Algemeen
Ontwikkelend bewegen Contextuele leerlingbegeleiding Contextuele benadering Ervaringsreconstructie Hyperfocus Genderstereotypering Luisteren naar jongeren Pubers begrijpen Leerlingen leren kennen Seksuele diversiteit Luister je wel naar mŪj? Mindfulness oefeningen Mindfulness uitleg Mindfulness ineffectief Ontwikkeling jonge kind Tweelingen Ontwikkelingspsychologie Overprikkeld Puberbrein binnenstebuiten Sociale pubers Talent binnenstebuiten Temperamentvolle kinderen Meisjes risicomijdend? Meer ruimte vrij spel Wegwijs in hooggevoeligheid Wiebelen en friemelen in de klas Zorg voor het kind
Intelligentie
Excellentie bevorderen Intelligentie Structuur Test IQ-test beelddenkers IQ onderzoek RAKIT-2 intelligentietest WISC-III of RAKIT-2? Intelligentiekloof
Onderwijskwaliteit
Excelleren Intrinsieke motivatie
Sociaal
Sociale ontwikkeling Aanraken van kinderen Counseling vervolggesprek Sociaal klimaat po Relatie leerling-leraar Luisteren naar leerlingen Korte counseling Weerbaarheid in gymles Samenstelling klas SEL Inzicht in gevoelens Inzicht in anderen Sociaal emotionele vaardigheden Sociaal? Vaardig! Sociogram Groepsdynamiek Spelontwikkeling Toetsing anti pestprogramma Falen en succes Weerbaar maken
Executieve functies
Creativiteitsontwikkeling
Leren
Flexibel puberbrein 21st century skills Zelfregulering po/vo Buitenschools leren De lerende mens Denken in beelden Digitale feedback Digitale feedback 2 Zelfreflectie Effect huiswerk Zelfregulerend leren Positieve feedback Feedback op emotie Handboek leren leren Hoe kinderen leren Huiswerkbegeleiding Informeel leren Intrinsieke motivatie Nurture of nature Onderwijs en leren Leerhouding als basis Acht dimensies Leren denken Manier van leren moet kloppen Huiswerk maken Onderzoekend leren Fysieke activiteit en leerprestaties Ontwikkeling hersenen Motivatie zelfregulering studenten Optimalisering 3R studiestrategie Zelfgestuurd leren Leren met zelftoetsen Binnen- en buitenschools Beoordeling eigen leren Studeren adolescenten
Jonge kind
Ontwikkeling peuter Ontwikkeling kleuter Peuters begeleiden spel Beginnende geletterdheid
Onderwijssysteem
Psychiatrisch onderwijsmodel Zittenblijven of versnellen
Hoogbegaafdheid
Misverstanden hoogbegaafdheid Onderpresteren Begaafde onderpresteerders Begeleiding hoogbegaafden Beleid hoogbegaafdheid Uitdagend onderwijs Bevorderen intelligentie Chronisch onderpresteren Differentiatie Hoogbegaafd met stoornis Slimme kleuters Metacognitie VWO leerlingen Onderpresteerders Gevoelig hoogbegaafd Identificatie excellente leerling Motivationele differentiatie Invloed leeromgeving vo Verrijkingsprogramma Hoogbegaafdheid Klas overslaan Top down denken Misdiagnose van hoogbegaafden Omgaan met excellentie po Onderpresteren Passend onderwijs voor begaafden Voorspellen excellentie Extra zorgvraag Studiemotivatie VWO plus Creatief begaafd Vakspecifiek verrijken Compacten en verrijken Visies op begaafdheid
Jonge kind
Kleuters en spel
Motivatie
Autonomie counseling Motivatie MBO Drijfveren voor leren Cijfers geven Transformeren Interne sturing Autonomie en motivatie Autonome motivatie Motivatie meten Motivatie door feedback Hakken in het zand StrategieŽn voor zelfregulering Zelf gereguleerd leren
Beroepsonderwijs
Motivatie schoolprestaties
Problemen
Aanpak probleemjongeren Achterstand autochtone doelgroepleerlingen Hechting en adoptie Kind en delict Autonomie allochtone leerlingen Bodemloos bestaan Concentratieproblemen Depressie en zelfmoord Psychiatrische diagnose Scheiding ouders Examenvrees Bureau Halt Hechtingsstoornissen Het lukt toch niet... Lage verwerkingssnelheid Integratie vluchtelingen Gezonde leefstijl Prestaties en etniciteit Motivatie leerlingen po Omgaan met agressie Vluchtelingenkinderen Onveilige hechting Prestaties loopbanen Prestaties loopbanen zorgleerlingen Verwende kinderen Spijbelen Kinderrechter Thuiszitten leerplichtige leerlingen Getraumatiseerde kinderen Vluchtelingen begeleiding
Passend onderwijs
Indicatiestelling Verschillen tussen leerlingen Leerlingstromen bo-sbo Op zoek naar...

