Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering

Geplaatst op 1 juni 2016

P​assende competenties voor passend onderwijs

Leerkrachten beschikken over voldoende pedagogische en organisatorische competenties om leerlingen met speciale onderwijsbehoeften les te geven in het kader van passend onderwijs.

Toch denkt een kwart deze kinderen niet te kunnen bieden wat ze nodig hebben. Nascholing is vooral gewenst op het gebied van kennis van leerlijnen, differentiatie en omgaan met gedragsproblemen.

De leraren hebben ook genoeg interpersoonlijke competenties en vaardigheden om samen te werken, zo blijkt uit een onderzoek in het primair onderwijs van het ITS van de Radboud Universiteit, het Kohnstamm Instituut en de Hogeschool Leiden. Hierin werd onderzocht welke competenties leraren in het basisonderwijs nodig hebben voor passend onderwijs en hoe deze het beste kunnen worden gerealiseerd.

Behalve basisvaardigheden om goed onderwijs te geven, hebben leraren complexe vaardigheden nodig om maatwerk te leveren aan zorgleerlingen. Zo moeten leerkrachten op pedagogisch gebied bijvoorbeeld niet alleen leerlingen motiveren, maar ook zorgleerlingen eigen verantwoordelijkheid geven. Of op vakinhoudelijk en didactisch gebied niet alleen uitdagend les kunnen geven, maar ook voldoende kennis hebben van remediërende middelen.

Houding

Een positieve houding speelt een belangrijke rol bij de opvang van leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. In zes op de tien scholen zijn leraren tamelijk tot zeer positief over het opnemen van deze kinderen op hun school. Bij vier op de tien scholen zijn ze niet meer dan enigszins positief.

Leerkrachten zien het tot op zekere hoogte zelfs als een uitdaging om zorgleerlingen les te geven. Toch denkt een kwart deze kinderen niet te kunnen bieden wat ze nodig hebben. Dit komt overeen met eerder onderzoek: leraren leggen voor zichzelf de lat vrij hoog en vinden soms al gauw dat ze tekortschieten. Een derde voelt zich overbelast door het onderwijs aan zorgleerlingen. Maar werkdrukervaring lijkt daarbij eigenlijk een groter probleem te zijn dan onvoldoende competenties.

Omgaan met gedragsproblemen

Volgens schooldirecteuren en interne begeleiders is reflectievermogen cruciaal. Leerkrachten moeten zich bewust zijn van hun eigen invloed op het handelen en de ontwikkeling van de leerling. Ook moeten zij hun eigen grenzen kennen. Kunnen reflecteren is een voorwaarde voor goede nascholing.

Twee derde van de leerkrachten wil zelf bepaalde competenties verder ontwikkelen, vooral op het gebied van omgaan met gedragsproblemen. Leraren willen zich ook meer bekwamen op vakinhoudelijk en didactisch gebied.

Succesvolle professionalisering

Voor de professionalisering van leerkrachten is scholing nodig die bij de praktijk aansluit en voortkomt uit de behoefte van het team. Daarnaast is interactie tussen leraren onderling essentieel. De scholing moet teamgericht zijn zodat leraren samen dingen kunnen uitwerken en daarover praten.

Een belangrijke randvoorwaarde voor professionalisering is dat schoolleiders betrokken zijn en leerkrachten stimuleren. Zij moeten ervoor zorgen dat leraren de noodzaak ervan inzien. Regelmatige klassenbezoeken en het onderwerp aan de orde stellen tijdens functioneringsgesprekken helpen daarbij. Ook de ondersteuning van interne begeleiders maakt veel uit. Van hen krijgen leraren tips over hoe ze dingen kunnen aanpakken. Tot slot hebben leraren tijd nodig voor nascholing.

Het onderzoeksrapport van Ed Smeets, Guuske Ledoux, Anne Regtvoort, Charles Felix & Annemieke Mol Lous Passende competenties voor passend onderwijs. Onderzoek naar competenties in het basisonderwijs is opgenomen onder de publicaties.

Dit onderzoek werd gefinancierd door de ProBO (voorheen BOPO), de beleidsgerichte programmaraad van het NRO.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  413-12-015
Titel onderzoeksproject:  Competenties van leerkrachten in verband met Passend onderwijs
Looptijd:01-07-2013 tot 31-01-2015

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. E.F.L. Smeets Radboud Universiteit Nijmegen e.smeets@its.ru.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]











Gerelateerd

Vroegtijdig verwijzen
Vroege verwijzingen naar s(ba)o: zijn deze leerlingen beter af?
4C/ID-model
Wat is het effect van het gebruik van het 4C/ID model op de kwaliteit van de les?
Effect van lerarenstress op henzelf en op hun leerlingen
Gestresste leraren: wat is hun invloed op leerlingen?
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
Relatie werkbelasting en vakkennis
Is er een relatie tussen ervaren werkbelasting en bekwaamheid?
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Geloof eigen kunnen leraren
Omgaan met diversiteit en geloof in eigen kunnen van leraren
Academische pabo
Vergelijking academisch en regulier opgeleide leraren basisonderwijs
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Differentiatie handelingsrepertoire
Maatwerk door differentiatie handelingsrepertoire docenten
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Interactieve wiskundelessen
Professionalisering binnen leergemeenschappen voor talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen
Kengetallen vervolgmeting
Passend Onderwijs kengetallen vervolgmeting
Aanpak po/vo
Verschillen in aanpak Passend Onderwijs basis- en middelbare scholen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Passende professionalisering



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.