsing of bij de voorbereiding op het examen.

Effecten van vakwedstrijden

Er is geen relevant en overtuigend onderzoek gevonden voor het effect van vakwedstrijden. Wel zijn er diverse publicaties waarin ervaringen, observaties en bevindingen van deelnemers en docenten worden beschreven. De bewijskracht van dergelijke publicaties is daarom niet hard.
Er wordt verondersteld dat studenten worden uitgedaagd en geprikkeld om het maximale uit zichzelf te halen. Dat zou naar verwachting bijdragen aan de motivatie, het vakmanschap, trots en zelfvertrouwen van de studenten. Dit zal alleen opgaan bij studenten die er vertrouwen in hebben dat ze de opdrachten goed kunnen uitvoeren. Voor meer informatie hierover verwijzen we naar enkele eerdere antwoorden van de kennisrotonde (zie onder Meer weten?)

Bij vakwedstrijden in het buitenland zijn we wel diverse theoretische onderbouwingen tegengekomen van het veronderstelde effect op de ontwikkeling van studenten. Maar ook hier is de theorie nog niet met bewijzen onderbouwd.

Uitgebreide beantwoording

Opgesteld door: Christa Teurlings en Georgia Vasilaras (Kennismakelaars Kennisrotonde) Vraagsteller: onderwijsadviseur

Vraag

Wat is het effect van deelname aan Skills Heroes-vakwedstrijden op de persoonlijke vorming en vakontwikkeling van mbo-studenten?

Kort antwoord

De Kennisrotonde heeft geen relevante onderzoeksrapportages kunnen vinden waarin effecten worden beschreven van de (Skill-Heroes) vakwedstrijden op persoonlijke vorming en vakontwikkeling van mbo-studenten. Ook is niet duidelijk geworden wat de bijdrage van de vakwedstrijden is aan de kwaliteitsontwikkeling van het beroepsonderwijs.

We zijn wel diverse publicaties tegengekomen waarin ervaringen, observaties en bevindingen van deelnemers en docenten worden beschreven. De bewijskracht van dergelijke publicaties kan derhalve als ‘descriptief’ worden aangeduid, maar niet als
`bewezen causaal’.
Evenmin hebben we voor de Nederlandse Skills-Heroes vakwedstrijden (theoretische) onderbouwing kunnen vinden, waarmee we zouden kunnen veronderstellen dat de vakwedstrijden effect hebben op de persoonlijke vorming en vakontwikkeling van studenten. Wel vinden we op de website enkele aannames over het mogelijk werkend mechanisme van de vakwedstrijden. Zo wordt verondersteld dat de wedstrijden tot meer motivatie en enthousiasme van de deelnemende studenten leiden en tot groei in vakmanschap, trots en zelfvertrouwen. Relevant onderzoek naar de effecten van die vakwedstrijden ontbreekt echter om dit te kunnen bevestigen.
Bij vakwedstrijden in het buitenland zijn we wel diverse theoretische onderbouwingen tegengekomen van het veronderstelde effect op de ontwikkeling van studenten (onder andere met behulp van noties over intelligentie, zelfregulatie, leren in sociale contexten), maar ook hier ontbreekt overtuigend bewijs voor deze effecten van de wedstrijden.

Toelichting antwoord

We beschrijven eerst wat de Skills-Heroes-vakwedstrijden inhouden. Vervolgens gaan we in op gevonden literatuur over mogelijke effecten van deze wedstrijden. We richten ons daarbij eerst op onderzoeken naar effecten op de persoonlijke vorming en vakontwikkeling van mbo-studenten (deelvraag 1), vervolgens op de bijdrage van de wedstrijden aan de kwaliteitsverbetering van het beroepsonderwijs (deelvraag 2).

We maken daarbij gebruik van rapportages over vakwedstrijden in andere landen, namelijk uit Groot-Brittanië, Finland en Australië. We sluiten af met enkele conclusies over de gevonden effecten van de genoemde wedstrijden.

De Skill-Heroes-vakwedstrijden

In Nederland doen dit jaar meer dan 1000 studenten van het mbo mee aan de Skills Heroes Vakwedstrijden (zie www.skillsheroes.nl).

De voorrondes van deze vakwedstrijden vinden op de eigen scholen van de studenten plaats. Degenen die als beste uit deze voorrondes naar voren komen, gaan door naar regionale kwalificatiewedstrijden en wanneer zij ook hier succes hebben, naar de nationale finale. Hier wordt bepaald wie nationaal kampioen wordt in het eigen vakgebied. Deze kampioenen maken vervolgens kans nog door te stromen naar de Europese of wereldkampioenschappen (resp. Euroskills en Worldskills).