 

De begeleiding van hoogbegaafde kinderen

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). De begeleiding van hoogbegaafde kinderen.
Geraadpleegd op 25-03-2017,
van http://wij-leren.nl/begeleiding-hoogbegaafden.php

Het opvoeden van hoogbegaafden is niet altijd makkelijk. In het boek De begeleiding van hoogbegaafde kinderen van James T. Webb e.a. staan diverse suggesties voor de opvoeding van hoogbegaafde kinderen. Na de bespreking van de kenmerken van hoogbegaafdheid komen verschillende aspecten van de opvoeding aan de orde, zoals communiceren en motiveren.

Kenmerken van hoogbegaafden

De meest voorkomende kenmerken:

  • Sterke verbale begaafdheid.
  • Ongebruikelijk goed geheugen.
  • Intense nieuwsgierigheid.
  • Brede interesse.
  • Interesse in experimenteren.
  • Sterke fantasie en creativiteit.
  • Opmerkelijk gevoel voor humor.
  • Redenen en achtergronden willen begrijpen.
  • Ongeduld jegens zichzelf en anderen.
  • Langere spanningsboog.
  • Complex denken.
  • Bezorgdheid over sociale of politieke problemen en onrecht.
  • Sensitiviteit.
  • Intensiteit. Motto: ‘Alles wat interessant genoeg is om te doen, is het waard om er tot het uiterste voor te gaan.’
  • Dagdromen.

In dit hoofdstuk komt ook de erfelijkheidsfactor van hoogbegaafdheid aan de orde. Een interessante vraag: Zijn intellectuele vermogens erfelijk? Ja, voor circa 50 tot 60%. Daarnaast speelt ook de omgeving een belangrijke rol.

In een cognitief en emotioneel stimulerende omgeving kan bij jonge kinderen tot 8 jaar het IQ toenemen met 10 tot 20 punten, of zelfs nog meer.

Communicatie: de sleutel tot relaties

Enkele do’s en don’ts bij het communiceren

  • Vermijd het om altijd de baas te willen zijn en probeer niet de controle te houden door te commanderen.
  • Generaliseer niet, bijv. dat het kind altijd aan zichzelf denkt.
  • Vermijd sarcastische kritiek.
  • Luister actief. Onderbreek niet als het kind vertelt, maar stel achteraf verhelderingsvragen.
  • Luister reflectief, parafraseer in andere woorden.
  • Weiger geen dingen zonder uitleg.
  • Ontken de emoties van het kind niet en wees uzelf bewust van uw eigen emoties.
  • Gebruik ik-boodschappen.
  • Maak onderscheid tussen het gedrag en de persoon.
  • Zorg dat de lichaamstaal niet in strijd is met de boodschap.

Motivatie, enthousiasme en onderpresteren

Ironisch genoeg is juist de school vaak de plaats waar kinderen leren om onder te presteren. Oorzaken van onderpresteren en geringe motivatie kunnen zijn:

  • De leerling wil niet uit de toon vallen.
  • De taak lijkt niet interessant, relevant of belangrijk genoeg.
  • Het kan aandacht of macht opleveren.
  • De leerling vindt het moeilijk om aan hoge verwachtingen te voldoen of het is bang dat hogere prestaties tot meer druk leiden.
  • De leerling wil geen risico’s nemen.
  • De leerling heeft geen goede studiegewoontes of vaardigheden om te plannen.
  • Het kind heeft een concentratieprobleem, leermoeilijkheid of handicap.
  • Het kind heeft problemen of voelt zich onbegrepen.

Zes principes voor het bevorderen van motivatie

Aan de hand van deze zes principes kunnen kinderen in de goede richting geholpen worden:

  • Creëer een motiverend klimaat.
  • Vermijd een machtsstrijd, want die kan een motiverend klimaat totaal vernietigen.
  • Ontwikkel een positieve relatie, want dit is waarschijnlijk het meest krachtige middel.
  • Daag uit, maar vergeet niet om steun te geven. Voorzie in stimulansen, interessante leerervaringen en uitdagingen.
  • Help geschikte doelen en deelplannen te kiezen.
  • Bouw verder op gemaakte successen.

Grenzen stellen en het aanleren van zelfdiscipline

Zelfdiscipline ontwikkelen kost tijd. Maar het is wél belangrijk. Zelfdiscipline is nodig om groepsdruk te kunnen weerstaan en om te kunnen presteren. Enkele tips:

  • Prijs het gedrag, niet het kind. Focus op inzet, niet alleen op het resultaat.
  • Wees tegelijk sensitief en specifiek. De waardering moet kloppend zijn.
  • Gebruik de sandwichtechniek. Dat wil zeggen: als kritiek ingebed is tussen twee complimenten, is het doorgaans gemakkelijker te accepteren.

Intensiteit, perfectionisme en stress

Hoogbegaafden hebben vaak hoge idealen. In combinatie met sterke betrokkenheid en intensiteit kan dit uitmonden in perfectionisme. Perfectionisme kan een positieve kracht zijn om een doel te bereiken, maar als het leidt tot fanatiek najagen van onrealistisch hoge doelen en intense stress, dan is dat niet gezond. Een aanzienlijk deel van de hoogbegaafden heeft zoveel last van perfectionisme dat het hen in problemen brengt. Het is belangrijk dat een perfectionist een goede houding ontwikkelt tegenover perfectionisme. Dat kan door zichzelf drie vragen te stellen:

  • Is het goed genoeg zoals het is?
  • Is het op de lange termijn echt belangrijk?
  • Wat is het ergste dat kan gebeuren als ik het hierbij laat?

Als deze vragen beantwoordt zijn, staan de dingen meestal in het juiste perspectief.

Idealisme, teleurstelling en depressie

Idealisme in combinatie met een asynchrone ontwikkeling leidt vaak tot onrealistische verwachtingen, die niet waargemaakt kunnen worden. Dat zorgt voor een teleurstelling, die kan leiden tot cynisme en depressie.

De omgang met leeftijdgenoten en vrienden

Hoofbegaafden kunnen het moeilijk vinden om contact te maken en te onderhouden. Enkele tips die je dan kunt geven:

  • Accepteer dat anderen anders denken en anders handelen dan je zelf zou doen.
  • Geef anderen complimenten om te tonen dat je hun kwaliteiten ziet.
  • Wees sportief, ongeacht of je wint of verliest.
  • Vermijdt het om op te scheppen.

Individualiteit en morele ontwikkeling

Als tradities botsen met persoonlijke overtuigingen en wensen, signaleren hoogbegaafden dit al snel. Ze zullen er waarschijnlijk vragen bij stellen: Waarom…? Het kan soms lastig zijn om hiermee om te gaan, maar het helpt wel om hun persoonlijke identiteit te ontwikkelen.