Tijdens de wedstrijden strijden de studenten tegen andere studenten. Hierbij werken zij individueel of bij enkele beroepen in duo´s aan opdrachten, die gebaseerd zijn op het kwalificatiedossier. Deze opdrachten vormen een afspiegeling van de actuele praktijksituatie en beroepsuitoefening, en zijn te herleiden tot de kerntaken en werkprocessen van het desbetreffende beroep. Ze maken competentie, maar ook excellentie zichtbaar.
Per beroep worden door een team (van bedrijfsleven en onderwijs) drie typen opdrachten ontwikkeld. Zo zijn er opdrachten voor de voorrondes, voor de kwalificatiewedstrijden en voor het nationaal kampioenschap. Deze opdrachten kunnen ook door de scholen in de lessen worden gebruikt en bij de toetsing of bij de voorbereiding op het examen.

Op de site van Skills Heroes staan diverse argumenten voor deelname aan de vakwedstrijden gegeven. Een samenvatting is weergegeven in onderstaand kader.


Waarom meedoen (overgenomen van www.skillsheroes.nl)

  • Alle vakwedstrijden van Skills Heroes zijn gebaseerd op de mbo- kwalificatiedossiers.
  • Studenten trainen voor hun examen en krijgen zo een beter inzicht in hun prestaties en ontwikkelpunten.
  • Studenten worden uitgedaagd en geprikkeld om het beste uit zichzelf te halen en te excelleren.
  • Het enthousiasme van deelnemers aan Skills Heroes zorgt voor een positieve energie voor hun medestudenten.
  • De opdrachten zijn ontwikkeld door docenten en experts uit de betreffende vakgebieden. Hierdoor kan Skills Heroes als (extra) examentraining worden ingezet.
  • Studenten groeien in vakmanschap, trots en zelfvertrouwen.
  • Tijdens de wedstrijden maken docenten kennis met vakgenoten, andere mbo- instellingen en het bedrijfsleven. Zo kan er een interessant netwerk ontstaan waarin kennis wordt uitgewisseld.
  • Scholen genereren positieve (media) aandacht voor hun beroepsopleidingen door het organiseren van vakwedstrijden.
  • Ook al wint een deelnemer niet, het is altijd een leerzame ervaring en staat bovendien goed op een CV.
  • Door training en het competitie-element komen talenten naar voren die eerder nog niet zichtbaar waren.
  • Wanneer de kwalificatiewedstrijd op een open dag wordt georganiseerd, komt een mbo-school in contact met potentiële studenten en krijgt de school de kans om zich te profileren.
  • Skills Heroes stimuleert ouderbetrokkenheid.
  • Deelnemen aan Skills Heroes is aantrekkelijk voor studenten, maar ook mbo- instellingen zijn erbij gebaat om vakwedstrijden op te nemen in hun onderwijsprogramma.

Effecten van Skills-Heroes-vakwedstrijden op de persoonlijke vorming en vakontwikkeling van mbo-studenten

Tot op heden heeft de Kennisrotonde geen relevant en overtuigend onderzoek kunnen vinden voor het effect van de Nederlandse Skills Heroes Vakwedstrijden op de persoonlijke vorming en vakontwikkeling van mbo-studenten. Ook voor andere vakwedstrijden hebben we dergelijke onderzoeken niet kunnen vinden. Wel zijn we diverse publicaties tegengekomen waarin ervaringen, observaties en bevindingen van deelnemers en docenten worden beschreven. De bewijskracht van dergelijke publicaties kan derhalve als ‘descriptief’ worden aangeduid.

Daarnaast hebben we geen rapportages kunnen vinden waarin een theoretische onderbouwing van het effect van de Skills Heroes wedstrijden op de (vak)ontwikkeling van studenten wordt gegeven, op basis waarvan we zouden kunnen aannemen dat de deelname aan de wedstrijden effectief kan zijn. We hebben ook geen beschrijvingen kunnen vinden van de veronderstelde werkzame mechanismen van hoe deze vakwedstrijden bijdragen aan persoonlijke vorming of vakontwikkeling van de studenten. Wel wordt er verondersteld dat studenten worden uitgedaagd en geprikkeld om het maximale uit zichzelf te halen, hetgeen naar verwachting zal bijdragen aan de motivatie, het vakmanschap, trots en zelfvertrouwen van de studenten. We mogen echter veronderstellen dat dit slechts het geval zal zijn als studenten zich in beginsel competent achten om de opdrachten te volbrengen. Voor meer informatie hierover verwijzen we naar enkele eerdere antwoorden van de kennisrotonde (zie Kennisrotonde 2016, 2018).