Tot slot

In het boek komen verder de volgende hoofdstukken aan de orde:

  • Uitdagingen van het moderne ouderschap
  • Kinderen met een dubbele last. De auteurs hebben hier een ander boek over geschreven: Misdiagnose van hoogbegaafden.
  • Signalering van hoogbegaafdheid op school.
  • Op zoek naar passend onderwijs.
  • Op zoek naar passende hulp.

Het boek De begeleiding van hoogbegaafde kinderen is een bewerking van het in de Verenigde Staten bekroonde boek Guiding the Gifted Child. Het is wereldwijd het meest gelezen en hoogst gewaardeerde boek over de opvoeding van hoogbegaafde kinderen. Het boek is geschreven vanuit het wetenschappelijk gebaseerde inzicht dat het emotionele welbevinden het meest bepalend is voor de levensloop en het levensgeluk van hoogbegaafde kinderen.

Bestellen

N.a.v. James T. Webb e.a., De begeleiding van hoogbegaafde kinderen, 352 blz, Van Gorcum Assen 2013, ISBN 9789023251262, €39,95. Het boek is te bestellen via

Kerpel, A. (2014). De begeleiding van hoogbegaafde kinderen.
Geraadpleegd op 25-03-2017,
van http://wij-leren.nl/begeleiding-hoogbegaafden.php

Gerelateerd

Kiene kleuters in de klas
Kiene kleuters in de klas
Begeleiden van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong
Medilex Onderwijs 
Onderpresteren
Onderpresteren: kenmerken - oorzaken - gevolgen - aanpak
Arja Kerpel
Hoogbegaafdheid
Hoogbegaafdheid - kenmerken - gedrag - tips aanpak
Arja Kerpel
Slimme kleuters
Slimme kleuters
Eleonoor van Gerven
Onderpresteerders
Onderpresteerders
Eleonoor van Gerven
Hoogbegaafdheid leerkrachtcompetenties
Zeven domeinen van leerkrachtcompetenties
Eleonoor van Gerven
Leerstof hoogbegaafden
Leerstof hoogbegaafden: moeilijk moet!
Eleonoor van Gerven
Gedragsproblemen
Indicaties van gedragsproblemen en werkhoudingproblemen
Machiel Karels
Leren denken
Leren denken als basis voor succes op school
Dolf Janson
Visies op begaafdheid
Het verschil mag er wezen - Twee visies over begaafdheid
Eleonoor van Gerven
Misverstanden hoogbegaafdheid
Zeven misverstanden rond hoogbegaafdheid
Arja Kerpel
Vakspecifiek verrijken
Uitdagend differentiŽren in de les - vakspecifiek verrijken
Renť Leverink
Hogere orde denken
Hogere orde denkopdrachten - een must voor hoogbegaafde kinderen
Lisanne van Nijnatten
Beleid hoogbegaafdheid
Slim beleid - Beleid rond hoogbegaafdheid
Arja Kerpel
Passend onderwijs voor begaafden
Passend onderwijs voor begaafde leerlingen
Arja Kerpel
Begaafde onderpresteerders
Het begeleiden van begaafde onderpresteerders
Arja Kerpel
Onderpresteren
Onderpresteren op de basisschool
Arja Kerpel
Gevoelig hoogbegaafd
Gevoelig hoogbegaafd - hoogsensitiviteit bij hoogbegaafden
Arja Kerpel
Huiswerkbegeleiding
Huiswerkscholen zijn gťťn oplossing voor onderpresteren
Lisanne van Nijnatten

Motivatie MBO
Met welke didactische strategieŽn kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beÔnvloeden?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beÔnvloeden?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
StrategieŽn voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beÔnvloeden?
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Prestaties en etniciteit
Motivatie bij verschillende prestatieniveaus en sociale en etnische achtergrond
Toetsing en motivatie
Invloed van toetsing op motivatie: effecten en mechanismen in verschillende contexten
Motivatie leerlingen
Motivatie van leerlingen, zelfregulering en prestaties vanaf het begin van het secundair onderwijs
Motivatie zelfregulering studenten
Ontwikkelingspatronen van motivatie, zelfregulering en prestaties van studenten
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.