In enkele andere landen hebben we wel onderzoek gevonden.

Onderzoek naar vakwedstrijden in Finland

Zo hebben we gevonden dat er in Finland veel interessant onderzoek plaatsvindt naar de ontwikkeling van vakexpertise door gebruik te maken van vakwedstrijden (zie Eorola, 2016; Pylvä & Nokelainen, 2017). Gedurende een maand of tien werken studenten daar samen met een persoonlijke coach of instructeur, een opleidingsinstituut, een top- beroepsexpert, het bedrijfsleven en anderen aan de ontwikkeling van professionele groei en de groei in eigen kunnen. Vakwedstrijden (Finnish Worldskills) spelen daarin een prominente rol.

Ook in Finland ontbreekt echter nog voldoende relevant onderzoek, maar de Finse onderzoekers zijn wel doende in het ontwikkelen van een (theoretische) basis voor de ontwikkeling van vakexpertise door deel te nemen aan vakwedstrijden. Aan deze Finse ontwikkeling van top expertise (en vakwedstrijden) liggen een constructivistische visie op kennis en leren (er wordt verondersteld dat het leren gebonden is aan de context waarin het geleerde is verworven, en dat leren plaatsvindt in sociale interactie) en pedagogische modellen ten grondslag. Daarbij wordt ook verwezen naar bijvoorbeeld de sterke punten- benadering: dat wil zeggen dat de focus niet zozeer ligt op het verbeteren van zwakke punten, maar juist op het versterken en optimaliseren van hun talenten. Het gaat in deze wedstrijden om méér dan alleen het ontwikkelen van individuele vaardigheden. Het gaat juist om holistische groei en ontwikkeling: het gaat om mentaal, lichamelijk en sociaal welzijn. Het gaat ook om het herkennen van sterkten van studenten en het ondersteunen van professionele groei en methoden voor competentieontwikkeling.

Bij de Finse vakwedstrijden gaat het –anders dan in Nederland- om toekomstige competentiebehoeften, dat wil zeggen dat het gaat om beroepsgerichte top-expertise, die relevant is voor de toekomst. Teams (van studenten, leraren, studenten van een lerarenopleiding en onderwijs, topexperts uit het bedrijfsleven) dienen daartoe topexpertise te bezitten, maar tevens goed in teamverband te kunnen werken en verder te kunnen leren. Doordat elk teamlid aan zijn eigen competentiegroei werkt en gelooft in de eigen groei, is het niet meer nodig dat iedereen alles op topniveau moet kunnen. Het gaat erom in teamverband gezamenlijk tot de beste oplossing te komen en ieders sterke punten te benutten. Het gaat daarbij om sleutelcompetenties zoals communicatieve competenties, digitale competentie, basiscompetenties in wetenschap en technologie, leren-te-leren, sociale en burgerschapscompetenties. Ook het kunnen omgaan met veranderingen (veerkracht, doorzettingsvermogen) is belangrijk.

Helaas hebben we dus ook nog geen overtuigend bewijs gevonden van de invloed van deelname aan de Finse Wedstrijden op de persoonlijke en beroepsmatige ontwikkeling van studenten. Wel mogen we voorzichtig stellen dat deze vakwedstrijden (gezien de theoretische onderbouwing ervan) in ieder geval in de Finse situatie veelbelovend zijn.

Gezamenlijk onderzoek van Finland, Groot-Brittannië en Australië

Een ander onderzoeksproject dat we hebben gevonden, is dat van MoVE. Modelling Vocational Excellence (MoVE) International is een onderzoeksproject van de WorldSkills Foundation, en wordt ook ondersteund door Skills Finland, World Skills UK, Worldskills Australia en the Dusseldorp Skills Forum. Het onderzoeksteam is een partnerschap van universiteiten in Finland, Groot-Brittannië, en Australië. Het onderzoeksteam heeft in 2012 verslag uitgebracht en case-studies gedaan van de Australische, Finse en Britse teams die deel hebben genomen aan WorldSkills London 2011 (zie Nokelainen, Smith, Rahimi, Stasz, & James, 2012).

In het onderzoeksrapport wordt de context en een theoretisch framework van de vakwedstrijden gegeven. Het onderzoek omvat twee theoretische oriëntaties, te weten

  1. individuele kenmerken, talenten (Gagné) en dimensies van intelligentie (Gardner), waaronder onderzoek naar zelfregulatie (Zimmerman),
  2. het concept van communities of practice (Wenger).

Het onderzoek resulteerde onder meer in een nieuwe invalshoek voor het beroepsonderwijs (nadruk op talenten in plaats van op het wegwerken van tekorten), en in een framework voor het internationaal benchmarken van opbrengsten van de wedstrijden. Op basis van het onderzoek kan echter geen gefundeerde uitspraak worden gedaan over het effect van de wedstrijden op de (vak)ontwikkeling van studenten.

Geraadpleegde bronnen

Gerelateerd

Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
Wij-leren.nl 
Motiveren met een groeimindset (vo)
Motiveren met een groeimindset (vo)
Geef je leerlingen in het vo vertrouwen in hun ontwikkelingsmogelijkheden
Medilex Onderwijs 
De lerende school
De vijf disciplines als basis voor boeiend onderwijs
Jan Jutten
Competenties
Competenties verwerven met en zonder instructie
Robert-jan Simons
Meritocratie en scholen
De schutting van de school is van glas!
Rijk van Ommeren


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding
Heeft aandacht voor ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleidingen resultaat?
Motivatie MBO
Met welke didactische strategieën kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beïnvlo...
betrokkenheid van leerlingen bij innovatieprocessen
Betrokkenheid van leerlingen bij innovatie vergroot motivatie?
Brede talentontwikkeling door goed pedagogische klimaat
Brede talentontwikkeling: hoe pak je dat aan?
creatief denken stimuleren
Welke didactische benadering zet aan tot creatief denken?
Participeren in een leernetwerk draagt bij - verpleegkunde
Participeren in een leernetwerk: goed voor ontwkkeling van praktijkbegeleiders?
Digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs
Hoe ontwikkel je digitale geletterdheid in het praktijkonderwijs?
Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Effect complimenten op zelfvertrouwen
Welk effect hebben complimenten op zelfvertrouwen?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beïnvloeden?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Eigenaarschap leerlingen vo
Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen (vo) versterken?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Helpt een huiswerkplanner?
Helpt een huiswerkplanner?
Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen
Wat is de invloed van het ‘kwartiertjesrooster’ op de taakgerichtheid van leerlingen?
Kritisch denkvermogen stimuleren
Hoe stimuleer je kritisch denkvermogen?
Meerscholendirectie en de effecten hiervan
Effect van een meerscholendirectie: is iedereen tevreden?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Werkt kennis moderne vreemde taal mee of tegen?
Kennis van een moderne vreemde taal: handig of juist belemmerend?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Wat zijn de opbrengsten van vakintegratie
Wat zijn de opbrengsten van vakintegratie?
Programmeeronderwijs stimuleert vaardigheden
Stimuleert programmeerles probleemoplossingsvaardigheden?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Heeft het leren van Frans of Spaans invloed op dyslexie?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Samenwerken op projectbasis en de effecten op leerresultaten
Hoe kan samenwerkend leren succesvol zijn voor mbo-leerlingen?
Vakwedstrijden op het mbo
Skills Heroes vakwedstrijden: hebben zij effect op vakontwikkeling?
Tijdsbesteding aan onderwijsontwikkeling mbo
Onderwijsontwikkeling: hoeveel tijd kost het een mbo-docent?
Hoe draagt toetsing bij aan leerwinst?
Hoe draagt toetsing bij aan leerwinst in het voortgezet onderwijs?
Verband tussen wereldbeeld en gebrek motivatie
Wereldbeeld en motivatie: is daar een verband tussen?
Verbeteren van informatievaardigheden vmbo-leerlingen
Hoe verbeter je informatievaardigheden van vmbo-leerlingen?
Vreemde taal snel of langzaam aanleren?
Hoe leer je het beste een vreemde taal aan: snel en intensief of langzaamaan?
Vreemde taal leren op school of in beroep
Vreemde taal leren: in een beroepsgerichte context of op school?
Effect vrij lezen op leerklimaat mbo
Vrij lezen: welk effect heeft dat op het leerklimaat?
Verhindert werkdruk docenten in mbo goed onderwijs?
Verhindert werkdruk van docenten in mbo goed onderwijs?
Zelfwerkzaamheid groepswerk
Zelfwerkzaamheid en groepswerk in het rekenonderwijs
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Prestaties en etniciteit
Motivatie bij verschillende prestatieniveaus en sociale en etnische achtergrond
Toetsing en motivatie
Invloed van toetsing op motivatie: effecten en mechanismen in verschillende contexten
Educational governance
Het ongemak van autonomie, onderwijsbeleid tussen vrijheid en verantwoording
[extra-breed-algemeen-kolom2]



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.